Bài thuốc quý từ hoàng đằng chân vịt giúp điều trị tiêu chảy, lỵ, viêm màng mắt,…không nên bỏ qua

Hoàng đằng chân vịt là loài thảo dược dây leo chứa thành phần chủ yếu là panmatin là nguyên liệu để bào chế berberin, chất giúp điều trị các bệnh lỵ, tiêu chảy, viêm,…hiệu quả. Cùng tìm hiểu chi tiết về dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Tờ rôn, nhân sâm, sâm nam, plou, plou bat (Campuchia

Tên khoa học: Cyclea peltata Hook. et. Thw (Cocculus peltatus DC)

Họ: Tiết dê (Mcnispermaceae)

Đặc điểm dược liệu

Mô tả

Hoàng đằng chân vịt là loài cây dây leo có đường kính khoảng 3-6cm, thân và cành có rãnh dọc, màu trắng ngà, có lông. Thân già màu xám xù xì. cắt ngang có hình bánh xe với những tia tủy hình nan hoa bánh xe, màu vàng tươi. Lá có cuống dính ở 1/5 đến 1/7 của phiến, phiến hình ba cạnh, nhọn, đẩu tận cùng bằng một móc hình sợi, dài 20-24cm, rộng 14-16cm, mặt trên màu xanh tươi, mặt dưới màu trắng ngà, gân lá hình chân vịt có 5-9 gân tỏa ra xung quanh. Cây thường có cành ngắn, mọc sát mặt đất.

Hoàng đằng chân vịt
Hoàng đằng chân vịt là loài cây mọc hoang ở nhiều nơi

Vì thân và rễ có màu vàng như cây hoàng đằng, nhưng lá có gân hình chân vịt, do đó được đặt tên hoàng đằng chân vịt để phân biệt với cây hoàng đằng. Cuống lá chỉ ngắn 2 phần chiều dài của lá. Cụm hoa mọc ở kẽ lá, phân nhánh, nhánh phía dưới dài hơn, có thể dài tới 7cm. Hoa hình đầu hay hình trứng. Quà hạch hình cầu, hơi dẹt, có phủ lông, đường kính 5mm. Nhân hình mắt chim, lồi ở hai mặt, với 8 vòng đồng tâm có mấu xù xì.

Phân bố, thu hái và chế biến

Đây là loài cây mọc hoang thường được tìm thấy nhiều ở miền nam Việt Nam, từ Quảng Nam, Quảng Ngãi trở vào.

Người ta dùng thân cây và rễ cây hoàng đằng chân vịt. Thu hái gần như quanh năm. Hái về thái mỏng, phơi hoặc sấy khô. Không phải chế biến gì đặc biệt. Có nơi dùng thân để nhai cùng với trầu không.

Thành phần hóa học

Hoàng đằng chân vịt có thành phần chủ yếu là ancaloit, chủ yếu là becberin với tỷ lệ từ 1,5 đến 2%.

Vị thuốc hoàng đằng chân vịt

1. Tính vị, quy kinh, bảo quản

Tính vị, quy kinh: Chưa có nghiên cứu

Bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát

2. Tác dụng dược lý

  • Trong điều trị, hoàng đằng chân vịt dùng chữa bệnh đau mắt, ỉa chảy lỵ, sốt, sốt rét, bệnh về gan, mật, lòi dom.
  • Rễ còn có tác dụng lợi tiểu, tiêu độc.
  • Ngày dùng 4 đến 6g dưới dạng thuốc bột, thuốc viên.
  • Còn có thể dùng làm nguyên liệu chiết becberin. Công dụng của becberin như sẽ nói trong vàng đằng.
Tác dụng của cây hoàng đằng chân vịt
Cây hoàng đằng chân vịt có chứa becberin giúp điều trị hiệu quả các bệnh tiêu chảy

3. Công dụng và liều dùng

Theo Đông y, hoàng đằng chân vịt có nhiều công dụng đối với sức khoẻ, cụ thể:

  • Hoàng đằng chân vịt được nhân dân dùng làm thuốc nhuộm vàng.
  • Trong điều trị, hoàng đằng chân vịt dùng chữa bệnh đau mắtt, ỉa chảy lỵ, sốt, sốt rét, bệnh về gan, mật, lòi dom.
  • Rễ còn có tác dụng lợi tiểu, tiêu độc.
  • Còn có thể dùng làm nguyên liệu chiết becberin.
  • Panmatin clorua chiết từ hoàng đằng có thể dùng chữa đau mắt, ỉa chảy, lỵ như hoàng đằng. Sau công trình nghiên cứu của Đỗ tất Lợi và cộng sự, panmatin clorua đã được Bộ y tế sản xuất dưới dạng viên 0,02g và dạng viên 5mg để chữa lỵ cho người lớn và trẻ em
  • Liều dùng của viên panmatin như sau: người lớn dùng viên 0,02g ngày uống từ 4-10 viên. Có thể tăng liều này lên tới 20-30 viên/ ngày. Trẻ em dứơi 3 tuổi nên dùng viên 5mg, 1 tuổi cho uống từ 2-4 viên/ ngày, 2 tuổi dùng 3-6 viên/ ngày, 3 tuổi dùng 4-8 viên/ ngày, liều hàng ngày chia làm 2-3 lần uống.

Ngày dùng 4 đến 6g dưới dạng thuốc bột, thuốc viên.

Một số bài thuốc từ cây hoàng đằng chân vịt

1. Chữa bệnh về gan, mật, lòi dom

Dùng 6g hoàng đằng dưới dạng thuốc bột, thuốc viên hằng ngày. Kiên trì dùng trong vòng 2 tháng.

2. Lợi tiểu

Dùng nước sắc uống đều đặc hằng ngày, mỗi ngày 2 lần.

3. Trị kiết lỵ, tiêu chảy

  • Chuẩn bị: Phần rễ hoàng đằng với lượng tùy ý.
  • Thực hiện: Đem tán dược liệu thành bột mịn. Có thể hoàn thành dạng viên cho dễ dùng. Mỗi ngày sử dụng khoảng 10g và uống chung với nước sôi ấm.
Hoàng đằng chân vịt trị kiết lỵ
Hoàng đằng chân vịt giúp điều trị hiệu quả tình trạng kiết lỵ

4. Điều trị sốt rét

  • Chuẩn bị: 10 – 15g hoàng đằng.
  • Thực hiện: Cho dược liệu vào ấm sắc cùng với khoảng 600ml nước trên lửa nhỏ. Lượng nước còn khoảng 200ml là đạt. Chia làm 2 lần uống khi còn ấm, chỉ dùng 1 thang/ngày.

5. Chữa kẽ chân viêm lở chảy nước

  • Chuẩn bị: 15g hoàng đằng và 10g kha tử.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem giã nhỏ rồi cho vào ấm sắc lấy nước đặc. Sử dụng nước này để ngâm chân với tần suất 1 – 2 lần/ngày.

6. Trị đau mắt đỏ có màng

  • Chuẩn bị: 4g hoàng đằng và 2g phèn chua.
  • Thực hiện: Các vị thuốc trên đem tán nhỏ rồi chưng cách thủy với nước. Sau đó gạn lấy nước trong và dùng để nhỏ mắt mỗi ngày 2 lần.

7. Trị viêm tai có mủ

  • Chuẩn bị: 20g hoàng đằng và 10g phù phỉ.
  • Thực hiện: Các vị thuốc đem tán thành bột mịn và trộn cho thật đều. Hằng ngày tiến hành làm sạch mủ tai và thổi bột thuốc vào 2 – 3 lần/ngày.
Trị viêm tai giữa có mủ nhowf hoàng đằng chân vịt
Viêm tai giữa có mủ có thể điều trị dứt điểm nhờ hoàng đằng chân vịt

Lưu ý khi sử dụng hoàng đằng chân vịt chữa bệnh

Mặc dù có rất nhiều công dụng trị bệnh, tuy nhiên, nếu không được sử dụng đúng cách, hoàng đằng chân vịt có thể gây ra một số tác dụng phụ. Vì thế, người bệnh cần lưu ý một số điều dưới đây:

  • Tuyệt đối không dùng dược liệu này cho những người mắc các bệnh do hàn hay có huyết hàn.
  • Cần cẩn trọng khi dùng dược liệu chế thành thuốc nhỏ mắt điều trị viêm kết mạc. Bởi thực hiện bài thuốc này ở nhà sẽ không đảm bảo vô khuẩn và rất dễ gây ra tình trạng bội nhiễm.

Ngoài ra, người bệnh không nên tự ý sử dụng hoàng đằng chân vịt tại nhà. Trước khi sử dụng dược liệu này điều trị, người bệnh nên đến bệnh viện thăm khám và tham vấn ý kiến của bác sĩ. Đồng thời, dược liệu này không thể thay thế cho thuốc chữa bệnh mà chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị, tuyệt đối không nên sử dụng hoàng đằng chân vịt như phương pháp điều trị duy nhất và ngưng sử dụng thuốc.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc của cây hoàng đằng chân vịt. Người bệnh nên tham khảo kỹ những địa chỉ bán loài thảo dược này nếu có ý định sử dụng. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Metaherb sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Hướng dẫn chữa bệnh gút bằng lá lốt đúng cách

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *