Chút chít và 7 bài thuốc hỗ trợ điều trị táo bón, trĩ, hắc lào, viêm amidan,…ít người biết

Chút chít là thảo dược có công dụng hỗ trợ điều trị nhiều chứng bệnh như táo bón, trĩ, hắc lào, viêm amidan,…Chuyên mục dược liệu của Thuốc Dân Tộc sẽ chia sẻ đến bạn đọc những thông tin cũng như bài thuốc từ vị thuốc này trong bài viết dưới đây.

Tên thường gọi: Chút chít

Tên gọi khác: Lưỡi bò, dương đề, thổ đại hoàng…

Tên khoa học: Rumex wallichii Meisn.

Họ: Rau răm (Polygonaceae)

Đặc điểm dược liệu chút chít

1. Mô tả

Chút chít là dược liệu thân thảo, sống hằng năm, có thể cao đến 1m. Cây có phiến lá khá to, rộng khoảng 5 – 7cm, các lá giữa thân thuôn dài, tù hai đầu, hai mặt cùng một màu và ngoài mép có răng cưa tròn. Lá ở trên bẹ xim co với nhiều hoa màu xanh, từ nách lá nhỏ đến ngọn.

Chút chít
Cây chút chít

Cuống hoa chút chít dài khoảng 1 -2cm, lá đài xanh, mép lá có răng cưa. Quả bế trắng, cao khoảng 4mm và có 3 góc.

Mùa hoa chút chít vào tháng 3 – 6.

2. Bộ phận dùng

Rễ củ và lá là các bộ phận của cây chút chít được sử dụng để làm dược liệu.

3. Phân bố

Dược liệu chút chít phân bố nhiều ở một số quốc gia chây Á như Ấn Độ, Trung Quốc, Việt Nam.

Ở nước ta, cây mọc dại ở bờ ruộng ẩm, hoặc ở trong các đất ruộng sâu tại một số tỉnh thành như Hà Nội, Nam Hà ở Lâm Ðồng.

4. Thu hái, chế biến và bảo quản

  • Thu hái: Chút chít thường được thu hái vào mùa thu.
  • Chế biến: Sau khi thu hái, dược liệu được rửa sạch, sau đó phơi khô để dùng dần.
  • Bảo quản: Bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng mặt trời.

5. Thành phần hóa học

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong rễ và lá chút chít có antraglucozit với tỷ lệ toàn phần trung bình là 3-3,4% trong đó chừng 0,47% ở dạng tự do và 2,54% ở dạng kết hợp. Ngoài ra còn có một ít tanin và nhựa. Trong một loài Rumex japonicus Meins, người ta đã xác định thành phần antraglucozit là axit chrysophanic và emodin. Các hoạt chất này đều được ứng dụng trong điều trị bệnh.

Vị thuốc chút chít

1. Tính vị

Chút chít có vị đắng, tính hàn.

2. Tác dụng dược lý 

Thí nghiệm tác dụng cao lỏng và thuốc hãm rễ chút chít trên ruột thỏ cô lập và ếch (5 thí nghiệm trên ruột thỏ, 8 thí nghiệm trên ruột ếch), các nhà khoa học đã thấy nhu động ruột của các loài vật tăng. Từ đó cho thấy, dược liệu này có thể ứng dụng trong điều trị các bệnh về đường tiêu hoá. Ngoài ra, chút chít còn có tác dụng thanh nhiệt, thông đại tiện, sát trùng.

Công dụng cây chút chít
Cây chút chít có nhiều công dụng trị bệnh

3. Cách dùng và liều dùng

Lá và rễ có thể được sử dụng dưới dạng thuốc sắc hoặc ngâm, rửa ngoài da. Riêng lá có thể được dùng như một loại rau ăn hằng ngày.

Liều lượng sử dụng dược liệu chút chít tuỳ thuộc vào từng bài thuốc và mục đích sử dụng.

Bài thuốc từ dược liệu chút chít

1. Chữa bí đại tiện

Bí đại tiện hay táo bón là tình trạng nhiều người gặp phải do dung nạp ít chất xơ. Để cải thiện tình trạng này, người bệnh cần bổ sung hàm lượng chất xơ có trong các loại rau củ quả. Bên cạnh đó, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ rễ cây chút chít để điều trị chứng bệnh này theo cách sau: Rễ tươi chút chít 8–12g nhai sống hay sắc nước uống hằng ngày. Kiên trì áp dụng bài thuốc đến khi khỏi bệnh.

2. Thuốc tẩy xổ

Không chỉ có tác dụng điều trị táo bón, chút chít còn được sử dụng như một loại thuốc tẩy xổ. Với cách thành phần hoạt chất đa dạng, dược liệu có tác dụng nhuận tràng, kích thích tiêu hoá hiệu quả. Để bài thuốc phát huy tối đa tác dụng, người bệnh nên kết hợp một số loại dược liệu và thực hiện như sau: Chút chít thái mỏng 8g, cam thảo 4g, thêm 400ml nước. Đem sắc còn 150ml rồi chia làm nhiều lần uống trong ngày.

3. Chữa hắc lào và các loại lở ngứa

Chút chít có tác dụng diệt khuẩn, ngừa sưng kháng viêm hiệu quả nên thích hợp để điều trị một số chứng bệnh ngoài da như ghẻ lở, hắc lào. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau: Bột rễ chút chít 100g, rượu 500–600ml. Ngâm 10 ngày rồi lấy ra bôi vào các vết hắc lào đã được vệ sinh sạch sẽ. Có thể dùng bôi ghẻ, trứng cá.

Trị ghẻ bằng chút chít
Chút chít hỗ trợ điều trị ghẻ lở hiệu quả

4. Trị ung nhọt sưng đau

Để giảm tình trạng sưng viêm do mụn nhọt gây ra, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ rễ dược liệu chút chít để nhanh chóng giảm sưng viêm theo cách sau: Rễ cây chút chít mài với dấm, xức bên ngoài nốt mụn nhọt. Kiên trì áp dụng bài thuốc hằng ngày.

5. Trị viêm amiđan cấp tính

Trường hợp viêm amidan ở thể nhẹ (cấp tính), người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ rễ cây chút chít để điều trị. Cách áp dụng bài thuốc này rất đơn giản, người bệnh chỉ cần lấy 30g rễ cây tươi sắc uống mỗi ngày đến khi bệnh thuyên giảm.

6. Trị bón, trĩ nội ra máu, đau nhức không yên

Để điều trị chứng bệnh này, người bệnh có thể chế biến dược liệu thành món ăn. Không những có tác dụng điều trị các chứng bệnh kể trên mà còn giúp tẩm bổ cơ thể rất tốt. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau:

Sử dụng rễ chút chít tươi 30g, thịt heo 120g, nửa kg. Nấu cho thịt mỡ nhừ, lấy nước nấu và ăn thịt. Có thể sử dụng trong các bữa cơm hằng ngày.

7. Trị xuất huyết nội, tím do dị ứng

Xuất huyết trong hay tụ máu có thể áp dụng bài thuốc từ cây chít chít để hỗ trợ điều trị bệnh. Tuy nhiên, người bệnh không nên xem nhẹ mức độ nguy hiểm của bệnh mà cần đến bệnh viện thăm khám để tìm ra nguyên nhân xuất huyết trong, từ đó áp dụng phương pháp điều trị cho phù hợp.

Bên cạnh đó, người bệnh có thể tham khảo bài thuốc từ cây chút chít theo cách dưới đây:

Sử dụng toàn bộ cây chút chít tươi 30g, sắc uống, Rễ Dương đề nghiền bột, lần uống 9g, ngày uống 2 lần (Sổ Tay Lâm Sàng Trung Dược).

TTrij xuất huyết nội
xuất huyết hiệu quả

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ cây chút chít

Mặc dù mang lại một số công dụng chữa bệnh khá hiệu quả, đồng thời cũng chưa có nghiên cứu nào cho thấy các thành phần độc tố có trong dược liệu, tuy nhiên, khi sử dụng vị thuốc này, người bệnh vẫn cần thận trọng.

Chút chít có thể tương tác với một số thuốc, thực phẩm chức năng hay dược liệu khác. Vì thế, để đảm bảo an toàn và hiệu quả khi dùng, người bệnh nên hỏi ý kiến của bác sĩ hoặc thầy thuốc trước khi tự áp dụng các bài thuốc tại nhà.

Các bài thuốc từ cây chút chít có nguồn gốc tự nhiên nên cần mất một khoảng thời gian nhất định mới phát huy được dược tính khi vào cơ thể. Vì thế, người bệnh nên kiên trì sử dụng dược liệu. Ngoài ra, hiệu quả của bài thuốc cũng tuỳ thuộc vào cơ địa của từng người.

Các bài thuốc kể trên chỉ có tác dụng hỗ trợ, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh nên người bệnh không nên sử dụng phương pháp này như biện pháp độc tôn mà cần kết hợp sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc về dược liệu chút chít. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các chuyên gia của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi sớm nhất.

Có thể bạn quan tâm

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *