14 Bài thuốc từ củ cốt khí điều trị đau nhức xương khớp, bỏng, đau bụng kinh,…hiệu quả

Củ cốt khí là dược liệu được các chuyên gia đông y đánh giá cao với công dụng điều trị đau nhức xương khớp. Ngoài ra, dược liệu này cũng hỗ trợ điều trị một số bệnh khác như bỏng, đau bụng kinh,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Củ cốt khi, Nam hoàng cầm, Điền thất, Hổ trượng, Hồng lìu, Hồ tượng căn, Ban trượng căn, Tử kim long, Hoạt huyết đan.

Tên khoa học: Polygonum reynoutria/ Polygonum cuspidatum/ Reynoutria japonica.

Tên dược: Radix polygoni cuspidati

Họ: Rau răm (danh pháp khoa học: Polygonaceae)

Đặc điểm dược liệu củ cốt khí

1. Mô tả

Củ cốt khí là loại thực vật thân thảo, sống lâu năm, nhỏ, chỉ cao khoảng 50 – 100cm. Một số cây có thể cao đến 2m. Thân cây mọc thẳng đứng, không có lông phủ nhưng ở một số cành và vị trí ở thân có xuất hiện những đốm màu hồng tím.

Củ cốt khí
Củ cốt khí

Phiến lá hình trứng, cuống ngắn, thường mọc so le, rộng 3.5 – 8cm, dài 5 – 12cm, mép lá nguyên. Mặt lá dưới màu nhạt hơn mặt lá trên. Hoa mọc thành chùm, ở kẽ lá, hoa có màu trắng. Quả có 3 cạnh, khô và thường có màu nâu đỏ khi chín. Cây ra hoa vào tháng 8 – 9 và sai quả vào tháng 9 – 10 hằng năm.

2. Bộ phận dùng

Rễ cây được dùng để làm thuốc.

3. Phân bố

Cây mọc hoang ở nhiều nơi như ven đường, ruộng đồng và đồi núi. Ở nước ta, củ cốt khí mọc nhiều ở Sapa và một số tỉnh thành lân cận. Ngoài ra, loài thực vật này cũng được tìm thấy ở Triết Giang và Giang Tô Trung Quốc.

4. Thu hái – sơ chế

Rễ cây được thu hái quanh năm nhưng thời điểm tốt nhất là vào tháng 8 – 9 hằng năm. Một số địa phương thu hái dược liệu vào tháng 2 – 3.

Sau khi hái rễ về, đem cắt bỏ rễ con, rửa sạch tạp chất và đất cát. Sau đó cắt thành từng đoạn vừa phải, thái mỏng, đem sấy hoặc phơi khô. Để dược liệu trong túi kín để dụng dần.

5. Bảo quản

Bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát

6. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, củ cốt khí có chứa một số thành phần hóa học gồm có tannin, polygonin, antraglucozit (emodin/ rheum emodin).

Vị thuốc củ cốt khí

1. Tính vị, quy kinh

Vị đắng, tính ấm.

Quy vào kinh Tâm bào và Can.

2. Tác dụng dược lý

Theo đánh giá của các chuyên gia đông y và y học hiện đại, củ cốt khí có nhiều công dụng hiệu quả trong điều trị bệnh. Cụ thể:

– Theo Đông Y:

  • Công dụng: Tiêu viêm, trừ phong thấp, hoạt huyết thông kinh, sát khuẩn, thanh thấp nhiệt, chỉ thống.
  • Chủ trị: Trị đau nhức gân cốt, phong tê thấp, mỏi lưng, tê bì chân tay, huyết ứ gây chậm kinh và đau bụng dưới.
Củ cốt khí
Củ cốt khí chứa nhiều thành phần dược tính, có tác dụng trị bệnh hiệu quả

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Dược liệu có tác dụng hạ triglyceride, cholesterol và hạ huyết áp.
  • Cốt khí củ giúp tiêu viêm, cầm máu, hạ đường huyết, an thần, lợi tiểu và cải thiện cơn ho suyễn.
  • Hổ trượng có khả năng ức chế một số vi khuẩn thường gặp như trực khuẩn lỵ, trực khuẩn đại tràng, tụ cầu vàng, liên cầu khuẩn tan huyết,…

3. Cách dùng – liều lượng

Dược liệu được sử dụng ở dạng sắc với liều dùng từ 10 – 30g. Ngoài ra, còn có thể gia giảm liều lượng tuỳ theo từng bài thuốc.

Bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc củ cốt khí

1. Trị đau đầu gối và sưng đỏ mu bàn chân

Củ cốt khí thường được chỉ định trong các bài thuốc điều trị đau nhức xương khớp và sưng đỏ mu bàn chân. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện theo cách sau:

  • Chuẩn bị: Dây đau xương, lá lốt, rễ tầm sọong, cốt khí củ, cam thảo dây và rễ cỏ xước mỗi vị 20g.
  • Thực hiện: Sắc uống dùng mỗi ngày 1 thang. Sử dụng liên tục trong vòng 2 – 3 tuần.

2. Trị khớp xương đau nhức và khó vận động

Đau nhức xương khớp gây ra nhiều đau đớn và gây khó khăn trong vận động. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau:

  • Chuẩn bị: Lá bìm bịp, mộc thông mỗi vị 20g, rễ gối hạc và cốt khí củ mỗi vị 12g.
  • Thực hiện: Sắc uống dùng trong ngày.
Củ cốt khí
Củ cốt khí có tác dụng trị đau nhức xương khớp hiệu quả

3. Trị đau bụng dưới do bế kinh, huyết ứ sau sinh nở, thống kinh, bụng đau và căng đầy do té ngã

Bế kinh là tình trạng máu bị lưu thông kém, gây ra tình trạng đau bụng mỗi khi đến kỳ kinh. Để điều trị tình trạng này, người bệnh có thể tham khảo bài thuốc dưới đây từ củ cốt khí:

  • Chuẩn bị: Lá móng 30g và cốt khí củ 20g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, chia nước sắc thành 2 lần uống và dùng hết trong ngày.

4. Chữa đau bụng do kinh nguyệt

Đau bụng mỗi khi đến kỳ kinh nguyệt là tình trạng rất nhiều phụ nữ gặp phải, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khoẻ cũng như sinh hoạt của phụ nữ. Để điều trị tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc từ củ cốt khí như sau:

  • Chuẩn bị: Kê huyết đằng, cốt khí củ, đào nhân, ích mẫu và hồng hoa, điều chỉnh liều lượng theo từng trường hợp.
  • Thực hiện: Sắc uống, dùng thuốc mỗi ngày 1thang.

5. Điều trị sỏi tiết niệu, sỏi mật, viêm túi mật và viêm gan

Củ cốt khí có chức năng hỗ trợ các cơ quan hoạt động hiệu quả, trong đó có thận và gan. Để cải thiện chức năng của các cơ quan này, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Chút chít 15g, lá móng 20g, cốt khí củ 15g, tỳ giải, kim tiền thảo và xa tiền tử mỗi vị 12 – 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống đều đặn, ngày dùng 1 thang cho đến khi khỏi.

6. Chữa đau nhức xương khớp do phong thấp

  • Bài thuốc 1: Dùng hạt cau (sao vàng) 6g, uy linh tiên 6g, hy thiêm và rễ cỏ xước mỗi vị 8g, cốt khí củ 15g và đơn gối hạc 12g. Đem sắc uống liên tục trong 7 – 10 ngày.
  • Bài thuốc 2: Chuẩn bị cam thảo nam, dây đau xương, rễ cỏ xước, lá lốt, rễ tầm xọng, cốt khí củ và đơn gối hạc mỗi vị 20g. Đem các vị sắc uống và dùng hết trong ngày.

7. Chữa viêm gan do virus thể vàng da

Để điều trị viêm gan thể vàng da, người bệnh áp dụng bài thuốc như sau:

  • Chuẩn bị: Lá liễu tươi 15g, cốt khí củ tươi 30g và rễ cam thảo tươi 20g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống mỗi ngày.
Tác dụng của củ cốt khí
Củ cốt khí hỗ trợ điều trị viêm da hiệu quả

8. Trị hoàng đản (viêm gan) do thấp nhiệt

Để điều trị viêm gan do thể thấp nhiệt gây ra, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Bán chi liên 20g, cốt khí củ 20g, nhân trần 20g, đan sâm 20g, hoạt thạch 10g, hoắc hương 6g, đại hoàng 5g, bạch hoa xà thiệ thảo 20g, hy thiêm 20g, hồng táo 20g, phục linh 10g, cam thảo 6g, kim tiền thảo 20g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc với lượng nước vừa đủ, chia nước sắc thành nhiều lần uống và dùng hết trong ngày.

9. Chữa bỏng lửa và bỏng nước

Củ cốt khí có tác dụng ngừa sưng, kháng viêm, làm dịu những vết bỏng gây ra. Để điều trị tình trạng này, người bệnh áp dụng như sau:

  • Chuẩn bị: Củ cốt khí và ít dầu lạc.
  • Thực hiện: Đem rán dược liệu trong dầu lạc, sau đó để nguội và lấy dầu thoa lên vết bỏng.

10. Trị bầm máu do té ngã

Củ cốt khí có tác dụng làm tan các vết bầm nhanh chóng. Vì thế, khi bị té ngã và có vết bầm xuất hiện, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Hồng hoa, một dược, củ cốt khí và nhũ hương, gia giảm liều theo từng trường hợp bệnh.
  • Thực hiện: Đem sắc các vị với nước, dùng hết trong ngày.
bầm tím
Củ cốt khí hỗ trợ điều trị bầm tím hiệu quả

11. Trị đau khớp do ứ huyết

Củ cốt khí ngoài điều trị triệu chứng đau nhức xương khớp còn có tác dụng lưu thông khí huyết, từ đó ngăn chặn các cơn đau quay trở lại. Dưới đây là bài thuốc điều trị người bệnh có thể tham khảo:

  • Chuẩn bị: Tần giao, xuyên ngưu tất, tang ký sinh, phòng phong, ích mẫu thảo, cốt khí củ và ích mẫu thảo, gia giảm lượng tùy mức độ bệnh.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.

12. Trị tắt kinh và đau bụng kinh

Đây là một bài thuốc trị đau bụng kinh nữa từ củ cốt khí. Người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu khác để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.

  • Chuẩn bị: Đương quy, xuyên khung, đơn sâm, cốt khí củ và ích mẫu thảo.
  • Thực hiện: Sắc uống đều đặn, ngày dùng 1 thang.

13. Trị rắn độc cắn và ung nhọt

Để điều trị rắn độc cắn, người bệnh có thể sơ cứu tại chỗ bằng củ cốt khí. Nhưng ngay sau đó, cần đưa người bệnh đến bệnh viện để được điều trị kịp thời.

  • Chuẩn bị: Bồ công anh, liên kiều, cốt khí củ và kim ngân hoa.
  • Thực hiện: Dùng nguyên liệu tươi, rửa sạch, để ráo, giã nát và đắp lên da.

14. Trị bệnh viêm họng gây ho

Củ cốt khí có tác dụng kháng khuẩn, trị viêm họng hiệu quả. Người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Hoàng cầm tỳ bà diệp, ngân hoa và cốt khí củ.
  • Thực hiện: Sắc uống, dùng trong nhiều ngày cho đến khi khỏi.
Củ cốt khí
Củ cốt khí có tác dụng hỗ trợ điều trị viêm họng hiệu quả

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ củ cốt khí

Mặc dù củ cốt khí có nhiều tác dụng chữa bệnh hiệu quả, tuy nhiên người bệnh cần lưu ý khi áp dụng một số điều dưới đây khi áp dụng bài thuốc:

  • Dược liệu có tác dụng hoạt huyết mạnh nên không dùng cho phụ nữ mang thai vì có thể tăng co bóp tử cung và gây sảy thai, sinh non.
  • Tránh dùng đồng thời với các loại thuốc chống đông máu và thuốc co mạch.
  • Không dùng cho người bị rong kinh.

Các bài thuốc từ vị thuốc cốt khí củ được áp dụng khá phổ biến. Tuy nhiên dược liệu có tác dụng hoạt huyết và phá ứ mạnh, do đó cần thận trọng khi dùng trong điều trị dài hạn. Trên đây là một số bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả từ củ cốt khí. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây lược vàng với 12 bài thuốc trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *