Bệnh gút là gì? Nguyên nhân, biểu hiện và cách điều trị bệnh gút

Không chỉ ngày càng gia tăng và có xu hướng trẻ hóa, bệnh gút còn là một trong những bệnh lý về xương khớp điển hình và khó chữa nhất. Nhưng bệnh gút và nguyên nhân gây bệnh là gì? Có những cách chữa nào? Cùng Metaherb tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

1. Bệnh gút là gì?

Bệnh gút (gout) hay còn gọi thống phong, là bệnh do rối loạn chuyển hóa nhân purin trong thận, khiến thận không thể lọc axit uric từ trong máu. Axit uric thường vô hại và được hình thành trong cơ thể, sau đó sẽ được đào thải qua nước tiểu và phân. Với người bị bệnh gout, lượng axit uric trong máu được tích tụ qua thời gian. Khi nồng độ này quá cao, những tinh thể nhỏ của axit uric được hình thành. Những tinh thể này tập trung lại ở khớp và gây viêm, sưng và đau đớn cho bệnh nhân.

bệnh gút
Bệnh gút gây ra nhiều đau đớn cho người bệnh

Bệnh gout đặc trưng bởi những đợt viêm khớp cấp tái phát, người bệnh thường xuyên bị đau đớn đột ngột giữa đêm và sưng đỏ các khớp khi đợt viêm cấp bùng phát, đặc biệt là các khớp ở ngón chân cái, nhưng cũng có thể ảnh hưởng tới các khớp khác ở chân (như đầu gối, mắt cá chân, bàn chân) và ít gặp hơn ở khớp tay (bàn tay, cổ tay, khuỷu tay), cả cột sống cũng có thể bị ảnh hưởng.

2. Bệnh gút có nguy hiểm không?

Tuy bệnh gút có thể làm cho người bệnh căng thẳng, đau đớn và mất ngủ nhưng gout là bệnh lành tính và có thể khống chế bằng thuốc cũng như phòng ngừa đợt cấp bằng việc thay đổi chế độ ăn.

Dựa vào mức độ nghiêm trọng, bệnh gout được chia thành 3 giai đoạn:

  • Giai đoạn 1: mức axit uric trong máu đã tăng lên nhưng vẫn chưa xuất hiện các triệu chứng bệnh gout. Thông thường, người bệnh chỉ nhận thấy triệu chứng đầu tiên của bệnh gout sau khi bị bệnh sỏi thận.
  • Giai đoạn 2: nồng độ axit uric lúc này rất cao, dẫn đến hình thành các tinh thể xuất hiện ở ngón chân (nốt tophi). Nốt tophi thường biểu hiện chậm, hàng chục năm sau cơn gout đầu tiên nhưng cũng có khi sớm hơn. Khi đã xuất hiện thì dễ tăng số lượng và khối lượng và có thể loét. Nốt tophi thường thấy trên sụn vành tai rồi đến khuỷu tay, ngón chân cái, gót chân, mu bàn chân và gân gót.
bệnh gút
Sơ đồ giai đoạn phát triển của bệnh gút

Trong giai đoạn này, người bệnh sẽ cảm thấy đau khớp nhưng cơn đau sẽ không kéo dài. Một thời gian sau, người bệnh sẽ gặp các triệu chứng khác của bệnh gout với cường độ và tần suất ngày càng gia tăng.

  • Giai đoạn 3: các triệu chứng của bệnh sẽ không biến mất và các tinh thể axit uric sẽ tấn công nhiều khớp.

Hầu hết người bị bệnh gút chỉ ở giai đoạn 1 hoặc 2, rất hiếm người có bệnh tiến triển đến giai đoạn 3 do các triệu chứng đã được điều trị đúng cách ở giai đoạn 2.

3. Nguyên nhân bệnh gút

Gồm hai nguyên nhân chính dẫn đến bệnh gút: nguyên phát (đa số các trường hợp) và thứ phát

Nguyên phát

  • 95% các trường hợp xảy ra ở nam giới, độ tuổi thường gặp là 30-60 tuổi.
  • Chưa rõ nguyên nhân.
  • Chế độ ăn thực phẩm có chứa nhiều purin như: gan, thận, tôm, cua, lòng đỏ trứng, nấm… được xem là làm nặng thêm bệnh.

Thứ phát

  • Do các rối loạn về gen (nguyên nhân di truyền): hiếm gặp.
  • Do tăng sản xuất acid uric hoặc giảm đào thải acid uric hoặc cả hai: Suy thận và các bệnh lý làm giảm độ thanh lọc acid uric của cầu thận, các bệnh về máu: bệnh bạch cầu cấp, dùng thuốc lợi tiểu như furosemid, thiazid, acetazolamid, sử dụng các thuốc ức chế tế bào để điều trị các bệnh ác tính, dùng thuốc kháng lao như ethambutol, pyrazinamid, …

4. Triệu chứng bệnh gút

Triệu chứng bệnh gout thường xảy ra đột ngột và vào ban đêm. Trong một số trường hợp, bệnh gout không có dấu hiệu ban đầu. Các biểu hiện của bệnh gút thường xuất hiện khi người bệnh đã từng mắc gout cấp tính hoặc mãn tính.

Các triệu chứng chính của bệnh bao gồm:

  • Khớp đau đột ngột, dữ dội, sưng tấy
  • Khớp đau nhiều hơn khi đụng vào
  • Khớp sưng đỏ
  • Vùng xung quanh khớp ấm lên
bệnh gút
Biển hiện cụ thể nhất của bệnh gút đó là đau và sưng viêm ở các khớp chân, tay, đầu gối,…

Hầu hết các biểu hiện của bệnh gout thường kéo dài vài giờ trong 1–2 ngày. Tuy nhiên, đối với trường hợp nặng, cơn đau có thể xảy ra trong vòng vài tuần. Nếu người bị bệnh gout không dùng thuốc trị gout thường xuyên, các triệu chứng của bệnh sẽ nghiêm trọng hơn.

  • U cục tophi: bệnh này đặc trưng bởi sự tích tụ tinh thể dưới da. Thông thường, các khối này sẽ xuất hiện xung quanh ngón chân, đầu gối, ngón tay và tai. Nếu không được xử lý đúng cách thì u tophi sẽ ngày càng lớn hơn.
  • Tổn thương khớp: nếu người bệnh không dùng thuốc trị gout, khớp có thể bị tổn thương vĩnh viễn. Tình trạng này sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương xương và các khớp khác.
  • Sỏi thận: nếu không điều trị gout đúng cách, các tinh thể acid uric không chỉ tích tụ quanh khớp mà còn tích tụ trong thận gây ra sỏi thận.

5. Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh gút

Tỷ lệ mắc bệnh gút là khoảng 1/200 người trưởng thành. Bệnh có thể ảnh hưởng đến mọi người, không phân biệt tuổi tác và giới tính. Tuy nhiên, nam giới từ 30–50 tuổi và phụ nữ trong giai đoạn sau mãn kinh thường mắc bệnh này nhiều hơn. Bệnh ít khi xảy ra ở người trẻ và trẻ em.

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh bao gồm:

  • Chế độ ăn quá nhiều đạm và hải sản
  • Tuổi tác và giới tính: bệnh xuất hiện nhiều hơn ở nam giới và người lớn tuổi
  • Uống nhiều bia trong thời gian dài
  • Béo phì
  • Gia đình có người từng bị gout
  • Mới bị chấn thương hoặc mới phẫu thuật
  • Tăng cân quá mức
  • Tăng huyết áp
  • Chức năng thận bất thường
  • Sử dụng một số loại thuốc có thể là nguyên nhân làm tích tụ axit uric trong cơ thể như: Aspirin, Thuốc lợi tiểu, Thuốc hóa trị liệu, Các loại thuốc có thể làm suy giảm hệ miễn dịch như cyclosporine
  • Từng mắc các bệnh như đái tháo đường, suy giảm chức năng thận, bệnh tim, xơ vữa động mạch, tắc nghẽn mạch máu, bệnh truyền nhiễm, tăng huyết áp
  • Mất nước

6. Phòng ngừa bệnh gút bằng cách nào?

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn biến của bệnh gout:

  • Điều trị tốt các bệnh lý gây bệnh gout thứ phát như suy thận, các bệnh lý chuyển hóa, …
  • Tập thể dục hằng ngày
  • Duy trì cân nặng hợp lý

Đặc biệt cần duy trì chế độ ăn uống hợp lý:

  • Tránh ăn nội tạng, nhất là gan, cá mòi
  • Tránh ăn hải sản và thịt đỏ
  • Ăn ít chất béo bão hòa và các sản phẩm chứa ít chất béo
  • Ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ như dưa leo, củ sắn, cà chua, …
  • Thay thế dùng đường tinh luyện bằng đường tự nhiên trong rau củ và ngũ cốc
  • Uống nhiều nước: uống từ 2,5–3 lít nước mỗi ngày
  • Giảm sử dụng các thức uống có cồn, đặc biệt là bia rượu
  • Không uống cà phê, trà, nước uống có ga
bệnh gút
Người bị bệnh gút cần duy trì một chế độ dinh dưỡng hợp lý

7. Các biện pháp chẩn đoán bệnh gút

Bệnh gout thường rất khó để chẩn đoán chỉnh xác vì có các trệu chứng gần giống các bệnh khác. Các biện pháp chẩn đoán được áp dụng bao gồm:

  • Hỏi bệnh sử
  • Khám lâm sàng
  • Xét nghiệm cận lâm sàng: Xét nghiệm máu để đo nồng độ acid uric trong máu, chọc hút dịch khớp tìm tinh thể acid uric, chụp X-quang khớp, siêu âm khớp, chụp CT scanner khớp

Có thể áp dụng một trong các tiêu chuẩn sau:

Tiêu chuẩn Bennet và Wood (1968):

Được áp dụng rộng rãi nhất ở Việt Nam do dễ nhớ và phù hợp với điều kiện thiếu xét nghiệm (độ nhạy 70%, độ đặc hiệu 82,7%)

Tìm thấy tinh thể natri urat trong dịch khớp hay trong các nốt tophi.

Hoặc tối thiểu có 2 trong các yếu tố sau đây:

  • Tiền sử hoặc hiện tại có tối thiểu 2 đợt sưng đau của một khớp với tính chất khởi phát đột ngột, đau dữ dội, và khỏi hoàn toàn trong vòng 2 tuần.
  • Tiền sử hoặc hiện tại có sưng đau khớp bàn ngón chân cái với tính chất khởi phát đột ngột, đau dữ dội, và khỏi hoàn toàn trong vòng 2 tuần.
  • Có nốt tophi
  • Đã từng hoặc đang đáp ứng tốt với colchicin (giảm viêm, giảm đau trong 48 giờ).
bệnh gút
Có 2 tiêu chuẩn để chẩn đoán bệnh gút
Tiêu chuẩn của ILAR và Omeract (2000): độ nhạy 70%, đặc hiệu 78,8%Có tinh thể urat trong dịch khớp, hoặc:Tìm thấy tinh thể urat đặc trưng trong nốt tophi bằng phương pháp hóa học hoặc kính hiển vi phân cực, hoặc có 6 trong số 12 biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm và X-quang sau:

  • Viêm tiến triển tối đa trong vòng một ngày
  • Có hơn một cơn viêm khớp cấp
  • Viêm khớp ở một khớp
  • Đỏ vùng khớp
  • Sưng, đau khớp bàn chân và ngón chân
  • Viêm khớp bàn ngón chân I ở một bên
  • Viêm khớp cổ chân một bên
  • Nốt tophi nhìn thấy được
  • Tăng acid uric máu (nam ≥ 420 mmol/l, nữ ≥ 360 mmol/l)
  • Sưng đau khớp không đối xứng
  • Nang dưới vỏ xương, không có hình khuyết xương trên X-quang
  • Cấy vi khuẩn âm tính

8. Các phương pháp điều trị bệnh gút

Nguyên tắc điều trị gout

  • Điều trị viêm khớp trong cơn gout cấp.
  • Dự phòng tái phát cơn gout, dự phòng lắng đọng urat trong các mô và dự phòng biến chứng thông qua điều trị hội chứng tăng acid uric máu với mục tiêu kiểm soát acid uric máu dưới 360 mmol/l (60 mg/l) với gout chưa có nốt tophi và dưới 320 mmol/l (50 mg/l) với gout có cục tophi.

Phương pháp điều trị cụ thể

Điều trị nội khoa:

  • Thuốc kháng viêm: dùng trong giai đoạn cơn gout cấp để giảm viêm
  • Thuốc giảm acid uric máu: dùng trong giai đoạn mãn tính để tránh tái phát cơn gout cấp
bệnh gút
Điều trị gút bằng thuốc là một trong những cách phổ biến nhất hiện nay

Điều trị ngoại khoa:

Phẫu thuật cắt bỏ nốt tophi được chỉ định trong trường hợp:

  • Gout kèm biến chứng loét
  • Bội nhiễm nốt tophi
  • Nốt tophi kích thước lớn, ảnh hưởng đến vận động hoặc vì lý do thẩm mỹ

Khi phẫu thuật cần dùng colchicin nhằm tránh khởi phát cơn gout cấp và kết hợp thuốc hạ acid uric máu.

Điều trị bệnh gout bằng Đông y:

Sử dụng thuốc Tây để điều trị bệnh Gout không hiệu quả, vì vậy mọi người đang có xu hướng chuyển sang Đông y. Sở dĩ như vậy là do thuốc Tây không trị dứt bệnh, khi bệnh tạm ổn thì lại tái lại và ảnh hưởng đến các cơ quan khác của cơ thể.

Trong đó, Đông y sử dụng các loại dược thảo thiên nhiên điều trị dứt bệnh Gout. Không chỉ vậy, bài thuốc này còn gia tăng được chức năng của gan, thận và bài tiết các chất gây hại ra khỏi cơ thể. Bệnh điều trị lâu dài nhưng sẽ dứt bệnh sau liệu trình chữa trị.

Điều trị bệnh gout bằng thảo dược:

Chữa bệnh gout bằng thảo dược cũng đang được nhiều người lựa chọn vì cũng khá hiệu quả. Lá trầu, nước dừa, lá lốt,… tưởng chừng như chỉ là những loại thực vật thông thường nhưng có tác dụng trị bệnh Gout hiệu quả.

Trong đó, bạn nhất định phải đề cập đến các loại thảo được đã được nghiên cứu và đánh giá vô cùng hiệu quả trong việc trị bệnh. Và đó là:

  • Bồ Công Anh: Giảm đau do Gout gây ra nhanh chóng, tình trạng sưng nóng ở khớp cũng được giảm rõ rệt.
  • Cỏ Hy Thiêm: Tinh thể Acid Uric cũ sẽ được dọn sạch sẽ nhờ loại dược thảo này. không những vậy, loại cỏ còn có tính giảm Axit trong máu, tạo môi trường kiềm ở quanh các ổ khớp.
  • Cỏ Nhọ Nồi: Bồi bổ, tăng cường chức năng của thận và giúp cho thận khỏe mạnh. Tình trạng Gout sẽ tuyệt đối không tái phát.
  • Vỏ đậu xanh: Thải độc, lợi tiểu và thanh nhiệt nhanh chóng. Hơn nữa, loại thảo dược này còn có tác dụng kháng viêm, ngăn nhiễm trùng ở các ổ khớp của người bị Gout.

Còn rất nhiều loại thảo dược tự nhiên mang lại nhiều công năng tốt chữa trị Gout. Bạn sẽ rất ngạc nhiên nêu tận dụng cách chữa bệnh Gout này cho mình hay người thân. Bệnh dứt hẳn và không có tình trạng tái phát. Bạn sẽ rất hài lòng khi sử dụng.

Phương pháp kết hợp để tăng hiệu quả điều trị:

  • Tránh các chất có nhiều purin như tạng động vật, thịt, cá, tôm, cua, … Có thể ăn trứng, hoa quả. Ăn thịt không quá 150 gram mỗi ngày.
  • Không uống rượu, cần giảm cân, tập luyện thể dục thường xuyên.
  • Uống nhiều nước, khoảng 2-4 lít nước mỗi ngày
  • Tránh các thuốc làm tăng acid uric máu, tránh các yếu tố làm khởi phát cơn gout cấp như căng thẳng, chấn thương, …

Bệnh gout gây ra nhiều đau đớn và phiền toái, vì thế người bệnh nên tìm hiểu về căn bệnh này càng sớm càng tốt để có cách điều trị phù hợp. Trong đó, để điều trị bệnh gout dứt điểm, người bệnh cần chú ý bồi bổ, tăng cường chức năng thận bằng những thói quen tốt, thực phẩm tốt cho thận và các sản phẩm có tác dụng bổ thận.

Trên đây là những thông tin khái quái về bệnh gout. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuocdantoc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Người bệnh gút sống được bao lâu?

Hỏi đáp cùng Thạc sĩ, Bác sĩ Hoàng Khánh Toàn

Th.s Bác Sĩ Hoàng Khánh Toàn
Chuyên khoa

Điều trị bệnh xương khớp, gout, Nam khoa, Sinh lý

Nơi công tác

Trưởng Khoa Đông Y bệnh viện Trung ương quân đội 108

Nếu có một trong các biểu hiện sau cần tư vấn tôi sẽ hỗ trợ miễn phí

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *