Cây dền với 18 bài thuốc điều trị vôi hoá cột sống, sỏi thận, táo bón, lỵ, mẩn ngứa,…hiệu quả

Cây dền hay dền cơm không chỉ là loại rau xanh quen thuộc trong các bữa ăn của gia đình Việt, mà đây còn là dược liệu quý giúp điều trị hiệu quả các bệnh như gai cốt sống, lỵ, mẩn ngứa ngoài da, nóng trong, táo bón,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Rau dền cơm, dền trắng, dền xanh

Tên khoa học: Amaranthus viridis

Đặc điểm dược liệu cây dền

1. Mô tả

Cây dền hay dền cơm là thực vật thân thảo có màu xanh, mọc thẳng đứng, có chiều cao trung bình khoảng 1m. Thân nhẵn, phân thành nhiều nhánh nhỏ. Phiến lá hình liễu, hẹp, có nhiều gân. Hoa cây rau dền mọc thành cụm hình chùy ở đầu cành hoặc dọc càn. Hạt cây rau dền màu đen hoặc nâu, bóng, mịn và nhỏ như hạt mè đen. Cây có bộ rễ chùm, khỏe ăn sâu vào trong lòng đất.

Cây dền
Cây dền

2. Phân bố

Rau dền cơm phù hợp sinh trưởng và phát triển ở cả khí hậu ôn đới lẫn nhiệt đới. Loại rau này có nguồn gốc ở các vùng Trung và Nam Mỹ.

Ở nước ta, cây dền mọc hoang ở những vùng ẩm ướt, cả miền núi lẫn đồng bằng và trải từ bắc đến nam.

3. Bộ phận dùng

Toàn bộ rễ, thân, lá và hạt cây dền đều được dùng làm dược liệu chữa bệnh.

4. Thu hái, chế biến

  • Có thể thu hái cây dền sau khoảng 2 tháng kể từ ngày gieo trồng.
  • Rễ, thân và lá rau dền được thu hái về rửa sạch, để ráo nước dùng tươi. Riêng hạt có thể dùng tươi hoặc đem phơi khô tích trữ dùng dần.

5. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, thành phần của cây dền tương đối đa dạng và đều có lợi ích nhất định đối với sức khoẻ. Cụ thể:

  • Vitamin: A, B1, B2, C, PP
  • Axit amin
  • Tinh bột
  • Đạm thực vật
  • Nước
  • Chất béo
  • Chất xơ
  • Lysin
  • Sắt
  • Magie
  • Phốt pho
  • Mangan
  • Kali
  • Canxi
  • Niacin
Thành phần hoá học của cây dền
Cây dền có chứa nhiều thành phần hoá học đa dạng, có lợi cho sức khoẻ

Vị thuốc cây dền

1. Tính vị

Vị ngọt, tính hàn

2. Tác dụng dược lý

Theo y học cổ truyền, dền cơm có công dụng giải nhiệt, làm mát gan, nhuận tràng, thông tiểu, lợi khí, trừ thấp, khai khiếu. Mỗi bộ phận của cây được dùng với mục đích trị bệnh khác nhau:

  • Thân cây được dùng làm thuốc trị bỏng nhẹ, làm tiêu mụn nhọt, lợi sữa
  • Lá kích thích tiêu hóa, điều trị táo bón, long đàm, giảm ho, viêm họng và một số vấn đề về đường hô hấp
  • Hạt làm thuốc đắp trị gãy xương, băng bó chấn thương

3. Cách dùng và liều lượng

Cây dền có thể sử dụng dưới dạng sắc uống, đắp ngoài da. Liều lượng được điều chỉnh tùy theo bệnh lý mắc phải.

Vị thuốc từ cây dền

1. Điều trị chứng ứ huyết, trật đả

Để điều trị tụ máu, khí huyết khó lưu thông, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ cây dền. Đây là bài thuốc đơn giản, dễ áp dụng tại nhà. Người bệnh thực hiện như sau:

  • Chuẩn bị: 10 – 15g cây dền cơm, dùng toàn thân cây
  • Cách dùng: Rửa sạch rau dền rồi nấu nước uống tương tự như bài trên

2. Chữa nóng trong, mắt kém

Cây dền có tính mát, hỗ trợ điều trị nóng trong hiệu quả. Người bệnh có thể áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Hạt muồng, hạt rau dền cơm, hoa mào gà mỗi vị 12g
  • Cách dùng: Sắc nước đặc uống hết trong ngày, mỗi ngày 1 thang.
Công dụng của cây dền
Cây dền giúp cải thiện hiệu quả tình trạng mắt kém

3. Chữa mụn nhọt nhẹ, chưa bị vỡ

Để điều trị và làm xẹp các nốt mụn nhanh chóng, người bệnh sử dụng bài thuốc đắp từ cây dền theo cách dưới đây:

  • Chuẩn bị: Một ít rễ dền cơm
  • Cách dùng: Rửa sạch đất cát bám vào rễ dền rồi khử trùng bằng cách ngâm trong nước muối pha loãng 20 phút. Giã nát, đắp trực tiếp lên khu vực bị mụn ngày 2 – 3 lần.

4. Trị bỏng da ở mức độ nhẹ

Cây dền có tính mát, hỗ trợ điều trị các vết sưng viêm và nóng rát do bỏng hiệu quả. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau:

  • Chuẩn bị: Thân và lá cây dền cơm
  • Cách dùng: Giã nát nguyên liệu đã chuẩn bị rồi đắp lên chỗ bị bỏng ngày 2 lần để tổn thương mau khô miệng và kéo da non.

5. Chữa vôi hóa cột sống, thoái hóa cột sống

Đây là các chứng bệnh thường dễ gặp phải ở những người cao tuổi. Để ngăn ngừa bệnh tiến triển nặng hơn, bên cạnh việc sử dụng thuốc và các bài tập hỗ trợ, người bệnh có thể sử dụng bài thuốc từ dền cao để hỗ trợ điều trị nhanh chóng hơn. Cụ thể:

  • Chuẩn bị: Cây dền cơm, cỏ xước, lá lốt và tầm gửi mỗi loại 30g, cây chìa vôi 50g
  • Cách dùng: Trước tiên đem các nguyên liệu gồm cỏ xước, chìa vôi và tầm gửi nấu với 2 lít nước. Đợi cho nước trong nồi sôi thì mới thả rau dền và lá lốt vào nấu thêm khoảng 5 phút nữa thì ngưng. Chờ cho nước nguội gạn ra uống nhiều lần thay cho nước lọc

6. Chữa bệnh lỵ

Cây dền có công dụng tiêu diệt chủng khuẩn lỵ hiệu quả nên được các chuyên gia đông y chỉ ddinjg trong nhiều bài thuốc chữa bệnh lỵ. Để đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu dưới đây:

  • Cách 1: Dùng thân và lá dền cơm 50g, mã xì hiện ( rau sam ) 30g nấu canh chung với nhau ăn hàng ngày cho đến khi bệnh khỏi hoàn toàn.
  • Cách 2: Sắc thân và lá rau dền cơm uống. Liều dùng mỗi ngày là 100g.
Cây dền trị bệnh lỵ
Cây dền có tác dụng tiêu diệt chủng lỵ hiệu quả

7. Chữa ho có đờm

Để chữa ho có đờm an toàn và hiệu quả, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Cách 1: Dùng 100g thân và lá rau dền cơm xay lấy nước uống
  • Cách 2: Kết hợp 50g thân, lá rau dền với 16g cam thảo đất, lá bồng bồng và kim ngân hoa mỗi loại 20g thành một thang thuốc. Mỗi ngày sắc 1 thang lấy nước đặc chia uống 3 lần.
  • Cách 3: Chuẩn bị 50g lá và thân dền gai phối hợp cùng cam thảo đất, vỏ rễ dâu tằm và lá húng chanh mỗi vị 16g. Sắc uống liên tục trong 5 – 7 ngày, mỗi ngày 1 thang chia làm 2 lần uống.

8. Điều trị viêm da có mủ

Viêm da có mủ là tình trạng nhiều người gặp phải và gây mất thẩm mỹ cho người bệnh. Dưới đây là bài thuốc điều trị mụn mủ người bệnh có thể tham khảo.

  • Chuẩn bị: Toàn thân dền cơm, bao gồm cả rễ, thân và lá
  • Cách dùng: Cho nguyên liệu đã chuẩn bị vào cối giã nát làm thuốc đắp lên khu vực cần điều trị.

9. Trị nổi mẩn ngứa ngoài da sau khi tiếp xúc với rơm rạ

Đây là tình trạng dị ứng tiếp xúc ngoài da có thể được điều trị hoàn toàn nhờ cây dền. Người bệnh có thể áp dụng bài thuốc dưới đây để điều trị chứng bệnh này:

  • Chuẩn bị: Rau dền cơm, mã xì hiện, lá hẹ mỗi thứ một ít lượng bằng nhau
  • Cách dùng: Làm sạch và lau khô vùng da bị bệnh. Giã thuốc rồi đắp vào khu vực bị nổi mẩn ngứa mỗi ngày 3 lần.

10. Trị ong đốt hoặc bị rết cắn

Trường hợp bị ong đốt hoặc rắn cắn, cần đưa người bệnh đến bệnh viện để xử lý chất độc cũng như vết thương một cách triệt để. Bài thuốc từ cây dền chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị và sơ cứu khi cấp bách. Cách thực hiện bài thuốc này như sau:

  • Chuẩn bị: Rau dền cơm tươi
  • Cách dùng: Giã nát dền cơm rồi đắp vào khu vực bị tổn thương
Trị rắn cắn
Cây dền có khả năng sơ cứu khi bị ong đốt hoặc rắn cắn

11. Bồi bổ sức khỏe cho trẻ nhỏ

Cây dền là loài rau khá quen thuộc đối với người Việt. Dược liệu này rất an toàn và lành tính nên có thể sử dụng để bồi bổ sức khoẻ cho trẻ nhỏ. Phụ huynh có thể áp dụng món ăn này vào thực đơn hằng ngày cho trẻ.

  • Chuẩn bị: 1 nắm rau dền cơm, 100g tôm, 200g gạo
  • Cách dùng: Tôm lột vỏ, bỏ chỉ đen, lấy thịt băm nhỏ. Rau dền rửa sạch, cắt nhuyễn. Hầm gạo nhừ, cho tôm vào, nêm nếm gia vị vừa miệng. Cuối cùng đảo rau dền vào nấu sôi trở lại rồi tắt bếp. Cho trẻ ăn 3 – 4 bữa một tuần giúp bổ sung nhiều vitamin A, C , D, canxi hỗ trợ phát triển trĩ não và chiều cao của trẻ.

12. Điều trị tăng huyết áp do can dương thượng cang 

Để điều trị tình trạng cao huyết áp, người bệnh áp dụng bài thuốc từ cây dền như sau:

  • Chuẩn bị: Cây dền cơm 100g, rau đay 50g, cua đồng xay
  • Cách dùng: Lọc riêu cua dùng nấu chung với rau đay và rau dền thành canh ăn

13. Giải nhiệt, trị nóng trong, kích thích tiêu hóa

Cây dền có tính mát, có thể sử dụng hằng ngày để giải nhiệt, trị nóng trong. Người bệnh áp dụng bài thuốc này như món ăn hằng ngày với công thức như sau:

  • Chuẩn bị: Rau dền cơm 100g, rau đay và rau dệu mỗi thứ 50g, tôm ( hoặc cua ) 100g
  • Cách dùng: Nấu canh ăn mỗi tuần vài lần

14. Trị táo bón, nhuận tràng

Để trị táo bón, nhuận tràng, người bệnh áp dụng 2 bài thuốc từ cây dền theo công thức dưới đây:

 Cách 1:

  • Chuẩn bị: 100g rau dền cơm, 100g tôm khô hoặc nõn tôm tươi
  • Cách dùng: Nõn tôm bằm nhuyễn đem nấu canh cùng rau dền ăn cách ngày một bữa

Cách 2:

  • Chuẩn bị: 1 nắm rau dền cơm, dầu vừng hoặc mè đen
  • Cách dùng: Rau dền đem luộc chín rồi trộn chung với 2 thìa dầu vừng ( hoặc mè đen ). A9n món này kèm với cơm rất tốt cho các trường hợp bị táo bón, khó đi cầu.

15. Điều trị bệnh sỏi thận

Để hỗ trợ điều trị sỏi thận, bên cạnh việc uống nhiều nước, áp dụng chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, người bệnh có thể sử dụng bài thuốc sau từ cây dền:

  • Chuẩn bị: 12g rễ rau dền cơm, 12g nhũ hương đằng (kim tiền thảo), 12g mã đề, 12g rễ cây hoa thiên lý, 12g rễ cỏ tranh, 20g vỏ bí đao và 12g đậu đen.
  • Cách dùng: Sắc uống 1 liệu trình 10 ngày liên tục. Kiểm tra lại nếu sỏi vẫn chưa được đánh tan hoàn toàn thì nghỉ vài ngày rồi uống tiếp liệu trình mới.
Cây dền
Cây dền hỗ trợ điều trị sỏi thận hiệu quả

16. Lợi tiểu, kích thích tiểu tiện

Cây dền có tác dụng cải thiện chức năng thận hiệu quả, từ đó giúp giảm tình trạng tiểu ít, tiểu dắt, tiểu nhiều lần. Cách áp dụng bài thuốc này rất đơn giản như sau:

  • Chuẩn bị: 20g hạt dền cơm
  • Cách dùng: Nấu nước uống

17. Điều trị bệnh viêm họng, cổ họng sưng đau

Để giảm nhanh tình trạng sưng viêm họng, người bệnh kiên trì áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: 1 nắm thân và lá cây rau dền cơm, 1/4 thìa cà phê muối ăn, 2 lát gừng tươi
  • Cách dùng: Nhai cả gừng và rau dền với muối. Nuốt nước từ từ cho trôi xuống cổ họng, nhả bã. Áp dụng mỗi ngày 2 lần sẽ giúp cổ họng dễ chịu hơn.

18. Trị đau mắt có màng mộng

Để điều trị bệnh đau mắt có màng đỏ, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ cây dền cơm theo cách dưới đây:

  • Chuẩn bị: 10g hạt dền cơm, 10g hạt thảo quyết minh
  • Cách dùng: Đem hai nguyên liệu trên sắc cùng 3 bát nước. Khi nước sôi vận nhỏ lửa tiếp tục đun cho đến khi cạn còn 1 chén. Gạn thuốc chia uống 2 lần trong ngày cho đến khi mắt không còn đau và kéo màng.

Lưu ý khi sử dụng cây dền

Mặc dù cây dền có rất nhiều công dụng trong điều trị bệnh, đồng thời cũng là dược liệu lành tính, song người bệnh cũng cần phải tuân thủ một số lưu ý dưới đây khi sử dụng dược liệu này.

  • Trong một số trường hợp, cây dền có thể gây ra dị ứng với các triệu chứng như nổi mẩn, ngứa ngáy, khó chịu.
  • Rau dền có tính mát nên người thuộc thể hàn, bà bầu bị hư hàn, người đang bị tiêu chảy không nên sử dụng.
  • Thành phần acid oxalic trong rau dền có thể gây cản trở khả năng hấp thu canxi và kẽm trong cơ thể và làm tăng nguy cơ mắc bệnh sỏi oxalate. Vì vậy, bệnh nhân bị gout, sỏi thận, viêm khớp dạng thấp nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng cây dền.
  • Cây dền chế biến chung với thịt ba ba có thể gây ngộ độc. Tránh kết hợp chúng chung với nhau hoặc sử dụng cùng thời điểm.
  • Các món ăn bài thuốc từ rau dền cơm sau khi chế biến xong nên dùng ngay hoặc sử dụng hết trong ngày. Không nên hâm lại nhiều lần vì thành phần nitrat trong lá rau dền có thể chuyển hóa thành nitrit – một chất có khả năng gây ung thư.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc về cây dền. Tốt nhất người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng loại dược liệu này trong thời gian dài. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Náng hoa trắng với 5 bài thuốc trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *