14 bài thuốc quý từ cây nhàu hỗ trợ điều trị hiệu quả đau nhức xương khớp, tiểu đường, lỵ, cao huyết áp,…

Cây nhàu là loài cây thân gỗ nhỏ, được phân bố ở nhiều nơi trên nước ta, có nhiều công dụng trị bệnh như thấp khớp, tiểu đường, lỵ, ung thư,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Noni, Nhàu núi, Cây ngao, Nhàu rừng.

Tên khoa học: Morinda citrifolia

Họ: Cà phê (danh pháp khoa học: Rubiaceae)

Mô tả dược liệu cây nhàu

1. Đặc điểm thực vật và hình ảnh cây

Nhàu là cây thân gỗ có chiều cao trung bình chỉ từ 6 – 8m. Thân cây nhẵn, phân chia thành nhiều cành to. Lá cây mọc đối xứng, phiến lá có hình bầu dục, nhọn ở 2 đầu, lá rộng 5 – 7cm, dài 12 – 15cm.

Cây nhàu
Cây nhàu

Hoa mọc ở cuống lá hoặc ngọn cành và có màu trắng, ra hoa vào tháng 1 – 2 và sai quả vào tháng 7 – 8 hằng năm. Quả có hình trứng, mặt ngoài xù xì, có màu xanh lục khi non và chuyển sang màu trắng hồng khi chín và dài khoảng 5 – 7cm. Bên trong quả có nhân cứng ở giữa, thịt mềm, trắng và thơm.

2. Bộ phận sử dụng

Lá, vỏ thân, rễ và quả nhàu được sử dụng để làm thuốc.

3. Phân bố

Cây nhàu mọc hoang tại nhiều nơi trên thế giới. Ở nước ta, loài thực vật này mọc nhiều ở các tỉnh Nam Trung Bộ và Nam Bộ như Quảng Bình, Quảng Trị, An Giang, Bình Dương,…

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

Rễ, vỏ và lá được thu hái quanh năm. Quả thu hái theo mùa. Hầu hết các bộ phận của cây nhàu đều được dùng tươi, riêng rễ đem sấy hoặc phơi khô để dùng dần.

Bảo quản ở nơi khô ráo và thoáng mát.

5. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, có khá nhiều thành phần hoá học có lợi có trong loại dược liệu này. Rễ, vỏ và trái nhầu chứa một số thành phần hóa học như sterol, anthraquinonie, coumarin, alkaloids, proxeronine, polysaccharide,… Ngoài ra quả còn chứa chất xơ, tinh bột, vitamin C, vitamin A, B1, B6, B12 và một số khoáng chất như Kali, Natri, Sắt và Canxi.

Vị thuốc cây nhàu

1. Tính vị, quy kinh

  • Quả nhàu có vị hăng, cay và nồng, tính mát.
  • Rễ có vị chát, tính bình.

Quy vào kinh Thận và Đại tràng.

2. Tác dụng dược lý

Các nghiên cứu của y học cổ truyền và y học hiện đại đều chỉ ra rằng các bộ phận của cây nhàu có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả.

– Tác dụng của quả nhàu theo Đông Y:

  • Lá nhàu có tác dụng trị mụn nhọt, làm thuốc bổ và chữa chứng lỵ.
  • Quả nhàu có tác dụng nhuận tràng, kích thích tiêu hóa và giảm ho.
  • Rễ nhàu giảm đau nhức xương khớp, chỉ thống, điều kinh, hoạt huyết và được nhân dân sử dụng để nhuộm đỏ vải quần áo.
Tác dụng chữa bệnh của cây nhàu
Cây nhàu đã được chứng minh có nhiều tác dụng chữa bệnh hiệu quả

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

Các nghiên cứu dược lý hiện đại đều chỉ ra rằng, trong quả nhàu có chứa nhiều thành phần có công dụng trị bệnh khác nhau. Không chỉ có tác dụng điều trị béo phì, cao huyết áp, tiểu đường, suy nhược, bệnh tim, đau nhức, cải thiện cơn đau do các bệnh mãn tính như viêm khớp, bệnh tim, ung thư,…mà còn chứa thành phần oxy hóa mạnh mẽ có tác dụng kích thích tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu khoáng chất, vitamin,…

Đồng thời, dịch chiết từ quả nhàu có chứa Damnacanthal có tác dụng ức chế tế bào ác tính, từ đó làm giảm máu đến khối u và thu nhỏ kích thước khối u ác tính; hạn chế quá trình tiết dịch ở niêm mạc tá tràng và dạ dày. Ngoài ra, quả nhàu còn có tác dụng giảm vết sưng do bỏng hoặc do chấn thương.

Cách dùng – liều lượng

Có thể sử dụng các bộ phạn của cây nhàu dưới nhiều hình thức khác nhau. Rễ, vỏ, lá và quả nhàu được sử dụng ở dạng đắp ngoài, sắc uống hoặc ngâm rượu.

Liều dùng tham khảo:

  • Lá tươi: 8 – 20g/ ngày
  • Rễ khô: 20 – 30g/ ngày

Bài thuốc chữa bệnh từ cây nhàu

1. Chữa đau lưng và nhức mỏi xương khớp

Đây là bài thuốc được rất nhiều người áp dụng và thực tế cho thấy, bài thuốc này đã có những hiệu quả nhất định. Cách áp dụng như sau:

  • Chuẩn bị: Quả nhàu non một lượng vừa đủ.
  • Thực hiện: Đem thái mỏng sau khô, cứ 300g dược liệu thì ngâm với 2 lít rượu 30 – 40 độ. Ngâm trong vòng 2 tuần là dùng được, mỗi lần uống 30 – 40ml, ngày sử dụng 2 lần.
Cây nhàu hỗ trợ điều trị đau lưng hiệu quả
Cây nhàu hỗ trợ điều trị hiệu quả bệnh đau lưng, đau nhức xương khớp

2. Trị cảm sốt, tiêu chảy 

Theo các chuyên gia đông y, lá nhàu có hiệu quả rất tốt trong cầm tiêu chảy, điều trị sốt đồng thời rất an toàn, không gây ra tác dụng phụ đối với người bệnh. Cách áp dụng như sau:

  • Chuẩn bị: Lá nhàu tươi 3 – 6 lá.
  • Thực hiện: Rửa sạch rồi đem sắc với 500ml nước còn lại 200ml. Mỗi lần uống 100ml, ngày dùng 2 lần. Áp dụng bài thuốc liên tục trong vòng 2 – 5 ngày, tình trạng bệnh sẽ được cải thiện.

3. Chữa huyết áp cao

Kiên trì áp dụng bài thuốc sắc từ rễ nhàu sẽ giúp tình trạng cao huyết áp được cải thiện, đặc biệt là ở những người cao tuổi. Người bệnh có thể tự áp dụng tại nhà bởi cách thực hiện rất đơn giản:

  • Chuẩn bị: Rễ nhàu 30 – 40g.
  • Thực hiện: Sắc với nhiều nước và dùng uống thay nước chè. Thực hiện liên tục trong vòng 14 ngày sẽ nhận thấy huyết áp giảm đáng kể. Sau đó nên gia giảm liều và dùng duy trì trong 2 – 3 tháng.

4. Chữa lỵ

Quả nhàu chứa thành phần tiêu diệt chủng khuẩn gây bệnh lỵ nhanh chóng nên thường được chỉ định trong các bài thuốc đông y. Để chữa bệnh này, chỉ cần:

  • Chuẩn bị: Quả nhàu.
  • Thực hiện: Nướng chín và dùng ăn trực tiếp.

5. Trị sốt cao, đi ngoài, lỵ và có tác dụng bồi bổ sức khỏe

Bên cạnh quả nhàu, người bệnh có thể điều trị sốt cao, lỵ từ rễ của dược liệu này. Cách áp dụng:

  • Chuẩn bị: Rễ nhàu 8 – 10g.
  • Thực hiện: Đem sắc với 500ml nước và chia thành 2 lần uống.

6. Nhuận tràng

Quả nhàu có công dụng kích thích tiêu hoá và nhuận tràng hiệu quả. Nếu gặp tình trạng táo bón có thể áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Quả nhàu chín.
  • Thực hiện: Dùng ăn với muối vài lần sẽ đại tiện dễ dàng.

7. Trị mụn nhọt ngoài da

Cây nhàu có tính mát, phù hợp để điều trị mụn nhọt do thân nhiệt cao phát tiết. Đối với tình trạng này, có thể áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Vài lá nhàu tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, để ráo nước và giã nát rồi đắp lên mụn nhọt. Thực hiện cho đến khi nhọt vỡ và da liền lại.
Cây nhàu hỗ trợ điều trị mụn
Cây nhàu hỗ trợ điều trị hiệu quả mụn nhọt ngoài da

8. Chữa chứng rối loạn kinh nguyệt ở bệnh nhân cao huyết áp

Để điều trị tình trạng này hiệu quả nhất, nên kết hợp nhàu với một số dược liệu dưới đây:

  • Chuẩn bị: Ích mẫu 20g, hương phụ (củ gấu) tẩm giấm sao 12g, quả nhàu 20g, cam thảo dây 6g.
  • Thực hiện: Đem rửa sạch dược liệu và sắc với nước, chia thành 2 – 3 lần uống trong ngày. Sắc mỗi ngày 1 thang cho đến khi khỏi.

9. Trị chứng đau lưng do thận hư yếu

Cây nhàu có tác dụng thông kinh, bổ thận, giúp điều trị căn nguyên của chứng đau lưng là thận yếu, nhờ đó mà cải thiện bệnh.

  • Chuẩn bị: Rau ngót, rễ ngà voi, tầm gửi cây dâu (tang ký sinh), cối xay, đậu săng, dây gùi và ngó bần mỗi vị 8g, ngũ trảo và rễ nhàu mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Sắc với 500ml nước với lửa nhỏ cho đến khi còn 250ml. Mỗi lần dùng 125ml, ngày dùng 2 lần. Nên uống khi thuốc còn nóng.

10. Trị suy nhược thần kinh và mất ngủ

Một công dụng không thể không kể đến của dược liệu này đó là an thần, chữa mất ngủ. Khi áp dụng, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu khác:

  • Chuẩn bị: Thảo quyết minh (hạt muồng) sao thơm 12g, gừng củ 3 lát, rễ nhàu 24g, vỏ bưởi 6g, thổ phục linh 8g, rau má 8g.
  • Thực hiện: Cho các vị vào ấm, đổ 500ml nước vào sắc cho đến khi còn 250ml. Mỗi lần dùng 125ml, ngày dùng 2 lần khi thuốc còn nóng.

11. Trị chứng đau nhức do bệnh phong thấp

Cây nhàu là một vị thuốc không thể thiếu trong bài thuốc trị đau nhức do bệnh phong thấp gây ra. Dưới đây là cách áp dụng:

  • Chuẩn bị: Dây đau xương, rễ nhàu, rễ cỏ xước, củ khúc khắc (thổ phục linh) mỗi vị 20g, cam thảo dây 6g.
  • Thực hiện: Sắc uống ngày dùng 1 thang, chia nước sắc thành 2 – 3 lần uống.

12. Trị chấn thương, trầm cảm và stress

  • Chuẩn bị: Quả nhàu tươi.
  • Thực hiện: Ép lấy nước uống khi bụng đói.
Tác dụng của cây nhàu
Cây nhàu có tác dụng an thần, chống trầm cảm

13. Giúp nuôi dưỡng tóc và cải thiện các bệnh về da đầu

Không chỉ có tác dụng chữa bệnh, cây nhàu còn có hiệu quả trong làm đẹp cũng như điều trị các bệnh về da đầu như nấm, viêm da đầu. Đây là bài thuốc hiệu quả, an toàn nhưng ít người biết.

  • Chuẩn bị: Quả nhàu tươi.
  • Thực hiện: Ép lấy nước và thoa lên da đầu.

14. Trị chứng đau nửa đầu và nhức đầu kinh niên

  • Chuẩn bị: Rau má, cối xay, hạt muồng trâu mỗi vị 12g, rễ nhàu 24g và củ gấu (sao, tẩm) mỗi vị 8g.
  • Thực hiện: Cho dược liệu vào ấm và sắc với 500ml nước còn lại 250ml. Mỗi lần dùng 125ml, ngày dùng 2 lần. Nên sử dụng khi thuốc còn ấm.

15. Chữa nấm da

Trong trường hợp bị nấm da, có thể áp dụng bài thuốc từ cây nhàu để điều trị. Tuy nhiên, cần sử dụng ở một liều lượng vừa phải để thử phản ứng của cơ thể đối với dược liệu, nếu không phát sinh hiện tượng dị ứng có thể tăng dần liều lượng lên.

  • Chuẩn bị: Quả nhàu tươi.
  • Thực hiện: Cắt thành từng lát mỏng rồi chà xát nhẹ vào vùng da cần điều trị.

16. Chữa mất ngủ, cao huyết áp, đau đầu và nhức mỏi

Người bệnh có thể điều trị những chứng bệnh này bằng cách sau:

  • Chuẩn bị: Sinh địa, ngưu tất và hoa hòe mỗi vị 12 – 16g, rễ nhàu thái lát (phơi khô) 20 – 30g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, chia thành nhiều lần uống trong ngày.

17. Trị nhức mỏi xương khớp do thay đổi thời tiết

  • Chuẩn bị: Nghệ đen, nghệ vàng, trần bì, tầm gửi cây dâu, thiên niên kiện và quế nhục mỗi vị 20g, đường cát trắng 500g, vòi voi, rễ nhàu mỗi vị 40g, quả ô môi 10g, đỗ trọng 30g, rượu trắng 2 lít.
  • Thực hiện: Đem ngâm với rượu trong vòng 7 ngày sau đó lọc bã. Sử dụng rượu pha với 1 lít nước đường. Mỗi ngày dùng 2 lần, mỗi lần uống 30ml. Áp dụng bài thuốc trong 3 – 5 ngày.

18. Chữa mất ngủ, đau đầu và chóng mặt do huyết ứ

Lưu thông máu chậm là một trong những nguyên nhân gây ra đau đầu, chóng mặt và mất ngủ. Để cải thiện tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Ngưu tất 20g, rễ nhàu 50g và thảo quyết minh 15g.
  • Thực hiện: Sắc uống, ngày dùng 1 thang.

19. Trị bầm tím, tụ máu do chấn thương

Để làm tan vết bầm tím, tụ máu nhanh hơn, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc dưới đây từ cây nhàu:

  • Chuẩn bị: Trái nhàu non 12g.
  • Thực hiện: Sắc uống trước khi ăn, chia nước sắc thành 3 lần uống và dùng hết trong ngày.
Tác dụng của cây nhàu
Nhàu giúp tan vết bầm, tụ máu nhanh chóng

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ cây nhàu

Mặc dù có nhiều công dụng trị bệnh, tuy nhiên, dược liệu này không được chỉ định cho một số đối tượng dưới đây:

  • Không dùng dược liệu cho người có huyết áp thấp.
  • Nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu đang sử dụng thuốc hạ áp.
  • Nhàu có tác dụng thông kinh hoạt huyết nên không sử dụng cho phụ nữ đang mang thai.
  • Thận trọng khi dùng bài thuốc và nước ép nhàu cho bệnh nhân bị viêm thận.

Ngoài ra, người bệnh không nên phụ thuộc cũng như lạm dụng các bài thuốc từ dược liệu này mà cần phải kết hợp với những phương pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ. Các nguyên liệu được sử dụng trong những bài thuốc kể trên đều có nguồn gốc tự nhiên, nên cần một thời gian dài mới phát huy được tác dụng, vì thế người bệnh cần kiên trì để đạt được hiệu quả tốt nhất. Trái lại, khi nhận thấy những phản ứng không mong muốn từ cơ thể trong quá trình áp dụng các bài thuốc từ cây nhàu thì cần ngưng sử dụng ngay.

Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 14 bài thuốc từ cây chân vịt giúp điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *