Ngưu tất với 25 bài thuốc trị bệnh đau nhức xương khớp, bệnh về thận, cholesterol cao, quai bị,…hiệu quả không ngờ

Ngưu tất là loài thảo dược nhỏ bé nhưng lại mang những công dụng to lớn đối với sức khoẻ của con người. Đây được xem là ”thần dược” trong đông y khi hỗ trợ điều trị hiệu quả rất nhiều bệnh như đau nhức xương khớp, bệnh về thận, giảm cholesterol, giúp cầm máu nhanh chóng,…Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây của Thuốc Dân Tộc.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Cỏ xước, bách bội, ngưu tịch, hoài ngưu tất, xuyên ngưu tất, ngưu kinh, cỏ xước hai răng.

Tên khoa học: Achyranthes bidentata Blume,

Họ: Dền ( Amaranthaceae )

Đặc điểm dược liệu

1. Mô tả

Cây ngưu tất là thảo dược sống hằng năm, có chiều cao trung bình khi trưởng thành là 60 – 100cm. Thân cây mọc thẳng, được chia thành nhiều đốt. Cành mọc chĩa ra 2 bên, lá mộc đối hình bầu dục, có lông, mép hình gợn sóng. Phiến lá hình trứng.

Cây ngưu tất
Cây ngưu tất

Ngưu tất ra hoa vào tháng 5 đến tháng 9, hoa mọc ở kẽ lá, ngọn hoặc đầu cành. Cây kết quả vào tháng 10 – tháng 11 hằng năm. Quả hình bầu dục, bên trong có hạt.

2. Phân bố

Ở nước ta, cây ngưu tất đang được trồng rộng rãi với số lượng lớn để lấy dược liệu phục vụ cho việc chữa bệnh nên phổ biến từ bắc cho đến nam.

3. Bộ phận dùng

Rễ cây là bộ phận được sử dụng để làm dược liệu.

4. Thu hái, sơ chế, bảo quản

Thu hoạch rễ của những cây già và úa vàng, sau đó rửa sạch đất cát, cắt bỏ rễ con và đầu rễ, đem phơi cho đến khi rễ hơi héo. Tiếp theo hun vài lần với lưu huỳnh và tiếp tục phơi cho đến khi khô hẳn, cắt lát mỏng bỏ vào túi kín để nơi khô ráo, thoáng mát dùng dần.

5. Thành phần hóa học

Trong ngưu tất có chứa một số thành phần hoá học sau:

  • Sapogenin dạng acid oleanolic
  • Ecdysteron
  • Inokosteron
  • Chất nhầy
  • Muối của kali
  • Glucoza
  • Rhamnoza
  • Glactoza

Vị thuốc ngưu tất

1.Tính vị, quy kinh

Ngưu tất có tính ôn, vị đắng xen lẫn vị chua.

Đi vào hai kinh Can, Thận.

2. Tác dụng dược lý 

Trong y học cổ truyền, ngưu tất được chủ trị trong nhiều bài thuốc như hoạt huyết, điều kinh, trừ ứ, mạnh gân cơ, kích thích tiểu tiện, bổ can thận. Ngoài ra, đây cũng là một trong những vị thuốc  quan trọng trong bài thuốc điều trị chảy máu dạ con, bí tiểu, bế kinh, đau bụng kinh, phong hàn tê thấp, đau lưng, mỏi gối…

Tác dụng của ngưu tất
Ngưu tất có nhiều công dụng điều trị bệnh hiệu quả

Thử nghiệm ở dạng cao lỏng của ngưu tất trên động vật thu được một số kết quả khả quan và đang được tiếp tục nghiên cứu để có thể ứng dụng trên người.

Kết quả thử nghiệm:

  • Giảm huyết áp ở động vật đã được gây mê một cách tạm thời
  • Giảm sức căng ở tử cung chuột bạch
  • Làm co bóp tử cung trên thỏ, mèo có chửa
  • Ở chó, cao lỏng ngưu tất lúc đầu làm co bóp tử cung, sau thì lại làm dịu.
  • Ức chế khả năng co bóp của khúc tá tràng
  • Làm tim ếch co bóp yếu

Ngoài ra, hoạt chất saponin trong ngưu tất còn có tác dụng giảm huyết áp, hạ cholestorol máu, ức chế sự phát triển của nhiều loại sâu bọ.

3. Cách dùng và liều lượng

Dùng 12 – 20g/ngày. Cách dùng ngưu tất phổ biến nhất là sắc hoặc ngâm rượu uống.

4. Độc tính

Ngưu tất không độc song có thể gây ra tình trạng dị ứng trong một số trường hợp.

Bài thuốc chữa bệnh từ ngưu tất

1. Chữa phong hàn tê thấp, viêm khớp, đau khớp, đau lưng, mỏi gối

Ngưu tất là một trong những vị thuốc chữa đau lưng, mỏi gối, các bệnh về xương khớp hiệu quả. Cách thực hiện bài thuốc này cũng khá đơn giản như sau:

  • Nguyên liệu: Cây ngưu tất khô (thân & lá ) 20g, 100g gạo lứt
  • Cách dùng thuốc: Nấu thành cháo, chia 2 – 3 lần ăn trong ngày, dùng khi còn nóng. Một liệu trình điều trị trong 10 ngày.

2. Chữa lên sởi có viêm họng

Bệnh sởi có thể kèm theo triệu chứng như viêm họng, nếu không điều trị sớm có thể khiến tình trạng bệnh tiến triển xấu hơn. Để hỗ trợ điều trị nhanh chóng, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ ngưu tất theo cách dưới đây:

  • Nguyên liệu: 20g ngưu tất và 10g cam thảo
  • Cách dùng thuốc: Sắc uống thay trà hàng ngày
Trị viêm họng bằng ngưu tất
Viêm họng có thể được cải thiện nhanh hơn nhờ áp dụng các bài thuốc từ ngưu tất

3. Trị chảy máu dạ con

Chảy máu dạ con có thể là dấu hiệu của nhiều căn bệnh nguy hiểm, tốt nhất người bệnh nên thăm khám để được điều trị kịp thời. Đồng thời, người bệnh cũng có thể áp dụng bài thuốc an toàn từ thảo dược theo phương pháp dưới đây:

  • Nguyên liệu: 30g ngưu tất
  • Cách dùng thuốc: Sắc thuốc làm 2 lần. Lấy nước lần 1 và 2 trộn lẫn với nhau chia uống 2 lần trong ngày.

4. Chữa bế kinh, đau bụng kinh

Tình trạng bế kinh, đau bụng kinh luôn là nỗi ám ảnh đối với chị em. Có rất nhiều bài thuốc tự nhiên có khả năng hỗ trợ điều trị hiệu quả tình trạng này, trong đó có bài thuốc từ ngưu tất.

  • Nguyên liệu: 12g ngưu tất, 8g hương phụ, 8g tạo giác thích, 16g ích mẫu, 8g đào nhân, 8g uất kim.
  • Cách dùng thuốc: Sắc uống mỗi ngày 1 thang sau kì kinh khoảng 1 tuần. Một thang thuốc sắc làm 2 lần. Sau đó gộp chung lại chia làm 3 phần đều nhau uống trước các bữa ăn sáng, trưa, tối. Một liệu trình dùng trong 14 ngày liên tục.

5. Trị rong kinh

Rong kinh thường là một trong những dấu hiệu của tình trạng rối loạn chu kỳ kinh nguyệt. Để điều trị tình trạng này, người bệnh có thể sử dụng bài thuốc từ ngưu tất theo cách dưới đây:

  • Nguyên liệu: 8g phục linh, 12g ngưu tất, 8g trần bì, 12g bạch truật, 8g hương phụ, 8g bán hạ.
  • Cách dùng thuốc: Sắc uống 1 thang mỗi ngày. Một liều trình uống trong 2 -3 tuần liên tiếp.

6. Chữa bí tiểu cho người cao tuổi

Khi bước vào độ tuổi trung niên, các cơ quan trong cơ thể suy yếu, trong đó có thận, gây ra tình trạng bí tiểu. Để khắc phục, người bệnh có thể khắc phục bằng cách sau:

  • Nguyên liệu: Thục địa, hoài sơn, ngưu tất, xa tiền tử ( mỗi vị 12g), tạch tả, phụ tử chế, phục linh, đan bì, sơn thù ( mỗi vị 8g), nhục quế (4g).
  • Cách dùng thuốc: Các vị thuốc đem thái nhỏ, cho vào siêu đất sắc với 400ml nước. Sắc cặn còn 100ml thì tắt bếp.  Chia thuốc làm 2 phần đều nhau uống hết trong ngày.

7. Điều trị viêm đa khớp dạng thấp

Đây là căn bệnh thường gặp phải ở những người đã và đang bước vào độ tuổi trung niên. Khi áp dụng bài thuốc trị bệnh này, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu dưới đây:

  • Nguyên liệu: 12g ngưu tất, 12g đương quy, 6g tế tân, 10g tần giao, 12g phòng phong, 12g tục đoạn, 6g cam thảo, 12g ý dĩ, 12g tang ký sinh, 12g thục địa,8g xuyên khung, 12g bạch thược, 12g đảng sâm, 12g độc hoạt, 8g quế chi.
  • Cách dùng thuốc: Để chữa viêm đa khớp dạng thấp, sắc uống trước khi ăn mỗi ngày 1 thang. Một liệu trình uống trong 2- 3 tuần, sau đó nghỉ một tuần. Nếu bệnh chưa dứt thì xem xét uống thêm liệu trình mới.
Ngưu tất giúp giảm đau viêm đa khớp dạng thấp
Ngưu tất giúp giảm đau nhanh chóng bệnh viêm đa khớp

8. Chữa chảy máu cam

Ngưu tất có tác dụng cầm máu hiệu quả. Để trị máu cam nhanh chóng, áp dụng theo cách sau:

  • Nguyên liệu: Ngưu tất, huyết sư, tiên hạc thảo tỷ lệ 1:1:1
  • Cách dùng thuốc: Tất cả nghiền thành bột mịn, trộn chung. Mỗi lần uống 10g x 1-3 lần/ ngày. Một liệu trình dùng thuốc là 10 ngày.

9. Trị đau tụ huyết bụng dưới, phù nề đầu gối, yếu gân cốt, đầu ngón chân lạnh buốt

Những biểu hiện kể trên đều là những triệu chứng khôn lường của bệnh xương khớp. Để giảm đau nhanh chóng và an toàn, người bệnh có thể áp dụng theo cách sau:

  • Nguyên liệu: Ngưu tất và địa hoàng mỗi vị 250g, 1 lít rượu trắng cao độ
  • Cách dùng thuốc: Cho cả 2 vị vào bình thủy tinh ngâm rượu trong 7 ngày. Mỗi lần uống 20ml x 2 lần/ngày.

10. Chữa bại liệt, phong thấp, bệnh xơ vữa thành mạch

Ngưu tất là một trong những thảo dược trị bệnh xương khớp hiệu quả. Vì thế, ngưu tất hỗ trợ điều trị, bại liệt khá nhanh chóng.

  • Chuẩn bị: 40 – 60g ngưu tất
  • Cách dùng thuốc: Nấu nước uống vài lần trong ngày

11. Chữa tụ máu, ứ máu do bị thương, nhức mỏi tay chân 

Để hỗ trợ điều trị tụ máu, người bệnh áp dụng theo cách sau:

  • Nguyên liệu: Ngưu tất 100g, tỏi đỏ 30g, huyết giác 50g
  • Cách dùng thuốc: Ngâm rượu và dùng sau ít nhất 30 ngày kể từ khi ngâm. Mỗi ngày ướng 2 lần x 10 – 15ml/lần. Uống liên tục 10 ngày trở lên.

12. Chữa dính ruột sau mổ

Sau phẫu thuật đường ruột, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ ngưu tất để tránh tình trạng dính ruột.

  • Nguyên liệu: Ngưu tất và mộc qua mỗi vị 50g, 1/2 lít rượu trắng ngon
  • Cách dùng thuốc: Đem tất cả ngâm với rượu trong 1 tuần. Mỗi ngày uống 15ml vào buổi tối trước lúc lên giường ngủ.

13. Chữa đau đầu, rối loạn tiền đình, thừa cân, đêm trằn trọc khó ngủ

Ngưu tất có tác dụng an thần, hỗ trợ điều trị đau đầu, mất ngủ kinh niên nên được rất nhiều người tin dùng và đã có hiệu quả. Dưới đây là cách áp dụng bài thuốc đúng cách:

  • Nguyên liệu: Ngưu tất 30g, hạt muồng 20g
  • Cách dùng thuốc: Sắc lấy nước đặc, uống ngày 1 thang.

14. Chữa cholesterol máu cao

Để ổn định lượng cholesterol trong máu, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ ngưu tất theo cách dưới đây:

  • Nguyên liệu: 12g ngưu tất
  • Cách dùng thuốc: Thái ngưu tất thành những lát mỏng, hãm với nước nóng uống thay trà.
Giảm cholesterol bằng ngưu tất
Ngưu tất hỗ trợ giảm cholesterol hiệu quả

15. Chữa viêm mũi dị ứng gây sổ mũi

  • Nguyên liệu: Rễ cỏ xước, lá diễn và đơn buốt mỗi vị 30g
  • Cách dùng thuốc: Sắc thuốc với 400ml nước đến khi cạn còn 1/4. Gạn uống khi còn ấm. Dùng liên tục 10 ngày liền.

16. Chữa đau lưng, mỏi gối, miệng khô, phong thấp, đau rát họng, khớp tay chân co quắp

  • Nguyên liệu: Ngưu tất, đậu đen và sinh địa hoàng mỗi vị 95g, 1,5 lít rượu trắng
  • Cách dùng thuốc: Ngưu tất và sinh địa tán nhuyễn, đậu đen cho vào chảo rang chín. Trộn cả 3 nguyên liệu với nhau, đem hấp chín, sau đó lấy vải bọc lại đem ngâm rượu. Mỗi lần uống 15 – 30ml x 2 lần/ ngày trước bữa ăn.

17. Chữa tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim

  • Nguyên liệu: Rễ ngưu tất khô 5g, thành ngạch 10 cây
  • Cách dùng thuốc: Sắc thuốc với 3 bát nước, đun cho tới khi cạn còn 1 bát thì ngưng. Gạn thuốc uống trước khi ăn 30 phút. Một liệu trùng dùng liên tục trong 60 ngày, nghỉ 3 ngày rồi chuyển sang đợt tiếp theo nếu bệnh chưa dứt.

18. Trị quai bị

Trị quai bị bằng ngưu tất giúp làm giảm các vết sưng viêm do bệnh gây ra, từ đó hỗ trợ điều trị bệnh nhanh chóng hơn. Người bệnh có thể áp dụng bài thuốc này theo cách dưới đây:

  • Nguyên liệu: Cây ngưu tất tươi
  • Cách dùng thuốc: Giã ngưu tất lấy nước uống và súc miệng. Phần bã giữ lại đắp vào khu vực bị sưng do quai bị.

19. Hạ sốt

  • Nguyên liệu: 30g ngưu tất, 30g đơn buốt
  • Cách dùng thuốc: Sắc lấy nước đặc chia 2 -3 lần uống. Mỗi ngày 1 thang.

20. Chữa viêm nhiễm ở gan, thận, bàng quang

Ngưu tất có tác dụng trị viêm nhiễm ở nhiều cơ quan khác nhau. Để bài thuốc đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu dưới đây:

  • Nguyên liệu: Sinh địa, mã đề, rễ cỏ tranh, ngưu tất, cỏ tháp bút, mộc thông mỗi vị 15g.
  • Cách dùng thuốc: Tất cả các vị thuốc đem sắc lấy nước pha chung với 15g bột hoạt thạch, chia uống 3 lần trong ngày.

21. Chữa bệnh thấp khớp trong giai đoạn đang sưng

  • Nguyên liệu: Ngưu tất 40g, thổ phục linh và cỏ mực mỗi loại 20g, ngải cứu và ké đầu ngựa mỗi loại 12g, hy thiêm 30g.
  • Cách dùng thuốc: Sắc các vị thuốc trên lấy nước đặc uống mỗi ngày 1 thang.

22. Chữa rối loạn kinh nguyệt, huyết hư

  • Nguyên liệu: Rễ ngưu tất 20g, nghệ xanh, ích mẫu và cỏ cú mỗi vị 16g, rễ gai 30g.
  • Cách dùng thuốc: Mỗi ngày sắc 1 thang, số thuốc thu được chia 3 lần uống. Dùng trong 10 ngày liền. Phụ nữ có thai tuyệt đối không được dùng.

23. Điều trị suy thận, phù thũng

  • Nguyên liệu: Rễ ngưu tất, cỏ mực, cây mã đề, cúc bách nhật mỗi vị 30g
  • Cách dùng thuốc: Sắc uống mỗi ngày 1 thang trong 7 – 10 ngày.

24. Chữa xuất huyết cơ năng tử cung

  • Nguyên liệu: 30 – 45g ngưu tất
  • Cách dùng thuốc: Sắc uống hàng ngày. Dùng thuốc trong 2 – 4 ngày liên tiếp
Ngưu tất trị xuất huyết
Ngưu tất hỗ trợ điều trị xuất huyết cơ năng hiệu quả

25. Chữa viêm cầu thận, vàng da, viêm gan do virus, nhiễm trùng bàng quang, tiểu ra máu

Ngưu tất có vai trò hỗ trợ điều trị hiệu quả các bệnh liên quan đến thận. Để áp dụng bài thuốc hiệu quả, người bệnh có thể áp dụng theo cách sau:

  • Nguyên liệu: Rễ ngưu tất, lá móng tay, rễ cỏ tranh, mộc thông, mã đề, huyết dụ, hồng sâm tất cả đều 15g.
  • Cách dùng thuốc: Các vị trên hợp thành 1 thang, sắc uống 3 lần trong ngày.

Lưu ý khi áp dụng bài thuốc từ ngưu tất

Để áp dụng các bài thuốc từ ngưu tất hiệu quả, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý dưới đây:

  • Phụ nữ đang mang thai, đang trong thời kỳ hành kinh hoặc bị băng huyết tuyệt đối không nên dùng ngưu tất
  • Nam giới bị di tinh, mộng tinh, hoạt tinh dùng ngưu tất có thể khiến bệnh tình thêm trầm trọng
  • Kiêng dùng ngưu tất cho các trường hợp bị tiêu chảy do tỳ hư
  • Theo Dược Tính Luận, ngưu tất kỵ thịt trâu. Tránh dùng thực phẩm này trong quá trình dùng ngưu tất trị bệnh.

Ngoài ra, người bệnh nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền trước khi tự áp dụng bài thuốc này. Trong quá trình điều trị, nếu gặp phải các tình trạng dị ứng, cần ngưng sử dụng ngay. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: 14 bài thuốc từ cây chân vịt hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *