Cây atiso và những công dụng chữa bệnh tuyệt vời như trị tiểu đường, phục hồi chức năng gan, giảm cholesterol,…ít người biết

Atiso thường được biết đến với công dụng thanh nhiệt, giải khát, nhưng ít ai biết rằng dược liệu này còn có nhiều tác dụng trị bệnh tuyệt vời như điều trị tiểu đường, phục hồi chức năng gan, giảm cholesterol,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây. 

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Ác-ti-sô

Tên khoa học: Cynara scolymus

Đặc điểm sinh thái

1. Mô tả

Cây atiso là loài cây lá gai, khi trưởng thành thường có chiều cao trung bình từ 1,5 – 2 mét. Lá cây atiso to, dài từ 50 – 80 cm. Thân cao, thẳng và cứng. Cụm hoa atoso có màu đỏ tím, hình đầu, to mặc ở ngọn. Cây sống lâu năm, mùa hoa vào tháng 7 – 10. Quả nang có hình trứng, bên ngoài có một lớp lông thô.

Atiso
Cây atiso

2. Phân bố

Cây atiso có nguồn gốc từ châu Âu, thích hợp sinh trưởng và phát triển ở những nơi có khí hậu ôn hoà. Hiện nay cây atiso được trồng chủ yếu ở các nước trên thế giới như: Pháp, Anh, Mỹ, Ý, Tây Ban Nha,…

Tại Việt Nam, cây atiso được trồng ở các nơi có khí hậu lạnh như Sa Pa, Tam Đảo, và được trồng nhiều nhất ở Đà Lạt.

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến, bảo quản

  • Bộ phận dùng: Cụm hoa, lá bắc có phần gốc nạt, lá (lúc cây mới ra hoa hoặc sắp ra hoa) được dùng để làm thuốc.
  • Thu hái: Thu hoạch lá atiso vào năm thứ nhất của thời kỳ sinh trưởng hoặc vào cuối màu hoa.
  • Chế biến: Cây atiso thu hoạch được thường được rửa sạch, đem đi sấy hoặc phơi khô.
  • Bảo quản: Mang dược liệu phơi khô tự nhiên, sau đó đóng trong túi kín.

4. Thành phần hóa học

Cây atiso chứa một số thành phần hoá học sau đây:

  • Lá atiso: chứa các acid hữu cơ (acid phenol, acid alcol, acid succinic) và hợp chất flavonoid (bao gồm: cynarozid, scolymozid).
  • Thân và lá atiso: chứa muối hữu cơ của các kim loại như kali, canxi, magie, natri. Đặc biệt, thân và lá chứa làm lượng kali rất cao.
  • Hoa atiso: 9,3 % carbohydrate, 1,5% chất xơ, giàu vitamin và các chất khoáng như kali, phốt pho, canxi, natri, lưu huỳnh và magie.
  • Rễ cây atiso: không có dẫn chất của acid caffeic (clorogenic, sesquiterpen lacton).

Vị thuốc Atiso

1. Tính vị

Cây atiso có vị đắng, tính mát và nhuận trường.

2. Công dụng

Cây atiso thường được chỉ định sử dụng trong một số bài thuốc điều trị các bệnh sau:

  • Giải độc gan
  • Tăng cường chức năng gan
  • Điều hòa men gan tăng cao
  • Điều trị bệnh tiểu đường, giúp hạ đường huyết trong máu
  • Tăng cường hệ tiêu hóa
  • Tăng bài tiết dịch mật
  • Hạ cholesterol trong máu
  • Có tác dụng lợi tiểu
  • Chữa các bệnh suy gan thận, viêm thận cấp và mạn tính
  • Điều trị sưng khớp xương
Tác dụng atiso
Atiso có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả

3. Tác dụng dược lý

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Những thành phần hoá học có trong atiso đóng vai trò quan trọng. Các bộ phận của cây atiso có chứa nhiều enzym oxy hóa, các enzym này hoạt động rất mạnh, gây phá hủy các hoạt chất trong dược liệu.

Trong quá trình nghiên cứu về atioso, các nhà khoa học đã chứng minh và tìm ra được các tác dụng của atiso:

  • Atiso làm hạ cholesterol có trong máu khi uống hoặc tiêm dung dịch, có tác dụng tăng lượng nước tiểu, tăng hàm lượng urê.
  • Lượng mật bài tiết gấp 4 lần khi tiêm dung dịch atiso sau 2 – 3 giờ.
  • Tác dụng giảm viêm.
Theo Y học cổ truyền

Các tài liệu nghiên cứu của đông y cho thấy, atiso có nhiều công dụng trị bệnh như:

  • Đối với các bệnh tiểu đường, thường được khuyên dùng cụm hoa atiso, bởi cụm hoa chứa một lượng nhỏ tinh bột, carbonhydrat.
  • Lá thường có vị đắng, có tác dụng lợi tiểu, điều trị các bệnh phù, thấp khớp.
  • Lọc thải các độc tố có trong gan, giúp mát gan, giải nhiệt.

4. Liều dùng – Cách dùng

Sử dụng lá tươi đem sắc hoặc nấu cao lỏng, có thể chế biến thành cao mềm hoặc cao khô hoàn thành viên. Để sử dụng trong thời gian dài, có thể sử dụng lá atiso đã được sấy hoặc phơi khô, với liều dùng mỗi ngày là 2 – 10 gram.

Bài thuốc từ Atiso

Hiện nay, atiso được sử dụng khá phổ biến trong điều trị các bệnh về gan, thận, tim mạch.  Dưới đây là các bài thuốc sử dụng atiso để điều trị.

1. Làm giảm hàm lượng cholesterol có trong máu

Hàm lượng cholesterol trong máu cao có thể dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm về tim mạch. Để phòng ngừa bệnh tiến triển nặng hơn, sử dụng 40 gram thân cây atiso, 40 gram rễ, 20 gram cụm hoa đem phơi khô và tán nhỏ. Pha 2 gram/ lần với nước sôi và sử dụng thay thế nước trà. Có thể chỉ sử dụng 50 gram cụm hoa phơi khô và tán nhỏ. Ngoài ra, có thể sử dụng hoa atiso nấu với các nguyên liệu như giò heo hoặc lá lách lợn, bổ sung vào thực đơn hằng ngày, vừa đem lại một thực đơn ngon vừa có tác dụng điều trị bệnh.

Atiso giúp giảm cholesterol
Atiso hỗ trợ giảm hàm lượng cholesterol trong máu hiệu quả

2. Giải các độc tố trong gan, tăng cường chức năng gan

Để phục hồi chức năng gan một cách hiệu quả nhất, người bệnh nên kết hợp atiso với gan lợn và chế biến thành món canh. Cách thực hiện như sau: 50 gram hoa atiso, 100 gram gan lợn và gia vị vừa đủ. Nấu atiso với gan lợn như những món canh khác và sử dụng mỗi ngày 1 – 2 lần, và sử dụng liên tục trong vòng 5 – 10 ngày để đem lại hiệu quả nhanh.

3. Chữa bệnh tiểu đường

Atiso là một trong những dược liệu hỗ trợ điều trị tiểu đường rất tốt, nhiều người đã áp dụng bài thuốc sau và đã có những chuyển biến tích cực: Sử dụng 50 gram hoa atiso, 100 gram khoai tây, 50 gram cà rốt, 150 gram xương sườn lợn và gia vị vừa đủ. Sau khi làm sạch và sắc nhỏ các nguyên liệu, hầm xương sườn lợn chín tới rồi bỏ các nguyên liệu còn lại vào, nêm nếm cho đủ dùng. Sử dụng mỗi ngày 1 lần và sử dụng liên tục từ 5 – 10 ngày.

4. Giải nhiệt cơ thể, giải độc gan

Atiso có tính mát, thường được sử dụng để giải nhiệt, đặc biệt là vào mùa hè. Để chế biến atiso thành nước giải khát, áp dụng như sau: 2 cụm hoa atiso lớn, 3,5 lít nước, 1 bó lá dứa, 60 gram đường phèn. Các nguyên liệu cần được làm sạch trước khi nấu. Cho cụm hoa atiso (đã cắt bỏ phần cuống) vào nồi nước đang sôi, đun đến khi cụm hoa atiso mềm nhừ. Cho lá dứa (được cuộn tròn hoặc buộc lại) và đường phèn vào nồi và tiếp tục đun thêm 10 phút. Cuối cùng, chắt bỏ phần bã, đợi nước nguội dần và đổ vào bình, đặt trong tủ lạnh và uống dần. Có thể sử dụng thay thế nước suối, sử dụng mỗi ngày để giải nhiệt cơ thể, đặc biệt vào các ngày nắng nóng.

Atiso điều trị bệnh về gan
Atiso giúp cải thiện hiệu quả chức năng gan

Lưu ý khi áp dụng các bài thuốc từ Atiso

Để sử dụng atiso chữa bệnh một cách hiệu quả nhất, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý dưới đây:

  • Chỉ nên sử dụng atiso ở một liều lượng nhất định, việc lạm dụng dược liệu này có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn như: gây hại chức năng gan, trướng bụng, cơ thể mệt mỏi,…
  • Cây atiso có những lớp lông tơ nhỏ, nếu tiếp xúc quá nhiều có thể gây da kích ứng da, ngứa, nổi mẩn đỏ. Trước khi sử dụng, cần loại sach lớp lông này.
  • Không được sử dụng cây atiso với các đối tượng dị ứng hoặc mẫn cản với các thành phần có trong cây.
  • Cây atiso không được chỉ định cho một số đối tượng như: người bị tắc ống mật, bị sỏi mật, người đang sử dụng muối sắt bởi atiso có thể ngăn chặn sự hấp thụ muối sắt ấy.
  • Thường xuyên theo dõi hàm lượng cholesterol có trong máu.
  • Phụ nữ mang thai và cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Ngoài ra, khi sử dụng cây atiso, người bệnh cần phân biệt với cây bụp giấm đỏ (atiso đỏ) để tránh nhầm lẫn bởi 2 loài cây này khá giống nhau nhưng mỗi loại sẽ có công dụng khác nhau, giá cả thị trường bán ra cũng có sự chênh lệch khá lớn.

Trên đây là một số đặc điểm cũng như bài thuốc của cây atiso. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 14 bài thuốc từ cây chân vịt giúp trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *