9 Bài thuốc quý từ cây chay điều trị đau nhức xương khớp, khó tiêu, rong kinh,…hiệu quả

Chay là dược liệu thân gỗ được trồng ở nhiều nơi trên nước ta. Vị thuốc này có công dụng hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp, khó tiêu, rong kinh, đau răng,…hiệu quả. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khoa học: Artocarpus tonkinensis A. Chev

Họ: Dâu tằm (Moraceae)

Đặc điểm dược liệu cây chay

1. Mô tả

Chay là loài cây thân gỗ, cao đến 15m khi trưởng thành. Thân cây nhẵn, mọc thẳng, phân thành nhiều cành. Cành lá non có lông hung, sau nhẵn, vỏ màu xám. Lá mọc so le, xếp thành hai hàng, phiến có hình trái xoan hay bầu dục, dài 7-15cm, rộng 3-7cm, đầu nhọn, gốc tròn, gân nổi rõ, mặt dưới có lông ngắn màu hung. Hoa mọc đơn độc ở nách lá. Quả phức gần tròn, cuống ngắn màu vàng, thịt mềm màu hồng, vị chua. Hạt to, chứa nhiều nhựa dính. Cây đơm hoa vào tháng 3-4, mùa quả tháng 7-9.

chay
Cây chay

2.Phân bố

Ở nước ta, cây chay được trồng nhiều ở các tỉnh Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Bắc Ninh….

3. Bộ phận dùng

Lá, thân và rễ cây là những bộ phận được sử dụng để làm dược liệu.

4. Thu hái và chế biến

Dược liệu có thể được thu hái quanh năm. Sau khi thu hái mang về rửa sạch và phơi khô để làm thuốc.

5. Thành phần hóa học

Nghiên cứu của các nhà khoa học đã chỉ ra rằng trong cây có chứa nhiều hoạt chất tanin, chất chát.

Vị thuốc cây chay

1. Tính vị, quy kinh

  • Tính vị: Thân, lá, rễ cây có vị chát, quả có vị chua, hơi chát.
  • Quy kinh: Tính bình, vào 2 kinh can và thận.

2. Tác dụng dược lý

Theo nghiên cứu của các chuyên gia đông y, cây chay có nhiều công dụng trong điều trị bệnh. Cụ thể:

  • Do quả này chứa rất nhiều Vitamin C thiên nhiên và các acid amin…quả chay có tác dụng chữa phổi nóng, ho ra máu, chảy máu cam hiệu quả.
  • Vỏ rễ chay có tác dụng chữa đau lưng, mỏi gối, tê thấp và chữa rong kinh, bạch đới; còn dùng làm chắc chân răng. Liều dùng 20-40g dạng thuốc sắc và được nhân dân dùng phổ biến. Lá và rễ có thể thu hái quanh năm, chỉ cần phơi hay sấy khô mà không phải chế biến gì khác.
Công dụng của cây chay
Cây chay có nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả

Bài thuốc từ cây chay

1. Điều trị tê thấp, đau xương khớp

Chay là một trong những dược liệu có công dụng điều trị đau nhức xương khớp hiệu quả nhất trong đông y. Để giảm nhanh các triệu chứng tê thấp, đau xương khớp, người bệnh áp dụng bài thuốc như sau: Rễ chay (Hoặc thân cây chay); thiên niên kiện, thổ phục linh mỗi vị 15g đun với 1,5 lít nước. Đun cạn còn 700ml chia 3 lần uống trong ngày.

2. Điều trị khó tiêu, kém ăn, dạ dày thiếu toan

Để cải thiện hệ tiêu hoá, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ cây chay theo cách sau: Quả chay khô 25g đun nước uống hàng ngày, uống sau bữa ăn 30 phút.

3. Điều trị bạch đới

Bạch đới là tình trạng đau bụng trong kỳ kinh nguyệt. Để điều trị tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc như sau: Rễ thân cây chay 20g, rễ cỏ tranh 20g, mò hoa trắng 15g đun nước uống hàng ngày.

4. Rong kinh, bạch đới

Đây là tình trạng dễ gặp phải ở nhiều phụ nữ. Để điều trị tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: rễ chay, rễ cỏ tranh, mỗi vị 40g/ngày. Sắc uống, trước bữa ăn 2 giờ, ngày uống 2 lần.

5. Điều trị đau răng, lợi

Đau răng, lợi có thể là triệu chứng của các bệnh răng miệng như sâu răng, viêm lợi,…Để giảm các chứng bệnh này, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: rễ chay 40g, sắc đặc, ngậm nhiều lần trong ngày.

Trị sâu răng bằng cây chay
Cây chay hỗ trợ điều trị đau và sâu răng hiệu quả

6. Điều trị bệnh nhược cơ

Bằng thử nghiệm tại bệnh viện quân y 103 năm 1980, Đại tá, GS.BS Phan Chúc Lâm đã khẳng định rằng dịch chiết nước từ lá Chay bắc bộ giúp làm giảm và hết các triệu chứng lâm sàng ở 90% bệnh nhân nhược cơ nặng trong tổng số 31 bệnh nhân thử nghiệm, đặc biệt thuốc làm giảm nhanh triệu chứng sụp mí mắt ở bệnh nhân, đây là triệu chứng điển hình và thường gặp nhất ở bệnh nhân nhược cơ.

Trong khi đó, so sánh với nhóm bệnh nhân điều trị bằng thuốc tân dược như prednisolone, cyclophosphamide (các thuốc ức chế miễn dịch đang được dùng phổ biến hiện nay) thì chỉ làm thuyên giảm và hết các triệu chứng lâm sàng ở 88% số bệnh nhân thử nghiệm, còn nhóm cắt bỏ tuyến ức thì chỉ làm giảm triệu chứng lâm sàng ở 70 % số bệnh nhân điều trị.

Nghiên cứu này còn nhận thấy tỉ lệ tử vong do nhiễm khuẩn thứ phát ở nhóm nhược cơ nặng được điều trị với prednisolon tăng lên, đây là một trong những tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng các thuốc tân dược ức chế miễn dịch, trong khi đó ở nhóm dùng chế phẩm từ lá Chay bắc bộ thì không có hiện tượng này.

Điều này chứng tỏ rằng dịch chiết lá chay tác động trên hệ miễn dịch của cơ thể một cách đặc hiệu và chọn lọc, không gây ra các tác dụng không mong muốn như các thuốc tây y. Thuốc chỉ tác động đến các phản ứng miễn dịch sai lệch của cơ thể mà không làm ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch bảo vệ cơ thể.

Đây được coi là một ưu điểm rất lớn, giúp các bệnh nhân mắc bệnh nhược cơ cũng như các bệnh tự miễn khác có thể dùng thuốc điều trị lâu dài mà không lo ngại về các phản ứng phụ của thuốc. Nghiên cứu này đã được Bộ Quốc Phòng tặng bằng khen số 16 ngày 1/7/1981.

7. Giảm phản ứng thải ghép của cơ thể

Quá trình cấy ghép các cơ quan là quá trình đưa các yếu tố lạ từ bên ngoài vào cơ thể. Khi đó, hệ miễn dịch sẽ nhận diện cơ quan cấy ghép là yếu tố lạ xâm nhập vào cơ thể và kích thích hệ miễn dịch sinh ra các kháng thể kháng lại yếu tố lạ và tiến hành quá trình thải loại các mảnh ghép này.

Do đó với những bệnh nhân cấy ghép cơ quan (như ghép da, ghép gan, thận…) cần phải sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch nhằm ức chế phản ứng thải ghép của cơ thể. Trong nghiên cứu của GS. Phan Chúc Lâm và cộng sự đã cho thấy dịch chiết lá Chay bắc bộ có tác dụng làm giảm quá trình thải ghép tương tự như Cyclosporin A.

8. Ức chế sự phát triển của tế bào ung thư

Dịch chiết lá Chay bắc bộ có tác dụng ức chế và kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư tủy xương cấp. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng dịch chiết lá Chay có khả năng ức chế biểu hiện của một số gen liên quan đến quá trình ung thư tủy xương, dẫn đến việc ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư và kích thích tế bào chết theo chương trình nhưng hầu như không làm chết tế bào lành, đồng thời còn làm tăng tác dụng của những thuốc thường được sử dụng trong điều trị bệnh ung thư này như aracytidine, doxorubicine.

Ngăn ngừa ung thư từ cây chay
Cây chay giúp ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư

Những gen mà vị dược liệu này tác động đến có thể là những gen quan trọng trong việc tìm kiếm các loại thuốc mới hoặc là các gen đánh dấu sinh học cho bệnh ung thư tủy xương cấp tính và có thể mở đường cho các phương pháp điều trị mới.

Lưu ý khi sử dụng bài thuốc từ cây chay

Mặc dù dược liệu chay mang lại nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả song người bệnh vẫn cần tuân thủ một số lưu ý khi điều trị để đạt được hiệu quả tốt nhất.

  • Do có nguồn gốc tự nhiên nên khi vào cơ thể, các hoạt chất có trong cây chay cần một thời gian mới phát huy được dược tính và có hiệu quả.
  • Hiệu quả chữa bệnh của các bài thuốc từ cây chay còn tuỳ thuộc vào cơ địa của mỗi người.
  • Bên cạnh việc sử dụng các bài thuốc chữa bệnh, người bệnh cần kết hợp với chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi khoa học để góp phần tăng cường sức đề kháng và đẩy lùi bệnh hiệu quả hơn.
  • Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.

Trên đây là một số thông tin cũng như công dụng chữa bệnh từ cây chay. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi sớm nhất.

Xem thêm: 11 Bài thuốc quý từ cây chìa vôi hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *