Lõi tiền và 6 bài thuốc điều trị đau nhức xương khớp, tiểu buốt, tiểu dắt, mụn nhọt,…hiệu quả

Lõi tiền là dược liệu được chuyên gia đông y đánh giá khá cao nhờ các công dụng trị bệnh như trĩ, mụn nhọt, tiểu buốt, tiểu dắt. Tuy nhiên, người bệnh cần lưu ý khi sử dụng dược liệu này để không gây ra các tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thể. Xem chi tiết trong bài viết dưới đây của Thuốc Dân Tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Dây mối, Đại cung đằng, Phấn cơ đốc, Xạ chen (dân tộc Tày),…

Danh pháp khoa học: Stephania longa Lour

Tên tiếng Trung: 糞箕篤 (粪箕笃)

Họ: Tiết dê (Menispermaceae)

Đặc điểm dược liệu lõi tiền

1. Mô tả

Cây lõi tiền là thảo dược dây leo, thường mọc bò sát mặt đất hoặc bám vào những cây gỗ lớn để leo lên. Chiều dài trung bình của cây khoảng 2 – 4m. Cây có thân mềm, nhẵn với những đường vạch dọc.

Lá mọc so le, hình ba cạnh. Lá dài khoảng 3 – 9 cm và rộng khoảng 2 – 6cm. Gốc lá to tròn và thun nhọn dần về phần đầu. Mặt trên của lá nhẵn, có màu xanh lục sẫm, mặt dưới thường nhạt hơn. Gân lá có hình chân vịt, nổi rõ ở mặt dưới. Cuống lá dài và dính vào phiến lá.

Lõi tiền
Cây lõi tiền

Hoa nhỏ, màu lục vàng, mọc thành cụm ở kẽ lá. Cuống hoa thường rất ngắn. Quả hạch, hình quả trứng, hơi dẹt, dài khoảng 6mm và rộng khoảng 4 – 5mm. Khi chín, quả chuyển dần sang màu đỏ. Hạt có hình móng ngựa, u lồi và có gốc cạnh. Cây có rễ rất dài, ăn dâu vào trong lòng đất, kể cả những loại đất khô cằn.

Cây lõi tiền thường ra hoa vào tháng 4 – 6 và ra quả vào tháng 7 – 9 hàng năm. Cây tái sinh chủ yếu từ hạt, phần gốc và rễ vẫn có khả năng tái sinh cây chồi.

2. Phân bố

Trên thế giới, cây lõi tiền được tìm thấy nhiều ở một số tỉnh thành thuộc nước Trung Quốc, Thái Lan, Philippin, Lào,…

Ở nước ta, cây lõi tiền mọc hoang trải dài từ đồi núi thấp, trung du và cả vùng đồng bằng, đặc biệt là các tỉnh vùng núi phía Bắc. Cây thường phát triển nhanh ở vùng ẩm ướt, nhiều ánh sáng nhưng không chịu được ngập úng như bờ mương, đồng ruộng, ven bìa rừng, bờ rào quanh nhà,…

3. Bộ phận dùng, thu hái, chế biến và cách bảo quản

  • Bộ phận dùng: Sử dụng cành, lá và cả rễ của cây lõi tiền để làm thuốc chữa bệnh.
  • Thu hái: Có thể thu hái dược liệu quanh năm
  • Chế biến: Rửa toàn bộ nguyên liệu đã được thu hoạch để loại bỏ bụi bẩn, đất cát và tạp chất. Sau đó cắt thành từng đoạn nhỏ để sử dụng. Nếu sử dụng ở dạng khô, nên đem phơi nắng hoặc sấy khô.
  • Cách bảo quản: Bảo quản dược liệu khô trong bọc kín và cất trữ ở nơi thoáng mát, nhiệt độ phòng. Cần đậy kín bao bì sau mỗi lần sử dụng để tránh tình trạng nổi mốc meo. Còn dược liệu ở dạng tươi, cần sử dụng hết sau khi thu hái.

4. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu của các nhà khoa hoạc, thân và rễ cây lõi tiền chủ yếu chứa một số dẫn xuất của hoạt chất alkaloid thuộc nhóm hasubanan.

Vị thuốc cây lõi tiền

1. Tính vị và quy kinh

  • Tính vị: Vị đắng, tính mát.
  • Quy kinh: Chưa có bài báo cáo nào về mục này.

2. Tác dụng dược lý

Mặc dù y học hiện đại chưa có nghiên cứu sâu về dược liệu này song các chuyên gia đông y đã chứng minh lõi tiền có nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả như:

  • Công dụng: Lõi tiền có công dụng thanh nhiệt, giải độc, giảm sưng phù, tiêu thũng và lợi thấp.
  • Chủ trì: Dược liệu được chủ trì điều trị chứng tiểu tiện khó khăn, tiểu dắt, tiểu rát, phù nề, đau nhức xương khớp, viêm thận,…
Công dụng của dây lõi tiền
Các chuyên gia đông y đánh giá lõi tiền là vị thuốc có nhiều công dụng trị bệnh

3. Cách dùng và liều lượng

Liều lượng được khuyến nghị với loại dược liệu này là 6 – 12 gram ở dạng khô hoặc 20 – 30 gram ở dạng tươi. Tuy nhiên, liều lượng có thể thay đổi tùy vào cơ địa và độ tuổi.

Có thể sử dụng độc vị hoặc kết hợp với các vị thuốc khác ở dạng thuốc uống.

Bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu lõi tiền

1. Chữa bệnh trĩ ngoại, sa tử cung ở nữ giới

Lõi tiền có công dụng làm tiêu các vết sưng phù nên người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ dược liệu này để điều trị bệnh trĩ và sa tử cung. Cách áp dụng bài thuốc này như sau:

  • Nguyên liệu: Một nắm rễ dây lõi tiền.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch một nắm rễ dây lõi tiền để loại sạch bụi bẩn. Sau đó đem nấu cùng với 3 lít nước để xông hơi. Thực hiện mỗi ngày 1 lần vào mỗi buổi tối trước khi đi ngủ. Đối với các trường hợp bệnh tình vừa mới khởi phát, áp dụng 3 – 4 lần là khỏi.

2. Chữa mụn nhọt vừa mới bị hoặc tái phát

Để giảm tình trạng sưng viêm do mụn gây ra, người bệnh áp dụng bài thuốc từ cây lõi tiền theo cách dưới đây:

  • Nguyên liệu: 12gr dây lõi tiền cùng với đương quy và cây ngải cứu (càng và lá) mỗi vị 8gr.
  • Cách thực hiện: Làm sạch toàn bộ nguyên liệu đã được chuẩn bị rồi cho vào nồi cùng với 700ml nước. Tiến hành sắc trên lửa nhỏ khoảng 10 – 15 phút. Chắt lọc lấy phần nước và sử dụng thay cho nước trà hằng ngày.
Trị mụn bằng lõi tiền
Lõi tiền hỗ trợ điều trị hiệu quả tình trạng mụn nhọt

3. Chữa chứng đái buốt, đái dắt

Đái buốt, đái dắt là triệu chứng của tình trạng suy giảm chức năng thận. Lõi tiền có tác dụng đả thông kinh huyệt, thúc đẩy quá trình lưu thông máu đến các bộ phận trong cơ thể, trong đó có thận để hỗ trợ chức năng này hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm các triệu chứng tiểu buốt, tiểu dắt. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau:

  • Nguyên liệu: 15gr dây lõi tiền khô hoặc 30gr ở dạng tươi. Hoặc có thể sử dụng 10gr  rễ cây lõi tiền khô hay 20gr ở dạng tươi.
  • Cách thực hiện: Đem dược liệu rửa sạch qua nhiều lần nước để loại bỏ bụi bẩn rồi cho vào nồi nước tiến hành sắc để lấy nước dùng. Dùng nước sắc mỗi ngày thay cho nước trà.

4. Giúp thông tiểu, trừ thấp

Cách chứng bệnh này biểu hiện ở các triệu chứng như tiểu tiện khó khăn, phù, chân tay sưng nhức, đau nhức xương khớp,…Những tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khoẻ mà còn gây bất tiện và khó khăn trong sinh hoạt cho người bệnh. Dưới đây là bài thuốc từ lõi tiền với tác dụng hỗ trợ điều trị hiệu quả chứng bệnh này.

  • Nguyên liệu: 10gr dây lõi tiền khô (hoặc 20gr ở dạng tươi) cùng với 6 – 10gr mã đề, 10gr đậu đen và 6gr mộc thông.
  • Cách thực hiện: Mang toàn bộ nguyên liệu đã chuẩn bị sắc cùng với 700 – 750ml nước. Tiến hành sắc cô đặc còn lại khoảng 200ml. Chắt lọc lấy phần nước rồi chia thành 2 – 3 phần nhỏ để uống hết trong ngày. Nên dùng khi thuốc còn nóng.
Lõi tiền chữa đau nhức xương khớp
Lõi tiền giúp giảm nhanh chóng các đau xương khớp

5. Chữa đau nhức xương khớp do phong tê thấp

Để giảm thiểu tối đa các cơn đau nhức xương khớp do bệnh phong tê thấp gây ra, người bệnh kết hợp dược liệu lõi tiền cùng một số vị thuốc dưới đây:

  • Nguyên liệu: 10gr dây lõi tiền khô hoặc 20gr ở dạng tươi cùng với hạt ý dĩ và cốt khí củ mỗi vị 10gr.
  • Cách thực hiện: Mang một thang thuốc trên sắc để lấy nước dùng. Có thể chia thành nhiều lần uống trong ngày.

6. Chữa vết thương do rắn cắn

Trong trường hợp nguy cấp chưa thể đưa người bị rắn cắn đến bệnh viện ngay, người bệnh có thể sử dụng lõi tiền như một bài thuốc sơ cứu. Tuy nhiên sau đó vẫn cần nhanh chóng đưa người bệnh đi cấp cứu để xử lý chất độc và vết thương tốt nhất. Cách áp dụng bài thuốc mã tiền để sư cứu như sau:

  • Nguyên liệu: Lá cây lõi tiền và lá tiết dê mỗi vị 50gr.
  • Cách thực hiện: Rửa sạch hai loại lá cây trên rồi giã nát. Thêm một ít nước ấm, khuấy đều để các tinh chất ra hoàn toàn. Lọc lấy phần nước để uống, phần bã dùng để đắp trực tiếp lên vị trí bị rắn cắn.
Trị rắn cắn bằng lõi tiền
Lõi tiền có thể dùng làm vị thuốc sơ cứu nếu bị rắn cắn

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ cây lõi tiền

Mặc dù có nhiều công dụng trị bệnh hiệu quả song khi sử dụng lõi tiền, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý để tránh gây ra những tác dụng phụ ảnh hưởng đến cơ thế. Cụ thể:

  • Cần tuân thủ liều lượng của các bài thuốc chữa bệnh từ cây lõi tiền để tránh ảnh hưởng đến cơ thể
  • Phụ nữ có thai và đang cho con bú nên thận trọng khi sử dụng dược liệu
  • Người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng bài thuốc từ cây lõi tiền

Trên đây một số thông tin cũng như bài thuốc từ cây lõi tiền. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 11 Bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả từ cây chìa vôi

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *