Rau sam và 28 bài thuốc chữa bệnh lỵ, viêm âm đạo, ung thư trực tràng, đau răng, bỏng,…hiệu quả không ngờ

Cây rau sam có tính mát, không chỉ giúp thanh nhiệt, giải độc mà còn là bài thuốc trị nhiều bệnh như lỵ, đau răng, ho, ngứa âm đạo, ung thư trực tràng,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết về rau sam cũng như công dụng chữa bệnh của loài dược liệu này trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

  • Tên gọi khác: Mã xỉ hiện, mã xỉ thái, trường thọ thái,…
  • Tên khoa học: Portulaca oleracea L.
  • Họ: Rau sam (danh pháp khoa học: Portulacaceae)

Mô tả dược liệu cây rau sam

1. Đặc điểm thực vật

Rau sam rất dễ phát triển và có thể sinh sống ở những vùng đất khô hạn, cứng và nghèo dinh dưỡng. Đây là một loại cỏ sống hàng năm, có nhiều cành mẫm, nhẵn với một số đặc điểm như:

  • Thân có màu đỏ nhạt, dài 10 – 30cm.
  • Lá hình bầu dục dài, phía đáy lá hơi thót lại, không cuống. Phiến lá dày, mặt bóng, dài 2cm, rộng 8 – 14mm. Những lá phía trên họp thành một thứ tổng bao quanh các hoa.
  • Hoa mọc ở đầu cành, màu vàng, không có cuống.
  • Quả nang hình cầu, mở bằng 1 nắp. Trong có chứa nhiều hạt màu đen bóng.
  • Rễ rau sam gồm có rễ cái và nhiều rễ con dạng sợi. L
Rau sam
Cây rau sam

2. Bộ phận dùng

Ngoại trừ phần rễ, cả cây rau sam đều được ứng dụng làm thuốc hoặc làm thực phẩm.

3. Phân bố

Cây mọc khắp ở các tỉnh nước ta.

4. Thu hái – sơ chế, bảo quản

Rau sam làm thuốc thường được thu hái vào mùa hè và mùa thu vì lúc này thân cây to, đỏ và tươi, nhờ thế mà đảm bảo chất lượng cũng như dược tính tốt nhất của dược liệu. Ngoài ra, cây cũng được thu hái quanh năm cho nhu cầu thực phẩm.

Rau sam có thể sử dụng dưới dạng rau tươi qua chế biến của nhiệt độ thành món ăn hoặc sắc thành nước uống. Ngoài ra có thể bào chế rau sam theo những cách sau:

  • Vắt lấy nước uống
  • Giã nát với muối để đắp vào vết thương
  • Rau sam rửa sạch, giã nát sau đó đem phơi khô để dùng dầ

Bảo quản ở nơi khô ráo.

5. Thành phần hóa học

Rau sam chứa nhiều dinh dưỡng có lợi như: vitamin PP, B1, B2, C, A, acid folic, choline, sắt, magie, natri, canxi, kali, oxalic, nicotinic, biflavonoid, liquiritin và noradrenalin,…

Vị thuốc rau sam

1. Tính vị, quy kinh

  • Vị chua, tính hàn và không có độc.
  • Quy vào kinh Tỳ, Phế và Tâm.

3. Tác dụng dược lý

Theo Đông Y:

  • Tác dụng: Rau sam có nhiều tác dụng, đặc biệt là kích thích tiêu hóa, kháng khuẩn, giải độc, thanh nhiệt,…
  • Chủ trị: Tiêu hóa kém, nóng trong người, mẩn ngứa ngoài da, viêm nhiễm đường tiết niệu, nhiễm giun sán, lỵ, đầy bụng, ăn không tiêu,…
Rau sam
Cây rau sam có nhiều tác dụng dược tính

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn thương hàn và trực khuẩn lỵ. Đây là chức năng nổi bật nhất của loài cây này. Ngoài ra cồn chiết xuất từ dược liệu còn có tác dụng ức chế trực khuẩn E. coli.
  • Hàm lượng acid béo Omega 3 trong rau sam có tác dụng tăng cường miễn dịch, bảo vệ mạch máu, giảm cholesterol và ngăn ngừa bệnh tim mạch.
  • Thành phần hoạt hóa thần kinh DOPA, dopamine trong loại rau này có tác dụng tăng cường trí nhớ và cải thiện mức độ tập trung.
  • Các nguyên tố vi lượng như kẽm, mangan, magie và đồng trong dược liệu có tác dụng chống khối u.
  • Rau sam còn có tác dụng thải trừ độc tố bisphenol A giúp nâng cao thể trạng và tăng cường chức năng miễn dịch.

4. Cách dùng – liều lượng

Rau sam thường được dùng tươi, sắc uống hoặc dùng ngoài da. Nếu dùng rau sam tươi, nên sử dụng 50 – 100g/ ngày.

28 Cách dùng rau sam chữa bệnh từ dân gian

1. Bài thuốc chữa sốt phát ban, mẩn ngứa trên da

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Vắt lấy nước cốt và uống trực tiếp, dùng bã xoa lên người (tập trung vào vùng cổ, nách và bẹn)

2. Bài thuốc trị chứng bí tiểu và nhiễm trực khuẩn lỵ

  • Chuẩn bị: Cây rau sam tươi và cỏ sữa lá nhỏ mỗi thứ 100g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống hằng ngày.

3. Bài thuốc chữa ngộ độc thuốc

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát, lấy nước cốt uống và dùng bã đắp vào rốn.

4. Bài thuốc chữa lỵ ở trẻ nhỏ

  • Chuẩn bị: Một ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, để ráo và giã nát, vắt lấy nước cốt, đun sôi, thêm ít mật vào và cho trẻ uống.
Rau sam chữa lỵ
Rau sam lành tính đối với cả trẻ nhỏ

5. Bài thuốc trị chứng khó tiểu sau khi sinh

  • Chuẩn bị: 100g mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Giã nát và vắt lấy 300ml nước cốt, đem đun sôi và thêm 10g mật ong vào, hòa và uống liền.

6. Bài thuốc chữa lỵ cấp và mãn tính

  • Chuẩn bị: 1kg rau sam tươi.
  • Thực hiện: Đem nấu với 3l nước lọc, sắc còn 1 lít. Mỗi lần dùng 700ml, ngày dùng 3 lần.

7. Bài thuốc chữa dịch sản hậu ra nhiều

  • Chuẩn bị: 60g mã xỉ hiện khô hoặc 200g mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, chia thành 2 lần dùng.

8. Bài thuốc chữa chứng ho gà 

  • Chuẩn bị: Đường phèn 30g và rau sam 100g.
  • Thực hiện: Đun sôi rau sam với 200ml nước, sau đó thêm đường phèn vào và đun còn 100ml. Đem nước sắc chia đều cho 3 ngày, mỗi ngày dùng 3 lần.

9. Bài thuốc hỗ trợ điều trị ung thư thực quản

  • Chuẩn bị: Rau sam tươi 30g, 1 ít mật ong và bột đậu nành.
  • Thực hiện: Đem nấu rau sam cho nhừ, sau đó cho bột đậu nành vào nấu cháo và thêm 1 ít mật ong, ăn hàng ngày trong nhiều tháng.

10. Bài thuốc chữa đau nhức răng

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giá nát và dùng nước cốt tươi ngậm súc miệng. Hoặc sắc đặc và súc miệng nhiều lần trong ngày.

11. Bài thuốc chữa ngứa âm đạo

  • Chuẩn bị: Rau sam khô hoặc tươi.
  • Thực hiện: Sắc và ngâm rửa âm đạo.
Rau sam chữa ngứa âm đạo
Vệ sinh vùng kín mỗi ngày bằng rau sam có thể làm hết chứng ngứa âm đạo

12. Bài thuốc trị giun kim và giun đũa

  • Chuẩn bị: 100g cây rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước uống.

13. Bài thuốc trị phụ nữ bị bạch đới

  • Chuẩn bị: 2 lòng đỏ trứng gà và 30ml nước cốt mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Trộn đều 2 nguyên liệu, sau đó đun sôi và uống.

14. Bài thuốc trị vết rắn rết và côn trùng cắn

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và vắt lấy nước cốt uống, dùng bã đắp lên vùng da bị cắn.
  • Lưu ý: Nếu do rắn rết cắn, nên sơ cứu bằng bài thuốc từ mã xỉ hiện và đến bệnh viện trong thời gian sớm nhất.

15. Bài thuốc hỗ trợ điều trị ung thư trực tràng

  • Chuẩn bị: Hoa mào gà 30g và mã xỉ hiện 10g.
  • Thực hiện: Đem sắc uống, ngày dùng 1 thang.

16. Bài thuốc chữa mụn nhọt lâu ngày không khỏi

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch, giã nát và đắp trực tiếp lên nhọt.

17. Bài thuốc trị chứng lậu nhiệt gây đái buốt và đái rắt

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện tươi.
  • Thực hiện: Giã nát và dùng nước cốt uống.

18. Bài thuốc chữa bỏng

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện khô và mật ong.
  • Thực hiện: Đem mã xỉ hiện tán bột, trộn đều với mật ong và thoa lên da.
Rau sam chữa bỏng
Rau sam có tính hàn giúp làm dịu các vết bỏng hiệu quả

19. Bài thuốc trị miệng và môi bị lở loét

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Sắc đặc và thoa lên niêm mạc lở loét.

20. Bài thuốc trị kiết lỵ ra máu

  • Chuẩn bị: 100g gạo nếp và 200g rau sam.
  • Thực hiện: Thái nhỏ rau sam và nấu với gạo nếp thành cháo, không nêm nếm gia vị và ăn khi đói.

21. Bài thuốc tẩy giun móc

  • Chuẩn bị: 300g rau sam tươi.
  • Thực hiện: Rửa sạch rau, sau đó giã nát, vắt lấy nước, thêm 1 ít đường hoặc muối. Ngày dùng 2 lần khi đói và thực hiện 1 – 3 liệu trình (mỗi liệu trình kéo dài 3 ngày).

22. Bài thuốc hỗ trợ điều trị ung thư đại tràng

  • Chuẩn bị: Bại tương thảo, thổ phục linh, kê nội kim, mã xỉ hiện, khổ sâm và bạch thược mỗi thứ 20g, cam thảo 6g, xạ hương 4g, tam lăng, xuyên hậu phác và huyền hồ mỗi thứ 10g, hồng đằng 12g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc uống, ngày dùng 1 thang.

23. Bài thuốc trị trướng bụng, đầy hơi và khó tiêu

  • Chuẩn bị: 300g rau sam tươi.
  • Thực hiện: Mỗi lần dùng 150g rau sam, rửa sạch, thái nhỏ và nấu với nước vo gạo nếp lần 2 thành canh. Thực hiện 2 lần/ ngày cho đến khi khỏi.
  • Lưu ý: Nếu bụng đầy trướng khó giảm, có thể dùng đến 400g rau sam/ ngày.
Rau sam trị đầy hơi
Rau sam giúp trị chứng đầy hơi, khó tiêu hiệu quả

24. Bài thuốc chữa nấm chân và nấm tóc

  • Chuẩn bị: 1 ít rau sam.
  • Thực hiện: Đốt dược liệu thành than rồi rắc lên hoặc nấu thành cao và thoa lên vùng da tổn thương.

25. Bài thuốc trị chứng bạch cầu cấp

  • Chuẩn bị: Bạch chỉ 12g, mã xỉ hiện 30g, hà thủ ô và a giao mỗi thứ 16g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

26. Bài thuốc trị bạch đái

  • Chuẩn bị: 1 ít mã xỉ hiện.
  • Thực hiện: Vắt lấy khoảng 20ml nước cốt, sau đó đun nóng lên và cho 2 lòng trắng trứng vào. Ngày dùng 1 lần, sử dụng liên tục trong 2 – 3 ngày.

27. Bài thuốc chữa ho ra máu

  • Chuẩn bị: 1 lượng rau sam tươi.
  • Thực hiện: Chế biến rau sam ăn hàng ngày (nấu canh, luộc hoặc xào) và sắc đặc uống cho đến khi khỏi.
  • Lưu ý: Nếu ho do lao, cần kết hợp với thuốc kháng sinh theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa.

28. Bài thuốc hỗ trợ chữa bệnh trĩ

  • Chuẩn bị: 1 lượng rau sam tươi vừa đủ.
  • Thực hiện: Nấu nước xông và rửa giang môn, kết hợp với các món ăn từ rau sam như rau sam luộc, xào tỏi,…

Lưu ý khi sử dụng rau sam chữa bệnh

Theo nghiên cứu, đối với một số đối tượng nhất định không nên sử dụng rau sam bởi dược liệu này có tính hàn và tác dụng hoạt huyết mạnh. Phụ nữ có thai dùng rau sam có thể dẫn đến động hoặc sảy thai, phụ nữ đang cho con bú dùng rau sam có thể ảnh hưởng đến việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Phụ nữ mang thai
Phụ nữ mang thai không nên sử dụng rau sam

Ngoài ra, rau sam có tính hàn nên những người có Tỳ Vị hư, mắc bệnh tiêu chảy nên thận trọng khi sử dụng loại dược liệu này. Nếu sử dụng, nên phối hợp với một số vị thuốc cay và có tính ấm để dung hoà. Thêm vào đó, không nên lạm dụng rau sam trong việc chữa bệnh bởi sử dụng với liều lượng lớn có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận.

Rau sam có thể chế biến thành các món ăn hằng ngày để hỗ trợ trong việc chữa bệnh. Tuy nhiên, cần phải lưu ý một số vấn đề ở trên để tránh những tác dụng phụ không mong muốn. Tốt nhất người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng rau sam chữa bệnh. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Bệnh gút uống sữa Ensure được không? Lưu ý nào người bệnh cần nhớ?

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *