Bất ngờ với 8 bài thuốc từ ba kích giúp điều trị hiệu quả liệt dương, xuất tinh sớm, đau nhức xương khớp, rối loạn kinh nguyệt,….

Ba kích là dược liệu khá quen thuộc bởi những giá trị tuyệt vời đối với sức khoẻ mà nó mang lại. Không chỉ giúp điều trị hiệu quả các bệnh nam giới, ba kích còn có tác dụng chữa đau nhức xương khớp, trị kinh nguyệt không đều, ù tai,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Ba kích thiên, ruột gà, nhàu thuốc, diệp liễu thảo, đan điền âm vũ.

Tên khoa học: Morinda officinalis How

Họ: Cà Phê (Rubiaceae)

Đặc điểm dược liệu

1. Mô tả

Ba kích có dạng thân thảo, dây leo, thân mảnh. Lá đơn, mọc đối, có hình mác hoặc hình bầu dục, thuôn nhọn, cứng, đầu là ngọn gấp, đuôi lá hình tròn hoặc hình tim. Phiến lá non có màu xanh, khi già chuyển sang màu trắng mốc và có màu nâu tím khi lá khô. Mặt dưới phiến lá có khoảng 8 cặp gân thứ cấp.

Ba kích
Ba kích

Hoa ba kích có kích thước khá nhỏ, màu trắng hoặc vàng. Hoa thường tập trung thành tán ở đầu cành, đài hoa hình ống gồm một số lá đài nhỏ phát triển không đều. Quả ba kích hình cầu, quả kép phủ lông, khi chín có màu đỏ. Hoa ba kích thường nở vào tháng 5 – 6, mùa quả bắt đầu từ tháng 7 – 10.

2. Khu vực phân bố

Ba kích là loại cây mọc hoang, được phân bố chủ yếu ở các vùng trung du, đồi núi thấp phía Bắc. Các tỉnh như Vĩnh Phúc, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Hà Tây, Hà Giang là nơi phân bố chủ yếu dược liệu này ở nước ta.

3. Bộ phận dùng, thu hái – sơ chế

Hầu hết các bộ phận của ba kích đều được sử  dụng để làm vị thuốc, bao gồm: hoa, lá, quả, rễ.

Có thể thu hoạch ba kích sau khi trồng được khoảng 3 năm. Thời gian thu hoạch thường rơi vào tháng 10 – 11. Đào rộng xung quanh cây ba kích để lấy toàn bộ phần rễ, rửa sạch. Ba kích được chia làm 2 loại:

  • Loại ba kích rễ to, khỏe, cùi dày, màu tía là loại tốt.
  • Loại rễ nhỏ, cùi mỏng hơn, màu trong là loại vừa.

Hướng dẫn sơ chế ba kích:

  • Rễ ba kích sau khi thu hoạch thì đem rửa sạch và phơi ráo nước.
  • Dùng dao khía nhẹ vào phần lõi ba kích, sau đó tách lấy phần thịt ba kích và rút bỏ lõi.
  • Chỉ sử dụng phần thịt ba kích để ngâm rượu và làm thuốc, còn phần lõi thì không dùng.

4. Bảo quản

Ba kích sau khi phơi hoặc sấy khô thì cho vào trong lọ thủy tinh đậy kín nắp và bảo quản nơi thoáng mát, tránh làm dược liệu bị ẩm mốc.

5. Thành phần hóa học

Ba kích có thành phần hoá học khá đa dạng như:

  • Rubiadin: Rubiadin-1-Methylether
  • Gentianine
  • Choline
  • Trigonelline
  • Carpaine
  • Gitogenin
  • Tigogenin,
  • Quercetin
  • Luteolin
  • Vitamin B1
  • Vitamin C
  • Phytosterol
  • Acid hữu cơ

Ngoài ra, trong rễ ba kích còn chứa một số thành phần như Antraglycozid, đường, nhựa và lượng nhỏ tinh dầu.

Vị thuốc ba kích

1. Tính vị, quy kinh

Tính ấm, vị cay ngọt, hơi chát.

Ba kích thiên được quy vào kinh Can – thận.

2. Tác dụng dược lý

Cả nghiên cứu của đông y và y học hiện đại đều cho thấy, ba kích có khả năng bổ thận, tráng dương, tăng cường sinh lực, trừ phong thấp, làm hạ huyết áp, tăng độ dẻo dai, kiện gân cốt, hỗ trợ điều trị xuất tinh sớm, yếu sinh lý, di mộng tinh ở nam giới. Ngoài ra, ba kích còn có một số tác dụng dược lý cơ bản như sau:

  • Làm tăng sức đề kháng: Qua thử nghiệm nhiễm độc Ammoni Clorua trên chuột bạch cho thấy ba kích có khả năng tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể và đẩy lùi yếu tố gây ngộ độc.
  • Tác dụng đối với nội tiết tố: Ba kích thiên không có tác dụng kiểu như Androgen trên cơ thể chuột bạch nên nó làm thúc đẩy khả năng ham muốn và tăng cường chất lượng giao hợp.
  • Ngoài ra, ba kích ngâm rượu còn có tác dụng điều hòa huyết áp, tăng cường hoạt động não, giúp ngủ ngon, tác dụng nhanh với tuyến cơ năng,…
Ba kích
Củ ba kích có nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả

3. Cách dùng và liều lượng

Dùng khoảng 8 – 16g ba kích dưới dạng rượu thuốc hoặc thuốc sắc, nấu cao,… Hoặc có thể phối hợp với một số phương thuốc bổ thận khác.

Bài thuốc từ cây Ba Kích

1. Lợi tiểu

Người bệnh có thể áp dụng bài thuốc dưới đây để điều trị chứng tiểu buốt, tiểu rát, đặc biệt là vào mùa hè.

  • Vị thuốc: Ba Kích thiên, Ích Trí Nhân, Tang Phiêu Phiêu, Thỏ Ty Tử.
  • Cách thực hiện: Sơ chế sạch accs nguyên liệu sau đó tán thành bột mịn. Sau đó thêm rượu vào, trộn đều các nguyên liệu với nhau. Vo trò hỗn hợp này thành viên nhỏ để tiện sử dụng. Mỗi liệu trình nên dùng khoảng 12 viên. Ngày dùng 1 viên vào buổi sáng hoặc tối. Sắc với rượu hoặc muối  để có hiệu quả tốt nhất.

2. Trị liệt dương cho nam giới

Đây là bài thuốc đã được rất nhiều nam giới áp dụng và có hiệu quả. Cách thực hiện bài thuốc này cũng khá đơn giản:

  • Ba Kích: 3kg.
  • Ngưu Tất Sống: 3kg.
  • 5l rượu.

Cách thực hiện bài thuốc:

  • Rửa sạch, để ráo nước tất cả các nguyên liệu.
  • Ngâm các nguyên liệu với nhau trong khoảng 3 tháng.
  • Uống trực tiếp sau mỗi bữa ăn để điều trị yếu sinh lý, rối loạn cương dương ở nam giới, Nên dùng liên tục trong thời gian 2 – 3 tháng để thấy hiệu quả rõ rệt.

3. Chữa đau mỏi xương khớp

Để áp dụng bài thuốc này hiệu quả nhất, người bệnh cần kết hợp với một số dược liệu khác như:

  • Ba Kích thiên: 60g.
  • Ngưu Tất: 120g.
  • Khương Hoạt: 60g.
  • Quế Tâm: 60g.
  • Ngũ Gia Bì: 60g.
  • Đỗ Trọng bỏ vỏ, sao vàng: 80g.
  • Can Khương: 60g.
  • Mật ong: 100ml.
Ba kích có tác dụng điều trị đau mỏi xương khớp hiệu quả

Các công đoạn chế biến của bài thuốc chữa đau xương khớp như sau:

  • Tán nhỏ các nguyên liệu thành bột.
  • Trộn với mật ong và vo thành viên nhỏ.
  • Mỗi lần dùng 10 viên kết hợp với rượu sẽ có công dụng làm giảm đau nhức xương khớp hiệu quả.

4. Bổ thận tráng dương

Đây là một trong những công dụng nổi bật nhất của vị thuốc ba kích. Kiên trì áp dụng bài thuốc dưới đây sẽ giúp các chức năng thận được hoạt động một cách hiệu quả nhất.

Vị thuốc và liều lượng cần dùng: Củ Ba Kích đã sơ chế và rửa sạch 60g. Cùng các nguyên liệu khác như: Cam Cúc hoa 60g, Câu Kỷ Tử 30g, Phụ Tử 20g, Thục địa 46g, Thục Tiêu 30g. Lưu ý nên đảm bảo chính xác liều lượng để bài thuốc đem lại hiệu quả chữa bệnh tối ưu nhất. Không tự ý thay đổi liều lượng.

Cách thực hiện bài thuốc: Tán mịn các thảo dược sau đó ngâm với 3 lít rượu từ 2 – 3 tháng. Nên uống rượu lúc đói. Uống trước bữa ăn 15 – 20 phút, mỗi lần 20ml.

5. Trị kinh nguyệt không đều ở phụ nữ

Không chỉ mang lại những hiệu quả tuyệt vời trong điều trị các bệnh sinh lý ở nam giới mà ba kích còn có tác dụng điều trị các bệnh phụ nữ hiệu quả, trong đó có chứng kinh nguyệt không đều. Dưới đây là cách áp dụng bài thuốc này.

  • 120g: Ba Kích.
  • 20g: Lương Khương.
  • 640g: Tử Kim Đằng.
  • 80g: Thanh Diêm.
  • 160g: Nhục Quế.
  • 160g: Ngô Thù Du.

Các công đoạn chế biến bài thuốc chữa kinh nguyệt không đều rất đơn giản:

  • Tán nhỏ các thảo dược.
  • Vo thành viên nhỏ vừa uống. Dùng rượu hồ để các nguyên liệu có thể kết dính với nhau.
  • Ngày uống 20 viên pha với nước muối. Nên uống sau bữa ăn.

6. Trị đầy bụng, liệt dương

Dưới đây là một bài thuốc trị liệt dương khác từ ba kích người bệnh có thể tham khảo:

  • Ba Kích: 30g.
  • Bạch Linh: 22g.
  • Chỉ Xác: 22g.
  • Hoàng Kỳ: 22g.
  • Lộc Nhung: 30g.
  • Mẫu Đơn: 22g.
  • Ngưu Tất: 22g.
  • Mộc Hương: 22g.
  • Nhục Thung Dung: 30g.
  • Phụ tử: 30g.
  • Phúc Bồn Tử: 22g.
  • Quế Tâm: 22g.
  • Sơn Thù: 22g.
  • Tân Lang: 22g.
  • Thạch Hộc: 30g.
  • Thục Địa: 30g.
  • Thự Dự: 22g.
  • Tiên Linh Tỳ: 22g.
  • Trạch Tả: 22g.
  • Tục Đoạn: 22g.
  • Viễn Chí: 22g.
  • Xà Sàng Tử: 22g.
Ba kích
Ba kích trị đầy bụng hiệu quả

Cách thực hiện bài thuốc:

  • Tán mịn tất cả các nguyên liệu sau khi sơ chế sạch. nên bảo quản trong hộp kín, để nơi khô ráo.
  • Uống nước đói, pha 15 – 20gr với nước tinh khiết. Dùng liên tục trong 2 – 3 tháng để đem lại hiệu quả tốt nhất.

7. Tăng sức đề kháng, trị da xanh tái

Ba kích là dược liệu có tác dụng bồi bổ sức khoẻ rất tốt, đặc biệt là khi kết hợp với một số dược liệu bổ trợ khác như: Hồi Hương, Bạch Long Cốt, Ích Trí Nhân, Phúc Bồn Tử, Nhục Thung Dung, Bạch Truật, Mẫu lệ, Thỏ Ty Tử, Cốt Toái Bổ, Nhân Sâm. Mỗi vị có liều lượng là 40g.

Thực hiện: Tán nhỏ từng loại thảo dược. Sau đó trộn đều với nhau. Bảo quản trong lọ thủy tinh đậy nắp kín. Mỗi lần uống 10 – 20g. Ngày uống 2 lần sáng, tối sau ăn. Sau 1 tháng bạn sẽ thấy cải thiện rõ rệt trên làn da và cân nặng của bản thân. Cơ thể khỏe mạnh và tràn đầy năng lượng hơn để học tập, làm việc. Nên kết hợp với chế độ ăn uống khoa học, nghỉ ngơi hợp lý để có một thể trạng tốt nhất.

8. Cải thiện ngủ không ngon, ù tai, chảy nước mắt

Bài thuốc cải thiện giấc ngủ và chứng ù tai, chảy nước mắt từ ba kích có nguyên liệu và cách thực hiện giống nhau. Cụ thể:

Liều lượng cho các thảo dược:

  • 90g: Ba Kích.
  • 180g: Lương Khương.
  • 120g: Nhục Quế.
  • 120g: Ngô Thù.
  • 60g: Thanh Diêm.
  • 500g: Kim Tử Đằng.

Cách thực hiện bài thuốc:

  • Trộn các nguyên liệu sau khi tán thành bột với rượu nếp. Sau đó vo thành viên. Lưu ý không nên cho quá nhiều rượu, hỗn hợp sẽ bị loãng và bạn không thể vo viên.
  • Mỗi ngày dùng 1 – 2 viên (khoảng 20g) hoàn với nước muối loãng. Chỉ sau 1 tuần sử dụng bạn sẽ tìm lại được những giấc ngủ ngon, và giảm các triệu chứng ù tai, chảy nước mắt.
  • Có thể dùng 2 – 3 tháng để điều trị triệt để những triệu chứng trên, cho cơ thể sức khỏe tốt nhất.

Lưu ý khi áp dụng các bài thuốc từ cây ba kích

Mặc dù ba kích có rất nhiều công dụng trong việc điều trị bệnh, tuy nhiên không phải ai cũng có thể sử dụng dược liệu này. Ba kích không được chỉ định cho một số đối tượng sau:

  • Người có biểu hiện sốt nhẹ về chiều.
  • Người bị táo bón không được sử dụng ba kích.
  • Người bị huyết áp thấp
  • Tuyệt đối không lạm dụng rượu ba kích.

Ngoài lưu ý trên, một số hoạt chất bên trong ba kích còn có khả năng gây tương tác khi sử dụng cùng một số loại thuốc tân dược. Vì thế, người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng các bài thuốc từ ba kích trong khi đang sử dụng các loại thuốc tây, thuốc tân dược.

Bên cạnh đó, người bệnh nên sử dụng ấm hoặc nồi kim loại để sắc thuốc vì nó có thể làm biến đổi dược tính của thuốc.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc của cây ba kích. Mặc dù có nhiều tác dụng, song người bệnh không nên lạm dụng dược liệu này để tránh những tác dụng phụ không mong muốn. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây bạch đầu ông và 13 bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *