11 Bài thuốc quý từ cây chìa vôi điều trị đau nhức xương khớp, trị rắn cắn, sỏi niệu quản,…ít người biết

Chìa vôi là loài cây dây leo, có nhiều tác dụng hiệu quả trong điều trị các bệnh xương khớp. Ngoài ra, dược liệu này còn có một số công dụng trị bệnh khác. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Bạch phấn đằng, dây chìa vôi, bạch liễm, hồ đắng.

Tên khoa học: Cissus repens Lam

Họ: Nho (Vitaceae)

Mô tả dược liệu

1. Đặc điểm thực vật

Chìa vôi là loại cây dây leo mọc lâu năm, dài khoảng từ 2 – 4m hoặc hơn. Thân cây có màu lục, thường pha lơ nhạt hoặc tía, hơi có khía và bên ngoài phủ phấn trắng. Trên thân mọc các tua cuốn đơn, đối diện với lá.

Lá mọc so le nhau, có phần đầu nhọn, gốc hình tim, gân hình chân vịt, rộng khoảng 6 – 8cm. Lá gốc gần như nguyên, phần mép có răng, mặt trên lá xẻ sâu thành 5 – 7 thùy. Phần thùy có răng cưa, hình mác hẹp dài, mặt dưới hơi trắng còn mặt trên thì có màu xanh lục sẫm. Phần cuống lá khá to và dày.

Cây chìa vôi
Cây chìa vôi

Hoa chìa vôi có màu vàng nhạt, mọc thành ngù đối diện với lá nhưng ngắn hơn. Đài hoa có hình chén hoặc hình đấu với 4 răng nhỏ, tràng có 4 cánh, nhị 4, bao phấn tròn và bầu nhẵn. Mùa hoa vào khoảng từ tháng 4 đến tháng 6.

Quả của cây có hình nang tròn, to khoảng 5 – 6 mm, khi chín sẽ có màu đen. Mùa kết trái ở vào khoảng tháng 5 đến tháng 10. Phần củ có hình tròn, to cỡ quả trứng gà, phía hai đầu có dánh hơi nhọn. Phía ngoài củ màu đen nhưng bên trong trắng và một số củ thường sẽ dính liền với gốc cây.

2. Bộ phận dùng

Cả phần rễ củ, dây và lá chìa vôi đều được tận dụng để làm vị thuốc.

3. Phân bố

  • Trên thế giới: Dược liệu này phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới. Riêng khu vực châu Á, thường gặp nhất là ở Việt Nam, miền Nam Trung Quốc, Campuchia, Lào, Thái Lan và một số quốc gia khác.
  • Ở Việt Nam: Loại cây này được tìm thấy ở rải rác các tỉnh trung du và đồng bằng. Ở vùng núi thường ít gặp hơn. Cây thường mọc lẫn ở trong các gò đống, lùm bụi hay bờ nương rẫy.

4. Thu hái và sơ chế

Dược liệu có thể được thu hái quanh năm, những thời điểm thích hợp nhất là vào mùa thu đông. Tất cả các phần lá, thân, rễ đều có thể dùng làm vị thuốc với nhiều hình thức sơ chế khác nhau.

Đối với dây lá sau khi thu hái sẽ đem cắt ngắn, rửa sạch và sao nóng rồi phơi khô. Mỗi khi dùng thường đem ra tẩm với rượu và sao lại hoặc ngâm trực tiếp với nước vo gạo.

Đối với phần củ thì đào về rồi tiến hành rửa sạch đất cát bên ngoài. Sau đó ngâm nước qua đêm cho mềm rồi thái mỏng và phơi khô. Trước khi dùng sẽ đem ngâm trực tiếp với nước vo gạo.

5. Bảo quản

Dươc liệu sau khi đã được sơ chế khô cần bảo quản ở trong túi kín và để những nơi khô ráo, thông thoáng. Tránh ẩm thấp, ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp và mối mọt.

6. Thành phần hóa học

Sau đây là một số thành phần được ghi nhận là có trong cây chìa vôi:

  • Hợp chất phenolic
  • Acid amin
  • Saponin
  • Acid hữu cơ
  • Protid
  • Glucid
  • Caroten
  • Vitamin C
Công dụng của chìa vôi
Chìa vôi chứa nhiều thành phần có lợi cho sức khoẻ

Vị thuốc cây chìa vôi

1. Tính vị

Các tài liệu Đông y ghi nhận, dược liệu này có vị đắng nhẹ, chua, hơi the và tính mát.

3. Tác dụng dược lý

Mỗi bộ phận của cây chìa vôi sẽ có những tác dụng dược lý khác nhau:

  • Dây có vị ngọt đắng, tính mát với tác dụng thanh nhiệt, giải độc, hành huyết, tán kết. Thường sử dụng để chữa đau nhức xương khớp, cơ gân, ung nhọt lở ngứa, viêm thận, sưng hạch bạch huyết, rắn cắn…
  • Lá chìa vôi có vị đắng, tính hàn và hơi độc có tác dụng trừ tiêu thủng, nhọt độc. Thường dùng để chữa ung nhọt, chai chân, lở ngứa.
  • Phần củ có vị đắng hơi chua và tính bình với tác dụng tán huyết ứ, thông kinh, tiêu độc, lợi tiểu, trừ tê thấp. Thường được dùng tương tự như phần lá và phần thân.

4. Cách dùng – liều lượng

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng mà có thể dùng dược liệu theo các cách khác nhau. Cả ở dạng khô và dạng tươi đều mang đến công dụng hỗ trợ trị bệnh rất tốt.

Thông thường sắc lấy nước thuốc uống và dùng dược liệu tươi giã nát rồi đắp tại chỗ là được dùng phổ biến nhất. Đối với liều sắc uống thì giới hạn từ 6 – 20g. Trường hợp đắp ngoài thì liều lượng sẽ không hạn chế.

Các bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu chìa vôi

Dưới đây là một số bài thuốc chữa bệnh thông dụng có sử dụng dược liệu chìa vôi:

1. Bài thuốc chữa thoát vị đĩa đệm

Đây là bài thuốc khá hiệu quả, được nhiều người áp dụng. Người bệnh có thể tham khảo cách áp dụng bài thuốc như sau:

  • Bài thuốc uống: Cần chuẩn bị 40g dây chìa vôi, 20g rau dền gai, 20g cây tầm gửi, 20g cỏ xước, 20g lá lốt. Các nguyên liệu cần rửa sạch rồi cho vào ấm sắc cùng với 1 lít nước trên lửa nhỏ. Đến khi còn khoảng 500ml thì ngưng. Chia làm 3 lần uống trong ngày sau bữa ăn khoảng 30 phút. Nên uống khi thuốc còn ấm và duy trì liên tục trong ít nhất 1 tháng.
  • Bài thuốc đắp: Chuẩn bị khoảng 1 nắm lá chìa vôi và 1 thìa muối hạt. Rửa sạch lớp bột phấn bên ngoài lá để tránh gây kích ứng. Rang nóng lá cùng với muối rồi dùng miếng vải bọc lại và đắp trực tiếp lên vị trí đau nhức. Mỗi ngày nên áp dụng 2 lần, tránh để nhiệt độ quá nóng.
Thoát vị đĩa đệm
Cây chìa vôi hỗ trợ điều trị thoát vị địa đệm hiệu quả

2. Chữa bong gân hay chấn thương gây sưng nề, tụ máu

Để giảm những tình trạng kể trên, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ chìa vôi với công thức sau:

  • Chuẩn bị: Lá chìa vôi và lá thầu dầu tía với liều lượng tương tự nhau.
  • Thực hiện: Hai nguyên liệu này đem rửa sạch rồi giã nát. Trộn thêm rượu hoặc giấm rồi đem cho lên chảo sao nóng. Để đến khi có độ ấm vừa phải thì dùng thuốc để bó vào chỗ bị thương. Chú ý thay thuốc mỗi ngày khoảng từ 1 – 2 lần.

3. Trị đau nhức xương

Chìa vôi có tác dụng làm giảm đau nhức xương nhanh chóng nên được nhiều người sử dụng để làm thuốc giảm đau. Người bệnh áp dụng bài thuốc này bằng cách:

  • Chuẩn bị: 20g chìa vôi cùng với khoảng 15g lá lốt.
  • Thực hiện: Các nguyên liệu đem rửa sạch rồi sắc chung với khoảng 500ml nước trên lửa nhỏ. Nước rút còn 250ml thì đạt. Chia thuốc làm 3 lần uống trong ngày, nên uống khi còn ấm nóng.

4. Chữa phong thấp

Người mắc bệnh phong thấp có thể áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Bài thuốc 1: Cần chuẩn bị 20g dây chìa vôi, 15g cây lá lốt (dùng cả rễ) và 15g dây đau xương. Các vị thuốc đem rửa sạch rồi sao vàng hạ thổ. Sau đó sắc lấy nước uống tương tự như nước lọc. Mỗi ngày chỉ uống 1 thang thuốc duy nhất.
  • Bài thuốc 2: Chuẩn bị 20g cây chìa vôi, 10g bạch chỉ, 10g quế chi, 15g cành dâu. Các vị thuốc rửa sạch cho vào ấm sắc chung với khoảng 1 lít nước trên lửa nhỏ. Khi lượng nước chỉ còn phân nửa thì tắt bếp. Loại bỏ phần bã, chia thuốc làm nhiều lần uống trong ngày.
Chìa vôi
Chìa vôi giúp điều trị bệnh phong thấp hiệu quả

5. Chữa thoái hóa cột sống

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, những người mắc bệnh thoái hoá cột sống có thể sử dụng chìa vôi như một phương pháp hỗ trợ điều trị. Cách thực hiện bài thuốc như sau:

  • Chuẩn bị: 50g dây chìa vôi, 10g xuyên khung, 20g đương quy, 20g cẩu tích, 40g ngưu tất và 1 lít rượu trắng.
  • Thực hiện: Các nguyên liệu đem cho vào bình thủy tinh rồi đổ ngập rượu trắng lên rồi đậy kín nắp lại. Để nơi thông thoáng sau 1 tuần là có thể đem ra dùng. Mỗi ngày dùng 2 lần, mỗi lần chỉ khoảng 20ml.

6. Trị chai chân, chai mắt cá

Để giảm tình trạng chai chân, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Lá chìa vôi và râu tôm sống theo tỷ lệ 3:1.
  • Thực hiện: Giã các nguyên liệu trên cho nhỏ rồi đắp trực tiếp vào vị trí cần điều trị. Dùng bằng để cố định lại và chú ý thay thuốc mỗi ngày.

7. Chữa viêm lở da, ung nhọt sưng tấy

Bên cạnh công dụng điều trị bệnh xương khớp, chìa vôi có tác dụng điều trị các bệnh ngoài da hiệu quả. Dưới đây là cách chữa viêm da bằng chìa vôi người bệnh có thể tự áp dụng tại nhà:

  • Chuẩn bị: 1 nắm lá chìa vôi, 20g thổ phục linh, 10g bồ công anh, 10g kim ngân hoa.
  • Thực hiện: Tất cả các nguyên liệu trên đem rửa thật sạch rồi để ráo nước. Lá chìa vôi đem giã nát và đắp trực tiếp lên vùng da tổn thương. Các vị thuốc còn lại thì cho vào ấm sắc với nước để uống kèm như nước lọc thường ngày.
Viêm sưng da
Cây chìa vôi hỗ trợ điều trị viêm sưng da hiệu quả

8. Trị rắn cắn

Chìa vôi có thể được dùng để sơ cứu khi bị rắn cắn. Nhưng ngay sau đó, cần đưa người bệnh cấp cứu để xử lý độc tố và băng bó viết thương kịp thời.

  • Chuẩn bị: 1 nắm lá chìa vôi.
  • Thực hiện: Đem rửa sạch rồi giã với muối sau đó nhai trực tiếp và nuốt dần nước. Phần bã giữ lại để đắp lên vết thương và dùng băng để cố định lại.

9. Chữa viêm nang lông

Khi gặp phải tình trạng viêm nang lông, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: 1 nắm lá chìa vôi tươi, 1 lòng trắng trứng gà.
  • Thực hiện: Đem rửa sạch dược liệu rồi giã nát sau đó trộn đều với lòng trắng trứng. Đắp một lớp mỏng nhẹ lên vùng da cần điều trị và dùng băng gạc để cố định lại. Mỗi ngày nên thay thuốc 1 lần để tình hình nhanh chóng được cải thiện.

10. Chữa đau bụng sau sinh

Để chữa đau bụng sau sinh, mẹ bầu có thể áp dụng bài thuốc từ chìa vôi theo cách dưới đây:

  • Chuẩn bị: Cần có 1 nắm lá chìa vôi tươi và 1 thìa muối hạt.
  • Thực hiện: Nguyên liệu đem đi rửa sạch rồi cho lên chảo sao nóng với muối hạt. Cho hỗn hợp thuốc vào miếng vải mỏng gói lại và đắp lên bụng.

11. Chữa sỏi niệu quản

Chìa vôi có tác dụng hỗ trợ thận làm việc hiệu quả, nhờ đó giảm thiểu tình trạng sỏi niệu quản. Cách áp dụng bài thuốc này như sau:

  • Chuẩn bị: 16g dây chìa vôi, 50g cỏ bợ, 30g kim tiền thảo, 30g rễ dứa dại, 30g cỏ hàn the, 20g ngải cứu. Trường hợp đau nhiều cần thêm 12g chỉ xác, sỏi ở cao thì cần thêm 12g rễ cỏ xước, còn đái ra máu nhiều thì cần thêm 16g cỏ nhọ nồi.
  • Thực hiện: Các nguyên liệu đã chuẩn bị đem cho hết vào nồi và sắc chung với khoảng 1 lít nước trên lửa nhỏ trong 15 phút. Chia làm nhiều lần uống trong ngày khi thuốc còn ấm, mỗi ngày chỉ 1 thang duy nhất.
Sỏi thận
Kiên trì áp dụng bài thuốc từ chìa vôi để điều trị sỏi thận

Lưu ý khi áp dụng các bài thuốc từ cây chìa vôi

Mặc dù mang lại nhiều hiệu quả chữa bệnh, song khi áp dụng các bài thuốc từ chìa vôi, người bệnh vẫn cần phải tuân thủ một số lưu ý dưới đây:

  • Phụ nữ có thai, đang trong giai đoạn cho con bú nếu muốn sử dụng bài thuốc từ chìa vôi cần tham khảo trước ý kiến của bác sĩ.
  • Một số thành phần của chìa vôi có thể gây ra dị ứng hoặc tiêu chảy nếu sử dụng quá nhiều.
  • Người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng các bài thuốc từ chìa vôi.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc từ cây chìa vôi. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Các công dụng trị bệnh hiệu quả từ vỏ lựu;

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *