Tiết lộ cách dùng sầu đâu rừng chữa bệnh lỵ, tiểu đường, phong thấp, sốt rét,…hiệu quả

Cây sầu đâu rừng (nha đảm tử) là vị thuốc mọc hoang khắp nước ta nhưng nhiều người chưa biết đến công dụng trị bệnh nên vẫn thường bỏ qua chúng. Mỗi bộ phận của cây đều có công dụng trị bệnh như sốt rét, trĩ, tiểu đường, phong thấp, lỵ,…Cùng tìm hiểu chi tiết về dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Sầu đâu cứt chuột, hạt khổ sâm, khổ luyện tử, nha đam tử, chù mền, san đực, cứt cò, bạt bỉnh.

Tên khoa học: Brucea javanica (L) Merr. (Brucea sumatrana Roxb)

Họ: Thanh thất Simaroubaceae

Mô tả dược liệu

Đặc điểm thực vật

Cây nhỏ cao 2-3m. Thân mềm, có lông. Lá mọc so le kép lông chim lẻ gồm 5-11 lá chét; phiến lá chét dài 5-10cm, rộng 2-4,5cm, mép khía răng, hai mặt có lông mềm, nhất là ở mặt dưới. Hoa đơn tính, khác gốc, mọc thành chùm xim, dài 15-25cm. Quả hình bầu dục, màu đen. Hạt hình trứng, màu nâu đen. Hoa nở vào tháng 3-8, quả ra vào tháng 4-9.

Cây sầu đâu rừng
Cây sầu đâu rừng khi quả đã chín

Bộ phận dùng

Quả, thường gọi là Nha đảm tử

Nơi sống và thu hái

Cây mọc hoang ở rừng và ven rừng, vùng biển và trung du khắp nước ta. Thu hái quả vào mùa hè thu, bóc vỏ, lấy hạt, phơi khô. Khi dùng, giã nát ép vào giấy bản cho bớt dầu rồi mới chế thuốc để uống.

Thành phần hóa học

  • Trong quả sầu đâu rừng có 23% dầu (hoặc 50% nếu chỉ tính đối với nhân). Dầu lỏng, màu trắng. Ngoài ra còn một glucozit gọi là kosamin, chất tanin, chất men có thể là men thủy phân, amydalin, chất quassin và một chất saponin.
  • Chất kosamin có tác dụng diệt trùng rất rõ rệt. Liều nhỏ gây nôn diệt giun sán, liều cao thì độc, làm tim đập chậm, nôn ra mật và máu, đi ỉa lỏng và có thể chết được. Máu người bị ngộ độc đen, không đông được, hồng cầu phồng lên, vón lại, ống tiêu hóa và màng não bị viêm.

Vị thuốc sầu đâu rừng

Tính vị, quy kinh

Tính vị theo đông y là vị đắng, tính hà, vào kinh đại tràng.

Tác dụng dược lý

Cây sầu đâu rừng có nhiều công dụng trị bệnh khác nhau. Mỗi bộ phận của cây đều có khả năng hỗ trợ điều trị và ngăn ngừa một số loại bệnh như:

  • Lá sầu đâu: Đây là bộ phận thường được để trị các bệnh ngoài da như mụn đầu đen, trứng cá, thâm nám,…Ngoài ra, bộ phận này còn có khả năng kiểm soát lượng đường trong máu, trị phong thấp, các bệnh về gan và tiểu đường hiệu quả.
  • Vỏ cây: Bộ phận này có công dụng trị sốt rét, hạ sốt và tốt cho các bệnh nhân bị đau dạ dày.
  • Hoa: Hoa của cây sầu đâu rừng có công dụng trị các bệnh nhiễm khuẩn đường ruột như giun, sán rất tốt. Ngoài ra, hoa của cây còn có công dụng trị đờm ho, khó thở.
  • Quả: Quả sầu đâu cũng có công dụng chữa nhiều bệnh như trĩ, tiểu đường, phong thấp và có khả năng sát trùng cao.
  • Hạt: Hạt của cây cũng được dùng để trị các bệnh nhiễm giun, sán, thấp khớp, một số bệnh ngoài da như ghẻ lở, hắc lào.
  • Nhánh cây: Bộ phận này có tác dụng trị ho, hen suyễn, tiểu đường và cải thiện chứng rối loạn tiểu tiện.
Cây sầu đâu rừng
Các bộ phận của cây sầu đâu rừng đều mang dược tính

Cách dùng và liều dùng

Tác dụng táo thấp, sát trùng. Chữa sốt rét, những người tỳ vị hư nhược nôn mửa cấm dùng. Đây là một loại thuốc lị đã được dùng lâu đời ở nhiều nước nhiệt đới.

Tại Việt Nam vị thuốc được ghi với tên xoan rừng, trong bộ Nam dươc thần hiệu của Tuệ Tĩnh.

Ngày dùng 10-14 quả, có thể tới 20 quả, tán nhỏ, làm thành viên 0.1g toàn quả hoặc 0.02g nhân đã khử dầu mà uống. Uống liền 3-7 ngày.

Thường chỉ 1-2 ngày là khỏi, nhưng nên uống liền từ 5-7 ngày cho hết hẳn. Có thể bỏ vỏ, ép hết dầu vì dầu có tính chất kích thích, gây nôn và ỉa lỏng. Ngoài công dụng chữa lị, nha đảm tử có tác dụng chữa ỉa lỏng, viêm ruột thường, chữa sốt rét.

Có thể dùng dưới dạng thụt, lấy 20-30 hạt giã nhỏ, ngâm vào 200ml dung dịch 1% natri bicacbonat, sau 1-2 giờ, lọc lấy nước mà thụt giữ.

Nha đảm tử có độc, uống quá liều có thể gây đau bụng, nôn mửa, kém ăn, người mệt. Khi thụt thì ít hiện tượng độc hơn. Dùng uống với liều kể trên thường không xảy ra hiện tượng độc nào, hoặc chỉ thấy nôn nao, buồn nôn. Ngừng thuốc sẽ hết ngay.

Để chữa sốt rét ngày uống 3 lần sau bữa ăn. Mỗi lần uống 1g, uống liền 4-5 ngày, phụ nữ có thai vẫn dùng được.

Một số bài thuốc từ cây sầu đâu rừng

Bài thuốc 1: Chữa viêm túi mật, viêm đường dẫn mật, sỏi đường dẫn mật

Chuẩn bị: Kết hợp 10g sầu đâu rừng với một số vị thuốc khác như kim tiền thảo và nhân trần (mỗi vị 40g), sài hồ và mã đề (mỗi vị 16g), 12g chi tử, chỉ xác và uất kim (mỗi vị 8g), 4g đại hoàng 4g.

Cách thực hiện: Tất cả đem sao vàng, sắc uống mỗi ngày một thang.

Cây sầu đâu rừng
Sầu đâu rừng giúp trị hiệu quả các căn bệnh liên quan đến túi mật

Bài thuốc 2: Kiểm soát đường huyết

Người bị tiểu đường có thể dùng 5 – 10 lá sầu đâu tươi hoặc phơi trong mát cho héo rồi đun sôi lấy nước uống hằng ngày. Kiên trì sử dụng để đảm bảo ổn định đường huyết.

Bài thuốc 3: Chữa lỵ mạn tính do amip

Đây là tình trạng nhiễm trùng ở ruột già do Entamoeba histolyca gây nên và là một trong những bệnh lây qua đường tiêu hóa. Amip vào miệng theo đường thức ăn, nước uống đến ruột thì xâm nhập niêm mạc ruột, gây ra những vết loét nhỏ trong lòng ruột và biểu hiện bên ngoài bằng hội chứng lỵ.

Để điều trị lỵ amip bằng sầu đâu rừng, áp dụng theo phương pháp sau:

  • Sầu đâu rừng (bỏ vỏ): 45g, quán chúng và ngân hoa thán (mỗi loại 15g, đã tán thành bột mịn), sáp vàng 60g.
  • Nấu chảy sáp rồi hòa bột vào trộn đều với quán chúng và ngân hoa thán. Sau đó vê thành hòn bằng hột đỗ tương.
  • Người lớn mỗi ngày 10-15 viên, uống khi đói.

Hoặc:

  • Dùng một lượng bằng nhau các loại thuốc: sầu đâu rừng, bách thảo sương, sáp ong.
  • Tán nhỏ làm viên, ngày dùng 10g.

Bài thuốc 4: Trị viêm loét dạ dày, viêm đại tràng

Viêm loét dạ dày hay viêm loét tá tràng đều có thể được cải thiện sau khi dùng nước sắc từ vỏ cây sầu đâu. Người bệnh chỉ cần kiên trì dùng trong 2 tháng, 2 lần mỗi ngày với 20-30mg thuốc sẽ thấy bệnh tình thuyên giảm.

Bài thuốc 5: Trị bệnh ngoài da

Một số bệnh ngoài da như mụn nhọt, viêm sưng đều có thể chữa khỏi bằng cách dùng cây sầu đâu. Sử dụng 100g lá sầu đâu ngâm vào 100g cồn 90 độ trong 24 giờ, sau đó thêm 100g dầu dừa, chưng cách thủy trong 3 giờ để có dung dịch dầu màu xanh lục, xoa bóp vào những chỗ sưng viêm sẽ thấy các cơn đau giảm đi đáng kể.

Cây sầu đâu rừng
Dùng dầu sầu đâu rừng xoa bóp sẽ thấy giảm đau đáng kể

Bài thuốc 6: Trị bệnh sốt rét

  • Dùng vỏ cây giã dập, đun với 100 ml nước đến khi còn một nửa là dùng được.
  • Người lớn dùng liều từ 30-60g, trẻ em dùng từ 10-20g trong một vài ngày sẽ khỏi bệnh

Bài thuốc 7: Chữa lỵ cấp tính do amip, đau quặn bụng, có sốt, sợ lạnh

Không chỉ có tác dụng trị lỵ amip mạn tính, sầu đâu rừng còn giúp làm giảm các triệu chứng của lỵ mạn tính hiệu quả. Dưới đây là cách áp dụng:

  • Sử dụng 20g các vị thuốc sau khi đã được tán thành bột bao gồm: sầu đâu rừng, hoàng liên gai, hạt dưa hấu, bồ kết, hạt cau, đại hoàng.
  • Uống mỗi ngày 20g, chia làm 2 lần.

Lưu ý khi dùng dược liệu cây sầu đâu rừng

Mặc dù có tác dụng dược tính khá cao, song sầu đâu rừng cũng có chứa thành phần độc tố, vì vậy cần cân nhắc khi sử dụng đối với một số đối tượng sau:

  • Trẻ em không nên dùng sầu đâu rừng để chữa bệnh bởi có thể gặp các phản ứng như nôn mửa, toát mồ hôi,…
  • Phụ nữ đang mang thai không nên dùng dầu hay vỏ cây sầu đâu bởi chúng có thể gây ra động thai hoặc xảy thai.
Cây sầu đâu rừng
Phụ nữ mang thai không nên dùng cây sầu đâu rừng vì thành phần độc tố có thể làm ảnh hưởng đến thai nhi
  • Khi sử dụng cây sầu đâu rừng không đúng liều lượng, có thể gặp phải một số phản ứng dưới đây do độc tố có trong cây sầu đâu như nôn mửa, tiêu chảy, buồn ngủ, động kinh, rối loạn não, rối loạn máu, xuất huyết nội tạng, tim đập nhanh. Khi gặp phải các phản ứng này, cần đưa ngay bệnh nhân đến các trung tâm y tế để được chăm sóc sức khoẻ kịp thời.
  • Khi sử dụng sầu đâu chữa bệnh, tốt nhất nên tham vấn ý kiến của bác sĩ, không nên tự ý dùng dược liệu này tại nhà. Ngoài ra, dược liệu này không có tác dụng thay thế cho thuốc chữa bệnh nên không được ngưng sử dụng hoàn toàn thuốc tây.

Sầu đâu rừng là vị thuốc Nam có tác dụng chữa bệnh hiệu quả, tuy nhiên cũng không nên lạm dụng loài cây này để tránh những tác dụng phụ không mong muốn. Khi mua dược liệu chữa bệnh, cần tìm chọn những địa chỉ uy tín, chất lượng, tránh tiền mất, tật mang. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cách chữa yếu sinh lý bằng tỏi đơn giản, dễ áp dụng tại nhà

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *