Dây thìa canh: Đặc điểm, vị thuốc, cách áp dụng để chữa bệnh tiểu đường hiệu quả

Dây thìa canh được biết đến là vị thuốc nam giúp ổn định đường huyết, trị tiểu đường hiệu quả. Đồng thời, dược liệu này còn giúp điều hoà mỡ máu, tăng cường hệ miễn dịch,…Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của Thuốc Dân Tộc.
Tên gọi khác: Dây muối, lõa ti rừng
Tên khoa học: Gymnema sylvestre
Chi: Lõa
Họ: Apocynaceae

Đặc điểm thực vật

1. Mô tả

Dây thìa canh là loại cây sống lâu năm, thân nhỏ dạng dây nhưng không có tua cuốn, sống thành từng bụi. Đây là cây dây leo, cao khoảng 6 – 10m, có nhựa mủ màu trắng. Thân có lỗ bì thưa ở bên trong, đường kính dài khoảng 3mm và được chia thành các lóng dài khoảng 8 – 12cm. Lá có chiều dài khoảng 6 – 7cm, rộng khoảng 2,5 – 5cm, phiến hình bầu dục, dạng trứng ngược. Trên đầu lá nhọn, có mũi, mặt dưới có các gân phụ. Những gân phụ này có số lượng khoảng 4 – 6 cặp, cuống dài 5 – 8mm. Nếu ở dạng khô, lá sẽ bị nhăn lại.

Dây thìa canh
Dây thìa canh

Hoa của loại thảo dược này có màu vàng, nhỏ. Mỗi bông cao khoảng 8mm, rộng khoảng 12 – 15mm, mọc thành xim dạng tán ở nách lá. Đài hoa có lông mịn và rìa lông, tràng không có lông ở mặt ngoài, mỗi tràng phụ có 5 răng. Quả đại, rộng ở nửa phía dưới, có độ dài khoảng 5,5cm.

Hạt dẹp, lông mào dài khoảng 3cm. Thông thường, dây thìa canh ra hoa vào tháng 7 và kết quả vào tháng 8. Khi chín, quả rơi xuống và tách làm đôi có hình dạng giống như chiếc thìa. Chính vì đặc điểm này mà dân gian gọi loại cây này là dây thìa canh hay cây muôi.

2. Phân bố

Trên thế giới, loại cây này phát triển nhiều nhất ở thung lũng Paltacot miền Trung Nam Ấn Độ. Ngoài ra, cây còn phân bố ở nhiều nước như Indonesia và Trung Quốc.

Ở nước ta, cây mọc nhiều ở các tỉnh Hải Dương, Ninh Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa và Hà Bắc. Hiện tại, cây được trồng mở rộng tại các vùng ở Thái Nguyên và Nam Định.

3. Bộ phận dùng, thu hái – chế biến, bảo quản

  • Bộ phận dùng: Toàn thân
  • Thu hái: Dây thìa canh có thể thu hái vào bất kỳ thời gian nào trong năm.
  • Chế biến: Có thể sử dụng ở cả dạng tươi và dạng khô. Nếu dùng ở dạng khô, dây thìa canh sau khi được thu hái sẽ đem rửa sạch, cắt nhỏ, phơi khô rồi cho vào túi nilon kín để dùng dần.
  • Bảo quản: Nơi khô thoáng, tránh ẩm thấp và ánh nắng mặt trời
Dây thìa canh
Dây thìa cnah sao khi sao khô

4. Thành phần hoá học

Dây thìa canh có chứa hoạt chất có hoạt tính sinh học cao là GS4 với tên khoa học là Gymnema Sylvestre, bao gồm một tổ hợp chứa nhiều acid gymnemic và một hoạt chất thuộc nhóm saponin triterpenoid. Bên cạnh đó, dịch chiết cây của thảo mộc này chứa nhiều alcaloid và nhiều thành phần khác như:

  • D-quercitol
  • Flavone
  • Anthraquinone
  • Pentatriacontane
  • Acid formic
  • Hentri-acontane
  • Acid tartaric
  • Acid butyric
  • Acid gymnemic
  • Peptide Gumarin

Vị thuốc dây thìa canh

1. Tác dụng dược lý

Gymnemic acid là hoạt chất tạo nên tác dụng điều trị tiểu đường của cây dây thìa canh. Với cơ chế tăng tiết dịch ở tuyến tuỵ một cách tự nhiên. Nhờ vậy thìa canh có hiệu quả rất tuyệt vời trong điều trị bệnh tiểu đường, được mệnh danh là khắc tinh của bệnh tiểu đường. Ngoài ra, dược liệu này còn có một số công dụng điều trị bệnh như:

  • Điều hòa miễn dịch
  • Làm giảm quá trinh hấp thu đường ở ruột
  • Tăng men sử dụng đường ở mô và tăng sản xuất insulin
  • Tăng bài tiết cholesterol qua đường phân
  • Làm giảm lipid
  • Làm giảm lượng cholesterol
  • Ổn định đường huyết và giúp làm giảm mỡ máu
Dây thìa canh chữa tiểu đường
Công dụng của dây thìa canh trong việc chữa tiểu đường

2. Cách dùng và liều lượng

Có thể dùng khô hoặc tươi đều được Người bệnh chỉ cần sử dụng 40 – 50 gram đun sôi nhẹ với 1,5 lít nước và uống mỗi ngày. Nếu sử dụng dây thìa canh hợp lý sẽ giúp ổn định đường huyết và điều hòa nhiễm mỡ máu.

Bài thuốc từ dây thìa canh chữa tiểu đường và các bệnh khác

Nguyên liệu:

  • Dây thìa canh khô: 50 gram
  • 1 ấm đun nước
  • 1 bình giữ nhiệt

Cách chế biến:

  • Đem thìa canh đi rửa sạch rồi cho vào ấm, thêm 1,5 lít nước, đun sôi
  • Sau khi đun sôi nên duy trì nhỏ lửa khoảng 15 phút hoặc hơn cho đến khi thấy nước cạn còn một nửa thì tắt bếp, lọc lấy nước và sử dụng

Cách dùng:

Để hạ đường huyết và hạn chế kích ứng dạ dày bệnh nhân nên uống thuốc sắc từ dây thìa canh sau khi ăn.

Ngoài cách đun sôi, người bệnh cũng có thể cho thuốc vào bình giữ nhiệt và thêm nước sôi, hãm như hãm trà. Mỗi lần hãm khoảng 25 gram, mỗi ngày hãm khoảng 2 lần.

Người bệnh có thể dùng kết hợp dây thìa canh với cây Nở ngày đất để tăng cường hiệu quả điều trị bệnh tiểu đường và ổn định đường huyết hiệu quả hơn. Đây cũng là vị thuốc nam có tác dụng hỗ trợ điều trị tiểu đường, ổn định huyết áp, hỗ trợ điều trị bệnh gút và giúp hạ mỡ máu. Khi kết hợp với dây thìa canh sẽ tăng gấp đôi hiệu quả điều trị tiểu đường.

Dây thìa canh
Kiên trì sử dụng dây thìa canh mỗi ngày để đường huyết ổn định

Lưu ý khi sử dụng dây thìa canh chữa bệnh

Dây thìa canh là dược liệu lành tính, hầu như không gây ra bất cứ tấc dụng phụ nào đối với người bệnh. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, trẻ nhỏ dưới 16 tuổi hoặc bệnh nhân đang bị tiêu chảy nên hạn chế dùng.

Ngoài ra, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý dưới đây khi sử dụng dây thìa canh:

  • Dây thìa canh là loại dây leo nên rất dễ nhầm lẫn với các loại dây leo khác. Vì theo nhà thực vật học, có đến 3000 giống cây có hình dáng tương tự dây thìa canh. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý thu hái thìa canh từ tự nhiên.
  • Nên lựa chọn đúng dây thìa canh chuẩn bằng cách nhai sống lá tươi rồi ăn thử một ít đồ ăn ngọt. Nếu bị mất cảm giác của vị ngọt thì đó chính là dây thìa canh chuẩn. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này là do hoạt chất Peptide Gurmarin trong lá thảo dược tác động lên tế bào vị giác trên lưỡi và làm mất cảm giác ngọt trong vòng 2 – 4 giờ.
  • Chọn mua sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được trồng ở nơi đảm bảo vệ sinh, đất và nước không bị ô nhiễm.
  • Nên tuân thủ đúng chỉ định liều dùng và thời gian sử dụng.

Dây thìa canh có tác dụng hỗ trợ điều trị và phòng chống bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, để bài thuốc từ thảo dược tự nhiên này mang lại tác dụng điều trị cao và hạn chế tác dụng phụ, người bệnh vẫn nên tham khảo chuyên gia về cách sử dụng và liều lượng dùng. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Hoàng đằng và 10 bài thuốc chữa tiêu chảy, kiết lỵ, viêm ruột,…hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *