Phòng kỷ với 5 bài thuốc quý điều trị đau nhức xương khớp, đau dây thần kinh, thấp khớp, tiểu tiện ít,…hiệu quả cao

Phòng kỷ là vị thuốc được các chuyên gia đánh giá cao với công dụng điều trị đau nhức xương khớp. Ngoài ra, dược liệu này còn được ứng dụng trong điều trị một số loại bệnh khác. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Phấn phòng kỷ, Thạch thiềm thừ, Đảo địa cung, Bạch mộc hương, Hán phòng kỷ, Sơn ô quy

Tên dược: Radix Stephaniae Tetrandrae

Tên khoa học: Stephania tetrandra

Họ: Tiết dê (danh pháp khoa học: Menispermaceae)

Phân loại: Hán phòng kỷ (phòng kỷ), Mộc phòng kỷ và Quảng phòng kỷ

Đặc điểm dược liệu phòng kỷ

1. Mô tả

Phòng kỷ là dược liệu sống lâu năm, dây leo. Thân cây dài 2.4 – 4m, mềm và mảnh, vỏ ngoài có màu xanh nhạt nhưng ở gốc thường có màu xanh ngả nâu đỏ. Lá cây mọc so le, dài từ 4 – 6cm, rộng 4 – 6cm, phiến lá có hình tim, mép lá nguyên, mặt dưới màu tro, mặt trên màu lục và hai mặt đều được phủ lông tơ. Hoa có màu xanh nhạt, kích thước nhỏ, quả hạch, có hình cầu hơi dẹt. Đường kính của rễ có thể đến 6 – 5cm, thân rễ phát triển thành củ.

Phòng kỷ
Dược liệu phòng kỷ

2. Bộ phận dùng

Rễ củ của cây được sử dụng để làm dược liệu.

3. Phân bố

Phòng kỷ phân bố chủ yếu ở một số tỉnh của Trung Quốc như Hồ Bắc, Giang Tây, An Huy, Triết Giang. Ở nước ta, dược liệu này vẫn chưa được trồng do đó nguyên liệu này vẫn phải nhập khẩu.

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

Dược liệu phòng kỷ được thu hái vào tháng 9 – 10 hằng năm. Sau khi thu hái về, đem cắt bỏ rễ còn, loại bỏ tạp chất và cạo bỏ vỏ bên ngoài. Sau đó bổ dọc làm đôi, phơi khô và cắt thành từng khúc dài khoảng 5 – 10cm.

Ngoài ra, dược liệu cũng có thể được bào chế theo những cách sau đây:

  • Cạo bỏ vỏ ngoài của rễ, sau đó rửa với rượu và đem phơi khô.
  • Rửa sạch củ rễ, ngâm với nước một lúc, sau đó ủ cho mềm. Cuối cùng đem thái mỏng và phơi cho khô.
  • Phơi cho rễ khô, sau đó đem ngâm nước trong vòng 1 ngày. Vớt ra, đem ủ cho mềm thấu và thái lát phơi khô hoặc tẩm rượu, sao vàng để dùng dần.

Cần bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc.

5. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, phòng kỷ không chứa quá nhiều các thành phần, song các nguyên tố của dược liệu đều chứa những dược tính nhất định. Các thành phần chủ yếu của phòng kỷ là Fanchinine, Menisidine, Fangchinoline, Tetrandrine, Menisine, Cyclanoline và Demethyltetradrine.

Vị thuốc Phòng kỷ

1. Tính vị, quy kinh

  • Vị cay, rất đằng và tính hàn. Một số tài liệu ghi chép dược liệu phòng kỷ có vị cay và tính bình.
  • Quy vào kinh Tỳ, Thận, Can và Bàng quang.

3. Tác dụng dược lý

Theo kết quả nghiên cứu của cả đông y và y học hiện đại, dược liệu phòng kỷ có nhiều tác dụng điều trị bệnh hiệu quả. Cụ thể:

– Theo Đông Y:

  • Công dụng: Lợi thủy, trừ phong, tiêu huyết, tả hạ và thành thủy.
  • Chủ trị: Lở nhọt, đau nhức xương khớp, phong thấp, thủy thũng, phù có biểu hiện nhiệt, phù do tỳ hư, thấp nhiệt ứ trệ và phong thấp ứ trệ.
  • Dân gian thường dùng dược liệu với Bạch truật, Hoàng kỳ, Tiêu mộc, Phụ tử chế, Quế chi, Can khương, Cam thảo,…
Tác dụng của phòng kỷ
Phòng kỷ có nhiều công dụng chữa bệnh hiệu quả

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Thành phần Alkaloid trong dược liệu có tác dụng chống rối loạn nhịp tim, giãn mạch vành, làm giảm tiêu hóa oxy của tim, tăng lưu lượng máu ở mạch vành và hạ huyết áp và làm giãn cơ vân nhanh chóng.
  • Tetracdine trong dược liệu có tác dụng giảm đau nhức.
  • Chống dị ứng, choáng do phản ứng quá mẫn và giải nhiệt.
  • Ức chế lỵ Shigella và một số amip khác.

4. Cách dùng – liều lượng

Phòng kỷ được dùng chủ yếu ở dạng sắc uống. Có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các thảo dược khác để gia tăng tác dụng điều trị. Liều dùng trung bình từ 6 – 12g.

Một số bài thuốc chữa bệnh từ vị thuốc Phòng kỷ

1. Trị đau nhức xương khớp

Phòng kỷ là một trong những vị thuốc thường được sử dụng để điều trị các chứng bệnh đau nhức xương khớp trong đông y. Người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ dược liệu này theo 2 cách sau:

  • Bài thuốc 1: Chuẩn bị kê huyết đằng 15g, uy linh tiên 12g, tằm sa và phòng kỷ mỗi thứ 10g. Đem các vị sắc uống.
  • Bài thuốc 2: Dùng mộc qua và ngưu tất mỗi thứ 9g, ý dĩ nhân và phòng kỷ mỗi thứ 15g. Đem các vị sắc uống, dùng mỗi ngày 1 thang.

2. Trị viêm khớp gây sưng đau và giảm khả năng vận động

Để sử dụng bài thuốc này hiệu quả nhất, người bệnh kết hợp với một số dược liệu sau:

  • Chuẩn bị: Sinh khương, phòng kỷ, bạch linh và bạch truật mỗi thứ 12g, ô đầu 6g, quế chi 3g và cam thảo 9g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống.

Kiên trì áp dụng bài thuốc mỗi ngày đến khi điều trị khỏi bệnh.

Trị viêm khớp từ phòng kỷ
Kiên trì áp dụng các bài thuốc từ phòng kỷ giúp trị viêm khớp hiệu quả

3. Trị đau dây thần kinh và thấp khớp

Thấp khớp và đau dây thần kinh gây ra đau đớn dữ dội cho người bệnh, ảnh hưởng không nhỏ đến vận động cũng như sinh hoạt của cơ thể. Để điều trị các chứng bệnh này hiệu quả, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Uy linh tiên 12g, phòng kỷ và tam sà mỗi thứ 10g và kê huyết đằng 15g.
  • Thực hiện: Sắc uống ngày 1 thang, chia nước sắc thành 2 – 3 lần sử dụng.

4. Trị tiểu tiện ít do chứng phù thũng

Bên cạnh việc điều trị đau nhức xương khớp hiệu quả, phòng kỷ cũng được ứng dụng trong các bài thuốc cải thiện chức năng thận, một trong số đó là trị tiểu tiện ít. Người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Bài thuốc 1: Dùng quế chi, phục linh, hoàng kỷ và phòng kỷ mỗi thứ 10g, cam thảo 6g. Đem các vị sắc lấy nước uống.
  • Bài thuốc 2: Sử dụng cam thảo 5g, sinh hoàng kỳ 16g, bạch truật và phòng kỷ mỗi thứ 10g. Đem sắc lấy nước uống.

4. Trị thấp khớp cấp (trị nhiệt tý)

Để điều trị thấp khớp cấp, người bệnh cần kiên trì sử dụng liệu trình thuốc từ phòng kỷ để đạt được hiệu quả lâu dài. Dưới đây là bài thuốc tham khảo:

  • Chuẩn bị: Rượu và phòng kỷ theo tỷ lệ 10:1.
  • Thực hiện: Đem ngâm trong thời gian dài, mỗi lần dùng 10 – 20ml. Ngày dùng 2 – 3 lần trong suốt 10 ngày là kết thúc liệu trình. Thực hiện từ 3 – 6 liệu trình sẽ thấy bệnh tình thuyên giảm đáng kể. Tuy nhiên nên nghỉ từ 4 – 5 ngày trước khi bắt đầu liệu trình mới.
Phòng kỷ
Phòng kỷ hỗ trợ điều trị thấp khớp hiệu quả

Những điều cần lưu ý khi dùng bài thuốc từ phòng kỷ

Mặc dù phòng kỳ có nhiều công dụng trị bện hiệu quả, đặc biệt là trong điều trị các bệnh đau nhức xương khớp, tuy nhiên, khi sử dụng vị thuốc này, người bệnh cần lưu ý một số điều sau:

  • Người có âm hư nhưng không có thấp nhiệt không nên dùng phòng kỷ.
  • Dược liệu này có vị rất đắng và tính hàn, dùng nhiều có thể gây tổn thương tỳ vị. Do đó không nên dùng cho người có tỳ vị hư.
  • Thử nghiệm cho thấy, phòng kỷ có gây độc lên tuyến thượng thận, gan và thận. Vì vậy nên thận trọng khi sử dụng vị thuốc trong điều trị dài hạn.
  • Tránh nhầm lẫn phòng kỷ với Mộc phòng kỷ và Quảng phòng kỷ bởi những dược liệu này khá giống nhau.
  • Dược liệu có thể gây độc lên gan nên những người mắc bệnh suy giảm chức năng gan cần lưu ý khi sử dụng.

Phòng kỷ mang lại nhiều tác dụng chữa bệnh hiệu quả. Tuy nhiên, người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng các bài thuốc từ dược liệu này. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi sớm nhất.

Xem thêm: Lá sen và 16 bài thuốc trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *