Mộc hoa trắng: Loài dược liệu chữa viêm đại tràng, kiết lỵ hiệu quả ít ai ngờ tới!

Mộc hoa trắng là một trong số ít những cây thuốc nam có công dụng điều trị viêm đại tràng và kiết lỵ. Loài dược liệu này mọc hoang ở hầu khắp nước ta nhưng ít ai biết đến công dụng chữa bệnh tuyệt vời của chúng. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết về loài cây này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

  • Tên gọi khác: Mức hoa trắng, Thừng mực lá to, Mức lá to, Mộc vài.
  • Tên khoa học: Holarrhena antidysenteria wall.
  • Họ: Trúc đào (Apocynaceae)

Mô tả dược liệu

1. Đặc điểm thực vật

Đặc điểm thực vật của loài cây này bị chi phối bởi điều kiện sinh trưởng, môi trường sống. Cây có thể nhỏ hoặc to, cây to cao tới 12m. Cành non nhẵn hoặc mang lông màu nâu đỏ, trên mặt có nhiều bì khổng trắng rõ. Sẹo lá còn sót lại thường nổi lên. Lá mọc đối gần như không cuống, không có lá kèm, nguyên, hình bầu dục đầu tù hay nhọn, đáy lá tròn hoặc nhọn, dài từ 12 – 15cm, rộng từ 4 -8cm, mặt lá bóng, màu xanh lục nhạt. Hoa trắng mọc thành xim hình ngù ở kẽ lá hay đầu cành.

Mộc hoa trắng
Cây mộc hoa trắng

Quả là những đại màu nâu có vân dọc hơi hình cung dài 15 – 30cm, rộng 5 -7mm. Rất nhiều hạt dài 10 -20mm, rộng 2 -2,5mm, dày 1 -1,5mm màu nâu nhạt, đáy tròn, đầu hơi hẹp lõm một mặt, trên mặt có một đường con màu trắng hơi nhạt. Chùm lông của hạt màu hơi hung hung, dài 2 – 4,5cm. Lá mầm gấp nhiều lần.

Mùa hoa nở: tháng 3 – tháng 7, mùa quả: tháng 6 -12.

2. Bộ phận dùng

Hạt và vỏ thân là 2 bộ phận chính của cây được sử dụng để làm vị thuốc.

3. Phân bố

Đây là loài cây mọc hoang, được tìm thấy ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia. Riêng ở nước ta, cây được tìm thấy nhiều ở các tỉnh miền Bắc như Cao Bằng, Vĩnh Phúc, Lạng Sơn, Phú Thọ, Hòa Bình, Bắc Ninh, Bắc Giang…

4. Thu hái, sơ chế, bảo quản

Thời điểm thu hái dược liệu thích hợp nhất là vào mùa thu đông khi quả đã chín già. Có thể dùng cả ở dạng tươi hay đem đi phơi hoặc sấy khô để bảo quản dùng dần.

Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh mốc mọt, tránh ánh nắng mặt trời.

Mộc hoa trắng khô
Mộc hoa trắng đã được phơi sấy khô

5. Thành phần hóa học

Phân tích dược liệu mộc hoa trắng phát hiện có các thành phần sau:

  • Conesin
  • Ancaloit
  • Holarhenin
  • Isoconesimin
  • Conesinidin
  • Conkurchin
  • Norconesin

Vị thuốc mộc hoa trắng

1. Tính vị, quy kinh

Chưa tìm thấy tài liệu ghi nhận về tính vị cũng như quy kinh của loại dược liệu này.

2. Tác dụng dược lý

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, mộc hoa trắng có nhiều công dụng dược lý tuyệt vời, đặc biệt là trong điều trị các bệnh liên quan đến đường ruột và tiêu hoá.

Theo y học cổ truyền:

  • Chữa kiết lỵ
  • Chữa lỵ amip
  • Tăng cường chức năng tiêu hóa
  • Ngăn ngừa và điều trị bệnh viêm đại tràng
Mộc hoa trắng
Y học cổ truyền và hiện đại đều chứng minh, mộc hoa trắng có công dụng trị bệnh hiệu quả

Theo y học hiện đại:

  • Thành phần conesin trong dược liệu có khả năng diệt giun, đồng thời có tác dụng với cả kén và amip.
  • Chất conesin có trong dược liệu rất ít độc. Khi sử dụng với liều cao sẽ có tác dụng gần giống với morphine. Bao gồm kích thích sự co bóp ở ruột và tử cung, làm chậm nhịp tim, hạ huyết áp…

3. Cách dùng – liều lượng

Mộc hoa trắng thường được dùng dưới dạng cao lỏng hoặc cao khô, bột dược liệu. Hạt và vỏ được dùng làm thuốc chữa lỵ amip.

  • Bột vỏ ngày uống 10g
  • Cao khô/ bột mộc hoa trắng ngày uống 3 -6g
  • Cao lỏng ½ ngày uống 1 -3g
  • Ngoài ra nó cũng được dùng dưới dạng cồn hạt 1/5 ngày uống 2 -6g

Bài thuốc chữa bệnh từ dược liệu mộc hoa trắng

Dược liệu mộc hoa trắng được sử dụng phổ biến trong điều trị các bệnh về đường ruột. Điển hình nhất là bệnh kiết lỵ và bệnh viêm đại tràng.

1. Bài thuốc chữa viêm đại tràng

  • Bài thuốc 1: Cần chuẩn bị vỏ cây mộc hoa trắng với lượng tùy ý. Đem đi tán thành bột mịn. Mỗi ngày dùng 10g sắc chung với nước để uống khi còn ấm.
  • Bài thuốc 2: Cần chuẩn bị phần hạt của mộc hoa trắng. Cũng đem tán dược liệu thành bột rồi mỗi ngày lấy khoảng 10 -15g sắc lấy nước uống trong ngày. Mỗi ngày có thể uống nhiều lần và cần duy trì trong thời gian dài.

2. Bài thuốc chữa kiết lỵ

  • Chuẩn bị: Phần vỏ cây mộc hoa trắng với lượng tùy ý.
  • Thực hiện: Đem phơi khô dược liệu rồi đi tán thành bột mịn. Có thể sắc với nước hoặc hòa với nước sôi ấm uống mỗi ngày 10 – 15g. Dùng liên tục và đều đặn đến khi các triệu chứng của bệnh thuyên giảm.
Mộc hoa trắng
Uống thuốc sắc mộc hoa trắng mỗi ngày sẽ thấy bệnh thuyên giảm

Lưu ý khi sử dụng mộc hoa trắng để chữa bệnh

Các nghiên cứu độc tính cấp tính về chiết xuất cao mộc hoa trắng đã báo cáo rằng dược liệu này an toàn với liều 2000mg.kg trọng lượng cơ thể. Tuy nhiên nếu dùng trên 3000mg/kg trọng lượng cơ thể  trong 28 ngày liên tiếp có thể gây tăng đường huyết. Nếu sử dụng liên tiếp trong 3 tháng có thể gây độc cho gan. Do đó, nên tránh sử dụng quá liều và kéo dài để tránh ảnh hưởng đến gan.

Đối với trẻ em, phụ nữ mang thai và đang cho con bú không nên dùng cây dược liệu này bởi những độc tính kể trên. Nếu muốn sử dụng, cần có sự chỉ định của bác sĩ. Ngoài ra, mộc hoa trắng không có tác dụng thay thế cho thuốc chữa bệnh, nên mặc dù có nhiều dược tính, đặc biệt là trong trị kiết lỵ và viêm đại tràng nhưng người bệnh vẫn cần phải thăm khám và dùng thuốc theo chỉ định, không nên tự ý chữa bệnh bằng mộc hoa trắng tại nhà.

Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Bài thuốc nam chữa yếu sinh lý đạt hiệu quả tốt nhất

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *