Hoàng nàn và các bài thuốc quý điều trị đau nhức xương khớp, ho, sốt,…hiệu quả

Hoàng nàn là một trong những vị thuốc hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp tốt nhất trong đông y. Tuy nhiên, dược liệu cũng chứa một hàm lượng độc tố nhất định nên người bệnh cần hết sức thận trọng khi sử dụng. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Hoàng nàn còn có nhiều tên gọi khác là cây mã tiến quế, vỏ doãn hay cây vỏ dãn

Tên gọi khoa học: Strychnos wallichiana

Họ: Loganiaceae – Mã tiền

Đặc điểm dược liệu

1. Mô tả

Cây hoàng nàn là loài cây thân gỗ nhỏ, mọc leo. Cây có thể mọc đơn độc hoặc phân cành mảnh. Bề mặt thân nhẵn. Trên các cành non thường phát triển tua cuốn cứng, mọc đối, phình to hơn ở đầu.

Lá hoàng nàn mọc đối nhau, hình bầu dục, mép nhẵn, cuống lá ngắn. Giữa lá phình to, hai đầu nhọn. Bề mặt lá nhẵn, nổi rõ 3 gân ở mặt dưới. Chiều dài trung bình của lá khoảng 6 – 12cm. Chiều rộng cỡ 3 – 6cm.

Hoàng nàn
Cây hoàng nàn

Cây ra hoa từ tháng 6 – tháng 8 trong năm. Hoa mọc thành chùy, phát triển ngay đầu cành và không có cuống. Trên hoa có phủ lớp lông màu hung sâu. Quả hình cầu, to khoảng 4 – 5 cm thuộc dạng quả mọng. Bên ngoài quả có lớp vỏ dày cứng nhưng dễ vỡ. Bên trong chứa nhiều hạt dạng đĩa dày khoảng 18mm. Bên ngoài hạt phủ lớp lông tơ màu vàng ánh bạc. Mùa quả kéo dài từ tháng 9 đến tháng 11.

2. Phân bố

Cây hoàng nàn chủ yếu mọc hoang ở một số vùng nước ta. Loại cây này được tìm thấy trong các khu rừng rậm hay rừng phục hồi ở một số tỉnh phía bắc như Sơn La, Hòa Bình hay Tuyên Quang…

3. Bộ phận dùng

Cành và lớp vỏ thân cây hoàng nàn là bộ phận được sử dụng để làm dược liệu.

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

Vỏ thân và cành cây hoàng nàn được thu hái quanh năm. Các bộ phận này được rửa sạch, đem phơi nắng hoặc sấy ở nhiệt độ vừa cho đến khi khô kiệt. Sau khi sơ chế, hoàng nàn được bào chế như sau:

  • Sau khi thu hái, mang vỏ thân và cành cây hoàng nàn ngâm trong nước từ 12 – 24 tiếng.
  • Sau đó cạo sách lớp vỏ bên ngoài.
  • Tiếp tục ngâm dược liệu vào trong nước vo gạo trong 3 ngày. Chú ý thay nước mỗi ngày 1 lần.
  • Vớt ra, rửa lại với nước sạch.
  • Tẩm hoàng nàn với dầu lạc hoặc dầu mè.
  • Cuối cùng, đem sao vàng, tán bột đến khi nhuyễn mịn.
  • Tích trữ bột thuốc trong hũ hoặc túi kín để dùng dần.

5. Bảo quản

Cần bảo quản hoàng nàn ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc, mối mọt.

6. Thành phần hóa học 

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, hoàng nàn không phải là dược liệu chứa các thành phần hoá học quá đa dạng như những dược liệu khác, song các hoạt chất có trong vị thuốc này đều mang lại hiệu quả có lợi cho sức khoẻ. Tuy nhiên, hàm lượng có trong hoàng nàn có thể thay đổi sau khi chế biến, cụ thể:

Hoàng nàn trước khi chế biến có chứa 6,28% alcaloid; 2,34-2,93% là strychnin; 2,8% brucin. Sau khi chế biến hàm lượng lcaloid giảm xuống còn 2,73%.

Công dụng trị bệnh của hoàng nàn
Hoàng nàn chứa nhiều thành phần mang dược tính cao

Vị thuốc hoàng nàn

1. Tính vị

Hoàng nàn có vị rất đắng

2. Tác dụng dược lý

Các chuyên gia đông y đánh giá khá cao công dụng trị bệnh của hoàng nàn, đặc biệt là trong trị các chứng bệnh đau nhức xương khớp. Theo y học cổ truyền, hoàng nàn có tác dụng giảm đau, kháng khuẩn, chỉ tả, trừ phong hàn hiệu quả.

Với các công dụng trị bệnh kể trên, hoàng nàn được chỉ định trong một số bài thuốc trị bệnh như:

  • Đau dây thần kinh ngoại biên
  • Đau cơ
  • Đau nhức xương khớp
  • Nhược cơ
  • Mụn ghẻ
  • Vết loét ngoài da
  • Phong tê thấp
  • Tiêu chảy
  • Đau bụng
  • Ngứa
  • Các loại ho: Ho gió, ho có đờm, ho do cảm lạnh

3. Cách dùng và liều lượng

Hoàng nàn có thể được sử dụng ở nhiều dạng khác nhau. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý một số điều dưới đây khi sử dụng dược liệu ở các dạng khác nhau:

  • Hoàng nàn sống: Chỉ được sử dụng bên ngoài, không dùng theo đường miệng
  • Hoàng nàn đã chế biến: Bào chế thành viên hoàn cùng các vị thuốc khác. Không dùng hoàng nàn theo dạng sắc hoặc bột pha uống trực tiếp.

Liều dùng được khuyến nghị cho mỗi lần dùng là 0,1g. Không được dùng quá 0,4g hoàng nàn mỗi ngày.

Bài thuốc chữa bệnh sử dụng hoàng nàn

1. Điều trị bệnh phong tê thấp, đau đầu gối, đau nhức trong xương

Hoàng nàn là một trong những vị thuốc có công dụng điều trị các chứng đau nhức xương khớp hiệu quả. Để bài thuốc phát huy hiệu quả tối đa, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu dưới đây:

  • Chuẩn bị 600g hoàng nàn, 20g thảo quả, hương phụ tử chế 160g, đại hồi 20g.
  • Đại hồi bỏ hạt, thảo quả bỏ vỏ lấy hạt
  • Tất cả các vị trên tán bột, trộn đều với nhau
  • Mỗi lần lấy 2-3 g pha chung với nước hoặc rượu uống
  • Dùng thuốc sau bữa ăn khoảng 30 phút
Hoàng nàn hỗ trợ điều trị đau nhức xương
Hoàng nàn có tác dụng hỗ trợ điều trị đau nhức xương khớp hiệu quả

2. Điều trị bệnh sốt rét có biểu hiện nóng nhiều hơn rét

Người bệnh mắc bệnh sốt rét lâu ngày, có thể áp dụng bài thuốc từ hoàng nàn để giảm sốt nhanh chóng. Tuy nhiên, các nguyên liệu để dùng trong bài thuốc này khá đa dạng, người bệnh áp dụng như sau:

  • Chuẩn bị: 110g hoàng nàn chế, 173g hạt cau, 150g thảo quả nhãn, 78g cúc tần biển, 449g lá thường sơn, 78g bột lưu thạch, 100g bột hồ.
  • Lá thường sơn đem bỏ gân, sao vàng chung với một ít giấm.
  • Trừ bột hoạt thạch và bột hồ, các dược liệu còn lại đem sấy khô, tán thành bột.
  • Sau đó đem tất cả các vị trộn chung với bột hồ, vo viên hoàn nhỏ trọng lượng khoảng 0,25g. Lấy bột hoạt thạch áo bên ngoài viên thuốc.
  • Người trưởng thành có thể uống 4 lần trong ngày, mỗi lần uống 1 viên để trị sốt rét hiệu quả.

3. Điều trị viết lở loét, mụn ghẻ

Để hỗ trợ điều trị viêm loét, mụn ghẻ hiệu quả, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Hoàng nàn chế tán thành bột đem ngâm chung với rượu
  • Lấy rượu thuốc bôi trực tiếp vào tổn thương mỗi ngày 1 – 2 lần.

4. Điều trị bệnh ho gió, ho nhiều đờm đặc hoặc loãng, ho do cảm lạnh, ngứa trong cổ họng

Để giảm ho nhanh chóng, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị thang thuốc gồm: 12g hoàng nàn chế, 80g củ nghệ vàng, 20g hạt tiêu và 160g phèn chua phi.
  • Nghệ đem sao vàng, hạt tiêu cũng sao thơm
  • Tất cả đem nghiền bột, trộn chung với lượng hồ vừa đủ để làm thành viên hoàn có trọng lượng 0,25g/viên.
  • Người trưởng thành dùng liều 4- 6 viên/ lần x 2 lần trong ngày
  • Uống thuốc với nước đun sôi để nguội.
Công dụng của hoàng nàn
Hoàng nàn có tác dụng giảm ho nhanh chóng

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ hoàng nàn

Hoàng nàn mang lại hiệu quả cao trong điều trị các bệnh liên quan đến xương khớp. Tuy nhiên, khi áp dụng các bài thuốc từ dược liệu này, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý dưới đây để đạt hiệu quả tốt nhất:

  • Hoàng nàn có chứa một số thành phần độc tính là alkaloid và strychnin. Để giảm độc tính, người bệnh cần ngâm trong nước vo gạo.
  • Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú kiêng dùng
  • Hoàng nàn có tính độc mạnh nên cần thận trọng trong khâu bảo quản lẫn sử dụng.
  • Việc dùng dược liệu chữa bệnh cần có sự chỉ định và theo dõi chặt chẽ bởi các thầy thuốc, bác sĩ để đảm bảo an toàn.
  • Trường hợp bị ngộ độc hoàng nàn, hãy giã rau muống lấy nước uống mỗi lần  100 – 200 liên tục đến khi các triệu chứng xấu không còn. Hoặc có thể thay thế bằng cách lấy 30g rễ cây khế sắc uống 50 – 100ml/lần.

Trên đây là đặc điểm dược liệu, vị thuốc cũng như công dụng trị bệnh từ cây hoàng nàn. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 14 Bài thuốc trị bệnh hiệu quả từ cây nhàu

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *