Bệnh võng mạc đái tháo đường: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chẩn đoán và điều trị!

Không chỉ khiến thị lực suy giảm mà nếu không được điều trị kịp thời, bệnh võng mạc đái tháo đường có thể là nguyên nhân dẫn đến mù lòa. Vì vậy, việc tìm hiểu về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết,… giúp người bệnh có hướng phòng và điều trị thích hợp.

Có thể bạn quan tâm

Bệnh võng mạc đái tháo đường là gì?

Trước khi tìm hiểu về bệnh trên thì bạn nên nắm rõ tiểu đường (đái tháo đường) là gì? Thực tế đây là bệnh rối loạn chuyển hóa glucid mạn tính do thiếu hụt hay đề kháng với insulin với biểu hiện lượng đường trong máu luôn cao hơn mức bình thường.

Bệnh võng mạc đái tháo đường nguy hiểm mà nhiều người đang lo lắng
Bệnh võng mạc đái tháo đường nguy hiểm mà nhiều người đang lo lắng

Trong khi đó, bệnh võng mạc đái tháo đường xảy ra trong 90% các trường hợp đái tháo đường tiến triển sau 10-15 năm, dù là bệnh thuộc loại nào, có phụ thuộc insulin hay không. Có thể hiểu đơn giản thì võng mạc đái tháo đường là tình trạng bệnh lý với tổn thương xảy ra ở võng mạc do bệnh đái tháo đường (tiểu đường) gây nên. Bệnh nếu không được phát hiện và điều trị sớm, kịp thời có thể dẫn đến nhiều vấn đề nguy hiểm. Vì vậy bạn cần đặc biệt lưu ý!

Bệnh võng mạc đái tháo đường có nguy hiểm không?

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh phải kể đến như:

  • Thời gian mắc bệnh: trên 5 năm
  • Những yếu tố tác động: tăng huyết áp, bệnh lý thận, lipit máu tăng cao, béo phì, hút thuốc lá quá nhiều, tình trạng thiếu máu,..

Nhiều người vẫn chủ quan mà chưa biết rằng bệnh vô cùng nguy hiểm. Chúng có thể dẫn đến tình trạng thiếu máu hoặc tổn thương hàng rào võng mạc, gây suy giảm thị lực, thậm chí dẫn đến mù lòa. Chính vì vậy, người bệnh cần sớm phát hiện và có phương hướng điều trị ngay từ giai đoạn nền, tránh ảnh hưởng nghiêm trọng đến đôi mắt.

Cơ chế phát sinh bệnh

Có thể bạn chưa biết, bệnh sinh của võng mạc đái tháo đường là bệnh lý vi mạch máu ảnh hưởng đến các tiểu động mạch võng mạc trước mao mạch, mao mạch và các tiểu tĩnh mạch. Chúng xuất phát từ 2 nguyên nhân là sự tắc nghẽn vi mạch máu và sự rò rỉ, cụ thể:

Võng mạc đái tháo đường có thể dẫn đến mù lòa
Võng mạc đái tháo đường có thể dẫn đến mù lòa
  • Tình trạng tổn thương thành mạch võng mạc được biểu hiện bằng việc mất đi tế bào nội mạch, màng đáy dày lên, các vi phình mạch, thành mạch bị xơ hóa, rối loạn chức năng, tắc mạch. Chúng gây nên ảnh hưởng là khả năng tưới máu bị giảm, thiếu oxy tổ chức, thành mạch có thể vỡ gây xuất huyết, tính thấm thành mạch tăng gây xuất tiết.
  • Đồng thời, xuất hiện tình trạng tắc mạch gây thiếu máu, kích thích tăng sinh các mạch máu mới hay còn gọi là tân mạch. Tuy nhiên thực tế, các mạch máu mới này rất yếu, dễ dàng vỡ bất cứ lúc nào, gây xuất huyết võng mạc giảm thị lực, thậm chí dẫn tới mù lòa nếu ở giai đoạn nặng.

Các giai đoạn của bệnh võng mạc đái tháo đường

Tùy thuộc vào tình trạng của mỗi người mà ảnh hưởng của bệnh tiểu đường sẽ khác nhau. Đồng thời, tác động đến mắt cũng có sự khác biệt theo từng giai đoạn nhất định, cụ thể:

Bệnh võng mạc nền

Đây là giai đoạn sớm đầu tiên của bệnh lý võng mạc do bệnh tiểu đường (đái tháo đường) gây nên. Chúng được biểu hiện với những tổn thương như: phình mao mạch võng mạc, xuất huyết nhẹ, ứ đọng các chất tiết trong võng mạc, phù võng mạc,…

Giai đoạn này nhẹ nhất, nếu chưa xâm phạm vào vùng hoàng điểm thì thị lực không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, người bệnh có thể thấy thường xuyên xuất hiện một vài điểm đen trước mắt hoặc cảm giác về màu sắc thay đổi,… Ngay khi có những triệu chứng bất thường trên, bạn hãy lưu ý và thăm khám để sớm phát hiện tình trạng bệnh.

Bệnh lý hoàng điểm do đái tháo đường

Hoàng điểm là nơi tập trung thị lực cao nhất của mắt. Nếu thấy chúng có hiện tượng bị phù, xuất hiện tiết cứng xung quanh thì cần đặc biệt lưu ý. Đặc biệt, đây là nguyên nhân khiến thị lực suy giảm nghiêm trọng, điển hìnhL

  • HĐ (hoàng điểm) khu trú: Đây là vùng rò rỉ giới hạn rõ kèm xuất tiết cứng.
  • HĐ lan tỏa: phù HĐ thuộc dạng nang.
  • HĐ thiếu máu cục bộ giảm thị lực kèm biểu hiện tương đối bình thường của HĐ mặc dù có xuất huyết, xuất tiết nơi khác. Xác định trên chụp mạch huỳnh quang.
  • Hỗn hợp phù HĐ lan tỏa, thiếu máu cục bộ.

Bệnh võng mạc đái tháo đường tiền tăng sinh (PPDR)

Đây là giai đoạn võng mạc bị tổn thương nghiêm trọng. Những yếu tố bất thường trong việc cung cấp máu cho võng mạc sẽ dẫn đến các tổn thương thiếu máu cục bộ, xuất huyết, xuất tiết và phù võng mạc. Tương tự, nếu các tổn thương này chưa xâm phạm đến vùng hoàng điểm thì bệnh nhân chưa nhận thấy suy giảm thị lực.

Bệnh lý võng mạc có nhiều giai đoạn khác nhau
Bệnh lý võng mạc có nhiều giai đoạn khác nhau

Mặc dù vậy, việc xuất hiện những tổn thương khá nặng nề ở võng mạc nếu bệnh nhân không phát hiện sớm có thể dẫn đến nhiều ảnh hưởng nguy hiểm. Đặc biệt, nếu tổn thương ở giai đoạn này gây nên sự đe dọa chức năng thị giác hoặc gây thiếu máu cục bộ nặng cần chụp đáy mắt huỳnh quang và laser quang đông các vùng tổn thương để phòng biến chứng khôn lường có thể xảy tới.

Bệnh võng mạc đái tháo đường giai đoạn tăng sinh (PDR)

Có thể nói đây là thời kỳ mà những tổn thương trở nên vô cùng nghiêm trọng. Lúc này, các mạch máu tăng sinh gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến võng mạc, làm tổn thương, rách hay bong võng mạc. Thậm chí, trường hợp nặng có thể dẫn đến mù lòa. Giai đoạn này nguy hiểm, trầm trọng nhất mà bệnh nhân đái tháo đường cần điều trị cấp tốc.

Nguyên nhân, triệu chứng gây bệnh

Để có hướng điều trị thích hợp thì việc tìm hiểu về lý do xuất phát cũng như biểu hiện nhận biết của bệnh là vô cùng quan trọng. Dưới đây là một số thông tin mà bạn nên tham khảo.

Bệnh võng mạc đái tháo đường xuất hiện do đâu?

Câu trả lời rõ nhất chính là do “biến chứng từ bệnh đái tháo đường (tiểu đường)” gây nên. Khi đường huyết liên tục cao hơn mức bình thường sẽ gây nên tổn thương các mạch máu của toàn bộ các cơ quan trong cơ thể và cụ thể biểu hiện rõ nhất ở các vi mạch máu.

Trong khi đó, việc tổn thương các mao mạch võng mạc ở mắt sẽ làm tăng tính thấm thành mạch, thoát huyết tương vào võng mạc gây phù nề. Khi mao mạch mắt bị phá hủy gây tắc và làm thiếu máu võng mạc. Lúc này cơ thể phản ứng bằng cách tiết ra các yếu tố kích thích sự phát triển các mạch máu mới (tân mạch) để nuôi dưỡng những vùng võng mạc này.

Tiểu đường là nguyên nhân gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm
Tiểu đường là nguyên nhân gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm

Tuy nhiên, có thể nhiều người không biết, những mạch máu này vô cùng mỏng manh dễ vỡ gây ra các biến chứng xuất huyết dịch kính, xơ hóa gây co kéo bong võng mạc. Đồng thời, hoàng điểm là trung tâm của võng mạc, nơi cảm thụ ánh sáng và cho thị lực tinh tế nhất. Việc ảnh hưởng tới hoàng điểm sẽ làm võng mạc bị tổn thương nặng, ảnh hưởng trầm trọng tới chức năng thị giác của người bệnh. Đây là nguyên nhân sâu xa mà không phải ai cũng nắm rõ.

Triệu chứng điển hình nhận biết bệnh

So với những bệnh lý thông thường thì võng mạc đái tháo đường hoàn toàn không có dấu hiệu nào trước đó cảnh báo mà chỉ khi võng mạc đã bị tổn thương mới xuất hiện những biểu hiện điển hình như: thấy điểm đen trước mắt, suy giảm thị lực, thay đổi cảm giác về màu sắc,…

Cần sớm nhận biết bệnh lý để tránh biến chứng nguy hiểm
Cần sớm nhận biết bệnh lý để tránh biến chứng nguy hiểm

Nếu ở giai đoạn bệnh nặng, người bệnh sẽ cảm thấy mắt ngày càng mờ, thậm chí không nhìn rõ xung quanh,… Chính vì vậy, ngay khi xuất hiện những triệu chứng bất thường ở mắt thì bạn nên tìm ngay tới cơ sở y tế để thăm khám và xác định chính xác tình trạng của bản thân cũng như có hướng điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng nguy hiểm.

Chẩn đoán bệnh võng mạc đái tháo đường

Việc thăm khám để xác định bệnh sẽ được các bác sĩ thực hiện theo một số bước sau:

  • Kiểm tra chung về mắt.
  • Nhỏ thuốc giãn đồng tử để soi đáy mắt và phát hiện những tổn thương ở võng mạc.
  • Chụp ảnh đáy mắt để nhận định tổn thương trong giai đoạn sớm mà người bệnh gặp phải.
  • Thực hiện một số xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh, chụp OCT,… để quan sát rõ hơn, theo dõi và chẩn đoán bệnh được chuẩn xác.

Người bệnh nên tìm đến cơ sở y tế uy tín để quá trình thăm khám khoa học, việc chẩn đoán chính xác giúp điều trị đúng phương hướng và đạt hiệu quả tốt nhất.

Các phương pháp điều trị bệnh hiệu quả, phổ biến

Tùy thuộc vào tình trạng và giai đoạn nhất định mà người bệnh gặp phải mà bác sĩ sẽ đưa ra chỉ định điều trị thích hợp. Một số cách được áp dụng nhiều nhất hiện nay bao gồm:

  • Phương pháp sử dụng laser quang đông võng mạc
  • Tiêm nội nhãn các thuốc chống tân mạch và các thuốc chống phù hoàng điểm như: corticoid hoặc anti-VEGF (Lucentis, Avastin, Pegabtanib),…
  • Phẫu thuật cắt dịch kính và bong võng mạc điều trị các biến chứng muộn ở giai đoạn cuối của bệnh.

Đây đều là những phương pháp tiên tiến theo y học hiện đại. Hiện tại chỉ dân gian chưa thể chữa khỏi nên người bệnh cần tìm đến bác sĩ để thăm khám và điều trị theo chỉ định mới mang đến hiệu quả như ý.

Lưu ý trong việc phòng và điều trị bệnh

Để phòng và điều trị bệnh đạt hiệu quả cao thì tốt nhất người bệnh nên kiểm soát và ổn định chỉ số đường huyết ở mức cân bằng, an toàn. Việc kiểm tra sức khỏe, kiểm tra mắt thường xuyên cũng giúp bạn sớm phát hiện những bất thường và có hướng điều trị thích hợp, kịp thời.

Người bệnh cần lưu ý kiểm soát chỉ số đường huyết ổn định
Người bệnh cần lưu ý kiểm soát chỉ số đường huyết ổn định

Bên cạnh đó, người bệnh tiểu đường nên lưu ý xây dựng cho bản thân chế độ ăn uống khoa học, tránh xa đồ ngọt, hạn chế thực phẩm giàu chất béo bão hòa, đồ ăn nhanh, ăn ít tinh bột, bổ sung nhiều chất xơ, rau xanh, uống nhiều nước,… Đặc biệt, bảo vệ mắt, tránh sử dụng thiết bị công nghệ trong nhiều giờ liên tục,… duy trì thói quen sinh hoạt để nâng cao sức khỏe và phòng nhiều biến chứng của bệnh.

Phía trên là những thông tin chúng tôi cung cấp về bệnh võng mạc đái tháo đường. Hy vọng hữu ích cho nhiều người. Nếu còn bất cứ băn khoăn nào cần giải đáp, hãy để lại bình luận phía dưới bài viết để được chuyên gia của Thuốc dân tộc tư vấn miễn phí!

Hỏi đáp cùng Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng
Chuyên khoa

Y học cổ truyền, Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng

Nơi công tác

Phó Viện trưởng Viện khoa học Điều dưỡng và Phục hồi chức năng

Nếu có một trong các biểu hiện sau cần tư vấn tôi sẽ hỗ trợ miễn phí

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *