Cốt toái bổ với 13 bài thuốc trị đau nhức xương khớp hiệu quả

Cốt toái bổ là một dạng dương xỉ, thường được chỉ định trong các bài thuốc điều trị chứng đau nhức xương khớp. Dưới đây là đặc điểm cũng như các bài thuốc chữa bệnh từ cốt toái bổ chi tiết nhất đã được Thuốc Dân Tộc tổng hợp, mời bạn đọc cùng theo dõi.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Tổ diều, Hầu khương, Tắc kè đá, Thân khương, Hồ tôn khương, cây Tổ phượng, Bổ cốt toái…

Tên khoa học: Drynaria fortunei

Tên dược: Rhizoma Gusuibu

Họ: Dương xỉ (danh pháp khoa học: Polypodiaceae)

Đặc điểm dược liệu cốt toái bổ

1. Mô tả

Cốt toái bổ là một thực vật dạng dương xỉ, sống ký sinh trên các thân cây lớn như cay si, cây đa. Lá cây thường dài khoảng 3-5cm, có gốc hình trái tim, phiến lá hình xoan, mép lá có răng cưa. Lá thường sinh sản xẻ thùy sâu hình lá kép lông chim, cuống khoảng 4 – 7cm, dài 10 – 30cm, mỗi lá có khoảng 7 – 12 cặp lá lông chim. Gân ở mặt dưới lá có các túi bào tử xếp thành hai hàng, bào tử có hình trái xoan và màu vàng nhạt.

Cốt toái bổ
Cây cốt toái bổ

2. Bộ phận dùng

Thân rễ là bộ phận được sử dụng để làm dược liệu.

3. Phân bố

Ở nước ta, cây mọc hoang nhiều ở các vùng núi của một số tỉnh như Lạng Sơn, Hòa Bình, Cao Bằng, Sơn La, Lào Cai, Nghệ An,…

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

  • Thông thường, rễ củ của cốt toái bổ có thể được thu hái quanh năm nhưng tập trung hơn cả vào tháng 4 – 8. Sau khi hái về, dược liệu được đem cắt bỏ rễ con, cạo bỏ lông phủ bên ngoài và đem rửa sạch. Sau đó cắt thành từng miếng, đem phơi hoặc sấy khô để dùng dần.
  • Bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát.

6. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, thành phần có trong cốt toái bổ không quá đa dạng. Hai thành phần chủ yếu trong cốt toái bổ là flavonoid và tinh bột.

Vị thuốc cốt toái bổ

1. Tính vị, quy kinh

  • Vị đắng, tính ấm.
  • Qui vào kinh Thận và Can.

2. Tác dụng dược lý

Mặc dù không có thành phần hoạt chất đa dạng như một số dược liệu khác, song cốt toái bổ được các chuyên gia đông y cũng như y học hiện đại đánh giá rất cao về công dụng chữa bệnh. Cụ thể như sau:

– Công dụng của cốt toái bổ theo Đông Y:

  • Công dụng: Hoạt huyết, hóa ứ, làm mạnh gân xương, bổ thận, giảm đau, cầm máu
  • Chủ trị: Chấn thương do té ngã, ù tai, đau nhức lưng, thận hư yếu, đau răng, đau lưng mỏi gối, chảy máu chân răng, tiêu chảy kéo dài.
Công dụng của cốt toái bổ
Cốt toái bổ có nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả

– Công dụng của cốt toái bổ theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Dược liệu trên có khả năng làm giảm độc tính của Kanamycin đối với tai trong. Tuy nhiên khi ngưng dùng tai điếc vẫn tiếp tục tiến triển. (Thực nghiệm được thực hiện trên chuột lang).
  • Tác dụng làm giảm lipid máu và phòng ngừa chứng xơ vữa động mạch.
  • Giúp giảm đau và an thần
  • Cốt toái bổ làm tăng nồng độ canxi trong xương và máu cũng như nâng cao lượng phosphate trong cơ thể.

3. Cách dùng – liều lượng

Dược liệu được dùng ở dạng ngâm rượu hoặc sắc uống với liều dùng 10 – 20g/ ngày. Ngoài ra có thể dùng cốt toái bổ ở dạng đắp ngoài.

Bài thuốc chữa bệnh từ cây cốt toái bổ

1. Chữa chứng đau nhức răng, thận hư yếu và tai ù

Để điều trị các chứng bệnh kể trên, người bệnh có thể chế biến cốt toái bổ thành món ăn hằng ngày. Sau đó kiên trì sử dụng trong ít nhất 1 tháng để đạt hiệu quả tốt nhất. Dưới đây là cách áp dụng bài thuốc:

  • Chuẩn bị: Bầu dục lợn 1 cái và cốt toái bổ tán bột.
  • Thực hiện: Cho dược liệu vào bầu dục lớn, nướng chín và dùng ăn trực tiếp.

2. Trị răng chảy máu, răng long và đau nhức răng do thận hư

Thận hư gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ răng miệng. Để điều trị bệnh hiệu quả, người bệnh cần kiên trì áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Bột cốt toái bổ một lượng vừa đủ.
  • Thực hiện: Đem xát vào chân răng.
  • Lưu ý: Nếu bị nặng, có thể dùng Cốt toái bổ 16g, thục địa 16g, tế tân 2g, trạch tả, phục linh, sơn thù, đơn bì và sơn dược mỗi vị 12g. Đem sắc uống, ngày dùng 1 thang.
Cốt toái bổ
Cốt toái bổ hỗ trợ điều trị chảy máu chân răng hiệu quả

3. Chữa gãy xương kín và chấn thương phần mềm

Cốt toái bổ là một trong những dược liệu điều trị các bệnh xương khớp tốt nhất – đúng như tên gọi của nó. Để bài thuốc này phát huy hiệu quả tối đa, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu sau:

  • Bài thuốc 1: Huyết kiệt, đương quy, một dược, cốt toái bổ, bằng sa, địa miết trùng, tục đoạn, nhũ hương, đại hoàng và đồng tự nhiên, các vị bằng lượng. Đem tất cả tán thành bột mịn rồi trộn với Vaseline thoa vùng đau nhức.
  • Bài thuốc 2: Lá sen tươi, quả bồ kết tươi, cốt toái bổ và lá trắc bá diệp tươi, các vị bằng lượng nhau. Đem các vị thuốc đã chuẩn bị đi tán nhỏ, mỗi ngày dùng 2 lần, mỗi lần dùng 12g hãm với nước sôi uống hoặc giã và đắp ở ngoài.

4. Giúp phòng ngừa nhiễm độc Streptomycin

Đây là một loại chủng lao khá nguy hiểm, những người có hệ miễn dịch kém, thường xuyên phải tiếp xúc với người mắc bệnh này có thể phòng ngừa bệnh bằng cách áp dụng bài thuốc sau:

  • Bài thuốc 1: Cúc hoa 12g, câu đằng 12g và cốt toái bổ 30g. Đem các vị sắc uống.
  • Bài thuốc 2: Dùng cốt toái bổ 30g sắc lấy nước, chia thành 2 lần uống và dùng hết trong ngày.

5. Chữa đau lưng gối mỏi do thận hư yếu

Để chữa đau lưng mỏi gối do suy giảm chức năng thận, người bệnh áp dụng bài thuốc đưới đây:

  • Chuẩn bị: Đỗ trọng, cốt toái bổ và tỳ giải mỗi vị 16g, thỏ ty tử, dây đau xương, rễ gối hạc và ngưu tất mỗi vị 12g, cẩu tích 20g, hoài sơn 20g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống, dùng đều đặn hằng ngày.

6. Trị viêm chân răng, răng lung lay, chảy máu, gân cốt tổn thương

Để điều trị các tình trạng kể trên, người bệnh cần kiên trì sử dụng bài thuốc trong một thời gian dài để đạt được hiệu quả tốt nhất.

  • Chuẩn bị: Trắc bá diệp tươi, lá sen tươi và sinh địa mỗi vị 10g, cốt toái bổ 15g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

7. Chữa gãy xương lâu liền và chứng suy nhược cơ thể ở người cao tuổi

Những người cao tuổi, ở độ tuổi trung niên có thể áp dụng bài thuốc dưới đây để tăng cường sinh khí cho cơ thể.

  • Chuẩn bị: Mẫu lệ, tục đoạn, cốt toái bổ, cẩu tích, hoàng kỳ, đương quy và bạch truật mỗi vị 12g, hoài sơn, đảng sâm và ba kích mỗi vị 16g, thiên niên kiện 8g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc thành nước uống.
Tác dụng của cốt toái bổ
Cốt toái bổ hỗ trợ điều trị gãy xương hiệu quả

8. Chữa chứng phong thấp thuộc huyết

  • Chuẩn bị: Rễ bưởi bung, xích đồng nam, cỏ xước, tiền hồ, ô dược và bạch đồng nữ mỗi vị 40g, vỏ chân chim 100g, rễ gắm 120g, cốt toái bổ 40g, rễ rung rúc 80g, rễ chiên chiến và bạch hoa xà mỗi vị 60g.
  • Thực hiện: Nấu thành cao đặc, sau đó ngâm với rượu trắng 40 độ 2 lít trong khoảng 3 ngày. Sau đó chắt lấy dịch trong, ngày dùng 2 lần mỗi lần dùng khoảng 30ml.

9. Chữa thấp khớp mãn tính thuộc thể nhiệt

Người bệnh thấp khớp có thể sử dụng bài thuốc dưới đây để hỗ trợ điều trị hiệu quả và nhanh chóng. Cách áp dụng bài thuốc này cũng khá đơn giản, người bệnh có thể áp dụng tại nhà.

  • Chuẩn bị: Cam thảo 4g, thổ phục linh, thiên hoa phấn, cốt toái bổ, thạch cao, độc hoạt, khương hoạt, kê huyết đằng, đan sâm, hy thiêm, sinh địa, uy linh tiên và rau má mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

10. Chữa máu tụ và bong gân do chấn thương

Để làm tiêu tan các vết máu tụ và chữa lành vết thương do bong gân nhanh chóng, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Rễ củ cốt toái bổ tươi.
  • Thực hiện: Bỏ hết lá khô, lông tơ, rửa cho sạch và giã nát. Rấp nước gói trong lá chuối đã nướng, sau đó đem đắp lên vùng đau nhức và bó lại.

11. Chữa chứng khô miệng, toàn thân mệt mỏi, đầu nặng, chân tay bủn rủn, thận hư yếu

Để cải thiện các tình trạng kể trên, người bệnh áp dụng bài thuốc như sau:

  • Chuẩn bị: Tang ký sinh, sâm bố chính, gạc nai nướng và củ mài mỗi vị 6g, nhụy sen và mẫu đen mỗi vị 4g, hà thủ ô đỏ 12g và cốt toái bổ 6g.
  • Thực hiện: Đem sắc các vị lấy nước uống.

12. Hỗ trợ bồi bổ gân xương

Đây là bài thuốc bồi bổ gân cốt hiệu quả, được nhiều người áp dụng, đặc biệt là người cao tuổi, người có tiền sử mắc các bệnh về xương khớp. Cách áp dụng bài thuốc này như sau:

  • Chuẩn bị: Bột mẫu lệ, bột sừng hươu nai và bột cốt toái bổ mỗi vị 2g.
  • Thực hiện: Làm thành viên uống, dùng đều đặn trong 3 – 4 tuần.
Cốt toái bổ
Cốt toái bổ có tác dụng giúp xương chắc khoẻ

Lưu ý khi áp dụng cốt toái bổ chữa bệnh

Cốt toái bổ là dược liệu hỗ trợ điều trị hiệu quả các bệnh liên quan đến xương khớp. Tuy nhiên, dược liệu này không được khuyến khích sử dụng cho một số đối tượng dưới đây:

  • Người âm hư, huyết hư và không có thực nhiệt
  • Người thiếu máu kèm nội nhiệt và ứ máu.

Ngoài ra, dược liệu này chỉ có tác dụng hỗ trợ chữa bệnh, người bệnh vẫn cần sử dụng các loại thuốc đặc trị theo chỉ định của bác sĩ. Đồng thời, nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng để tránh các tác dụng phụ không mong muốn có thể xảy ra.

Trên đây là thông tin cũng như bài thuốc từ dược liệu cốt toái bổ. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 13 bài thuốc từ bạch đầu ông giúp điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *