Câu kỷ tử với 13 bài thuốc từ câu kỳ tử điều trị hiệu quả vô sinh, yếu sinh lý, bệnh về mắt, bệnh ngoài da,…

Câu kỷ tử là dược liệu phổ biến ở Trung Quốc, là một vị thuốc được chủ trì trong nhiều bệnh như vô sinh ở nam giới, liệt dương, bệnh về mắt, thận suy,…Bởi những công dụng trị bệnh tuyệt vời mà dược liệu này cũng được rất nhiều người Việt tin tưởng sử dụng. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết về Cây kỳ Tử trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên thường gọi: Kỷ tử, Câu khởi, Khởi tử, Địa cốt tử, Khủ khởi.

Tên khoa học: Fructus Lycii.

Họ khoa học: Thuộc họ Cà (Solanaceae).

Đặc điểm dược liệu

1. Mô tả

Câu kỷ tử là loài cây bụi mọc đứng, cao khoảng 0,5-1,5m. Cây được phân thành nhiều cành, cành mảnh, đôi khi có gai ngắn mọc ở kẽ lá. Lá dược liệu nhẵn, mọc cách, một số mọc vòng, cuống lá ngắn, phiến lá hình mũi mác, hẹp đầu ở gốc.

Câu kỷ tử
Câu kỷ tử

Hoa nhỏ mọc đơn ở kẽ lá hoặc có một số hoa mọc chụm lại. Đài nhẵn, hình chuông, có 3-4 thùy hình trái xoan nhọn, xẻ đến tận giữa ống. Tràng màu tím đỏ, hình phễu, chia 5 thùy hình trái xoan tù, có lông ở mép. Nhị 5, chỉ nhị đính ở đỉnh của ống tràng, dài hơn tràng. Bầu có 2 ô, vòi nhụy nhẵn dài bằng nhụy, đầu nhụy chẻ đôi. Quả mọng, hình trứng, khi chín có màu đỏ sầm hoặc vàng đỏ. Hạt nhiều hình thân dẹp. Ra hoa từ tháng 6-9, có quả từ tháng 7-10.

2. Phân bố

Câu kỳ tử có nhiều ở Trung Quốc. Đối với dược liệu này, nước ta vẫn phải nhập từ nước này.

3. Bộ phận dùng, thu hái – chế biến

Quả câu kỳ tử khô, sau khi rụng được thu hái làm dược liệu.

Hái quả hàng năm vào tháng 8-9, phơi khô. Khi quả chín đỏ hái vào sáng sớm hoặc chiều mát, trải mỏng, phơi trong râm mát cho đến khi bắt đầu nhăn mới phơi chỗ nắng nhiều cho đến khi thật khô. Sau đó để bào chế thành thuốc thực hiện các bước dưới đây:

  • Lựa thứ quả đỏ tươi, tẩm rượu vừa đều để một hôm, gĩa dập dùng.
  • Thường dùng sống, có khi tẩm rượu sấy khô, hoặc tẩm mật rồi sắc lấy nước đặc, sấy nhẹ cho khô, đem tán bột mịn.

4. Bảo quản

Đựng vào lọ kín để nơi khô ráo, nếu bị thâm đen đem xông diêm sinh hoặc phun rượu, xóc lên sẽ trở lại màu đỏ đẹp.

5. Thành phần hóa học

Nghiên cứu cho thấy, câu kỳ tử chứa rất nhiều thành phần hoá học, hoạt chất có lợi cho cơ thể, có thể kể đến như: Các vitamin B1, B2, C, các khoáng chất Canxi, sắt, kẽm, bethanie, Axit Amino, Protein, Thiamine, Riboflavin, Linoleic acid…

Ngoài ra, trong thành phần của Kỷ Tử còn có sự đóng góp của 8 loại axit amin cần thiết để cơ thể khỏe mạnh, phát triển cả thể chất lẫn trí não. Trong 120g Câu Kỷ Tử sẽ chứa 10% chất đạm mà cơ thể cần. Đây là lượng chất đạm khó có thể tìm thấy tại bất kỳ loại thực vật nào. Bên cạnh đó hàm lượng chất Carbohydrate dồi dào trong Câu Kỷ Tử giúp cân bằng đường huyết trong cơ thể, tốt cho người mới ốm dậy đồng thời giảm triệu chứng hoa mắt, chóng mặt.

Vị thuốc câu kỳ tử

1. Tính vị, quy kinh

Đang được nghiên cứu

2. Tác dụng dược lý

Theo nghiên cứu của các chuyên gia đông y, câu kỳ tử có một số tác dụng như sau:

  • Bổ ích tinh huyết, cường thịnh âm đạo
  • Bổ ích tinh bất túc,minh mục, an thần
  • Trừ phong, bổ ích gân cốt, khử hư lao
  • Tư thận, nhuận phế
  • Chuyên bổ thận, nhuận phế, sinh tân, ích khí, là thuốc chủ yếu bổ can thận chân âm bất túc, là thuốc tốt để ích tinh, minh mục…
  • Kỳ tử có tác dụng tư bổ can thận, sinh tinh huyết, minh mục, nhuận phế
  • Tư dưỡng Can Thận
Câu kỷ tử
Cây kỷ tử có nhiều tác dụng trị bệnh hiệu quả

3. Cách dùng – Liều dùng

Ngày dùng 4 – 10g, dạng thuốc sắc hay ngâm rượu.

Bài thuốc từ câu kỳ tử

1. Trị nam giới sinh dục suy yếu (vô sinh)

Đây là bài thuốc điều trị bệnh nam giới được các chuyên gia đông y đánh giá rất cao. Thống kê cho thấy, rất nhiều người áp dụng bài thuốc này và đã có hiệu quả. Cách thực hiện bài thuốc như sau: Mỗi tối nhai 15g Câu kỷ tử, liên tục 1 tháng, thường sau khi tinh dịch trở lại bình thường, uống thêm 1 tháng. Trong thời gian uống thuốc, kiêng phòng dục.

2. Điều trị nám da mặt, da mặt sần sùi

Câu kỳ tử còn có tác dụng điều trị hiệu quả các chứng bệnh ngoài da. Để trị nám, da mặt sần, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Câu kỷ 10 cân, Sinh địa 3 cân, tán bột, uống 1 muỗng với rượu nóng, ngày uống 3 lần, kiên trì uống trong ít nhất 1 tháng, tình trạng da mặt sẽ dần được cải thiện.

3. Chữa chảy nước mắt do Can hư

Để trị chứng chảy nước mắt liên tục, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Câu kỷ tử 960g bọc trong túi lụa ngâm trong rượu, đậy thật kín, 21 ngày sau uống.

4. Trị gan viêm mạn tính, gan xơ do âm hư

Để trị viêm gan, xơ gan, người bệnh thực hiện theo cách sau: Bắc sa sâm 12g, Mạch môn 12g, Đương quy 12g, Kỷ tử 12-24g, Sinh địa 24-40g, Xuyên luyện tử 6g, sắc nước uống (Nhất Quán Tiễn – Liễu Châu Y Thoại)

5. Điều trị suy nhược vào mùa hè, không chịu nổi với thời tiết

Cây kỳ tử có tác dụng bồi bổ sức khoẻ khá tốt nhờ chứa nhiều thành phần dinh dưỡng. Để phục hồi cơ thể, trị chứng suy nhược, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Câu kỷ tử, Ngũ vị tử, tán bột pha nước sôi uống thay trà (Nhiếp Sinh Chúng Diệu Phương).

6. Trị suy nhược, thận hư, hoa mắt, mắt mộng thịt

Để hỗ trợ phục hồi chức năng thận, các chuyên gia đông y khuyên nên áp dụng bài thuốc sau: Cam câu kỷ tử 1 cân, ngâm cho thấm với rượu ngon rồi chia làm 4 phần, 1 phần sao với 40g Thục tiêu, 1 phần sao với 40g Tiểu hồi hương, 1 phần sao với 40g Chi ma (mè), 1 phần sao với Câu kỷ không thôi. Thêm Thục địa, Bạch truật, Bạch phục linh mỗi thứ 40g, tán bột, luyện mật làm viên uống hằng ngày (Tứ Thần Hoàn – Thụy Trúc Đường Kinh Nghiệm Phương).

Thỏ ty tử
Câu kỷ từ hỗ trợ điều trị các bệnh về thận hiệu quả

7. Chữa Can Thận âm hư, sốt về chiều, ra mồ hôi trộm, mắt mờ, hoa mắt, hoặc đau rít sáp trong mắt

Sau đây là một bài thuốc bồi bổ thận khác người bệnh có thể áp dụng: Câu kỷ tử, Cúc hoa mỗi thứ 12g, Thục địa 16g, Sơn dược mỗi thứ 8g, Phục linh, Đơn bì, Trạch tả mỗi thứ 6g. Tán bột trộn làm viên. Mỗi lần uống 12g ngày 2 lần, với nước muối nhạt (Kỷ Cúc Địa Hoàng Hoàn – Cảnh Nhạc Toàn Thư).

8. Trị thận hư, tinh thiếu, lưng đau, vùng thắt lưng đau mỏi

Không thể phủ định rằng, câu kỳ tử có tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về thận rất tốt. Người bệnh áp dụng bài thuốc theo cách sau: Câu kỷ tử, Hoàng tinh, 2 vị bằng nhau, tán bột, luyện mật làm viên, mỗi lần 12g, ngày uống 2 lần với nước nóng (Câu Kỷ Hoàn – Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách)..

 9. Điều trị suy nhược, thận hư, lưng đau, gối mỏi, di tinh, huyết trắng nhiều

Câu kỳ tử hỗ trợ điều trị hiệ quả nhiều chứng bệnh khác nhau, đặc biệt là các bệnh ở nam giới. Sau đây là cách áp dụng: Thục địa 320g, Sơn dược (sao) 160g, Câu kỷ tử 160g, Sơn thù nhục 160g, Ngưu tất 120g, Thỏ ty tử 160g, Lộc giao (sao) 160g, Quy bản (sao) 160g, tán bột, trộn mật làm hoàn. Mỗi lần uống 12-16g, ngày 2-3 lần (Tả Quy Hoàn – Cảnh Nhạc Toàn Thư).

10. Trị hoa mắt, thị lực giảm sút, cườm mắt tuổi già, thủy tinh thể dục

Câu kỳ tử hỗ trợ điều trị các bệnh về mắt rất hiệu quả. Khi áp dụng, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu sau: Thục địa 320g, Sơn thù 1690, Sơn dược 160g, Đơn bì 80g, Trạch tả 80g, Phục linh 80g, Cúc hoa 120g, Câu kỷ tử 120g. Tán bột, trộn với mật làm hoàn, ngày uống 2-3 lần, mỗi lần 10-12g (Kỷ Cúc Địa Hoàng Hoàn – Y Cấp) .

11. Chữa mắt đỏ, mắt sinh mộc thịt

Để điều trị bệnh mắt đỏ, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Câu kỷ giã nát lấy nước, điểm 3-4 lần vào khóe mắt,  rất hiệu nghiệm (Trửu Hậu Phương).

12. Trị dạ dày, viêm teo mạn tính

Kỳ tử là một trong những vị thuốc hỗ trỡ điều trị dạ dày được các chuyên gia đông y đánh giá cao. Cách áp dụng bài thuốc này cũng khá đơn giản: Dùng Kỷ tử rửa sạch, sao khô, giã nát, đóng gói. Mỗi ngày uống 20g, chia làm 2 lần lúc bụng đói và nhai uống, 2 tháng là một liệu trình. Trong thời gian uống thuốc, ngưng tất cả các loại thuốc khác. Đã trị 20 ca, theo dõi 2- 4 tháng, có kết quả tốt 15 ca, có kết quả 5 ca (Trần Thiệu Dung và cộng sự, ‘Báo Cáo 20 Ca dạ Dày Viêm Teo Mạn Tính Điều Trị Bằng Câu Kỷ Tử,’ Trung Y Tạp Chí 1987, 2: 92).

13. Trị Can hư sinh ra bệnh ở mắt, ra gió chảy nước mắt

Kiên trì áp dụng bài thuốc từ câu kỳ tử giúp điều trị hiệu quả các bệnh về mắt, đồng thời có tính an toàn cao, cách áp dụng đơn giản: Câu kỷ tử, dùng rượu ngâm sau 3-7 ngày, mỗi lần uống 1-2 muỗng canh, ngày 2 lần (Câu Kỷ Tửu – Lâm Sàng Thường Dụng Trung Dược Thủ Sách).

Câu kỷ tử trị đau mắt hiệu quả
Câu kỷ tử trị đau mắt hiệu quả

Lưu ý khi sử dụng các bài thuốc từ câu kỳ tử

Mặc dù có nhiều công dụng chữa bệnh, tuy nhiên, trong một số trường hợp, câu kỳ tử không được khuyến khích sử dụng. Cụ thể:

  • Những người dễ bị dị ứng có thể gặp các tác dụng phụ khi sử dụng câu kỳ tử
  • Người có cơ địa tính hàn, tỳ vị hư yếu
  • Phụ nữ mang thai và đang cho con bú bởi trong thành phần hóa học của dược liệu có một số chất có thể gây ảnh hưởng đến thai nhi, khiến sản phụ sảy thai
  • Phụ nữ cho con bú nên hạn chế sử dụng câu kỳ tử bởi dược liệu này có khả làm mất sữa mẹ.

Ngoài ra, người bệnh khi áp dụng các bài thuốc từ dược liệu này không nên lạm dụng và phụ thuộc mà cần kết hợp với việc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ để đạt hiệu quả chữa bệnh tốt nhất. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây cỏ xước với 19 bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *