Tầm duột với 7 bài thuốc trị đau nhức xương khớp, suy tim, viêm tai, cầm máu,…hiệu quả cao

Tầm duột là loài cây thân thảo thuộc họ thầu dầu. Đây là loài cây duy nhất ăn được thuộc họ này. Nhờ thế mà dược liệu được ứng dụng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh như đau nhức xương khớp, suy tim, cầm máu, viêm tai,…Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Chùm ruột, chùm giuột, tầm ruộc

Tên khoa học: Phyllanthus distichus Muell, Arg.

Họ: Thầu dầu Euphorbiaceae

Đặc điểm dược liệu tầm duột

1. Mô tả

Tầm duột là dược liệu thân thảo, thân nhẵn, cành có vỏ màu xám nhạt, trên cành có nhiều vết sẹo của lá cũ. Cành khi non có màu xanh nhạt, lá mềm, mỏng, mặt trên màu xanh dưới, mặt dưới nhạt hơn.

Dược liệu tầm duột
Cây tầm duột

Lá của cây tầm duột dài 4 – 5cm, rộng 18 – 20mm, cuống tù hoặc hơi tròn, đầu phiến lá nhọn. Hoa mọc thành xim đơm nhị lệ trên cành nhỏ, thường tụ thành từng cụm gồm 4 – 7 hoa, cánh hoa dài 6 – 15cm. Quả nang, 4 mảnh, có màu đen nhạt khi chín, đường kính quả 5mm, đài hơi đồng trưởng, cuống dài khoảng 7mm.

2. Phân bố

Tầm duột là loài cây mọc hoang ở một số vùng có khí hậu nhiệt đới như ở châu Á. Ở Việt Nam, tầm duột thường được người miền Bắc trồng để làm cảnh, ở miền Nam, loại cây này thường mọc hoang và được trồng để ăn quả.

3. Bộ phận dùng, thu hái – chế biến, bảo quản

  • Bộ phận dùng: Toàn bộ cây tầm duột đều được sử dụng để làm dược liệu: Lá, rễ, thân, cành.
  • Thu hái: Có thể thu hái lá, vỏ thân, vỏ rễ của tầm duột quanh năm. Thu hái hoa vào thời điểm từ tháng 3 đến tháng 5. Thu hái quả lúc chưa chín trong thời điểm từ tháng 6 đến tháng 8.
  • Chế biến: Tầm duột sau khi thu hái mang về rửa sạch, sau đó cắt thành khúc nhỏ mang sao hoặc sấy khô sau đó bảo quản trong túi kín để dùng dần.
  • Bảo quản: Bảo quản dược liệu ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc và ánh nắng trực tiếp.

4. Thành phần hóa học

Theo kết quả nghiên cứu, quả và vỏ rễ tầm duột là 2 bộ phận chứa nhiều hoạt chất đa dạng và có lợi cho cơ thể. Cụ thể:

  • Quả tầm duột: Chứa 89 – 91% nước; 0,73 – 0,90% protit; 0,61 – 0,76% liptit; 5,89 – 7,20% gluxit; độ chua do có chứa acid axetic chừng 1,7%, độ tro chừng 0,52  – 0,84%. Ngoài ra, trong quả chùm ruột còn chứa 40mg vitamin C trong 100g quả và cũng rất giàu chất xơ.
  • Vỏ rễ: Chứa Saponin, Acide Galic, Tanin, một số hợp chất Triterpen như Phyllanthol, B-Amyrin và chứa nhiều acid Phenol.
Thành phần của tầm duột
Tầm duột chứa thành phần hoá học đa dạng

Vị thuốc tầm duột

Tính vị

Mỗi bộ phận của cây tầm duột có tính vị khác nhau, cụ thể:

  • Quả: Vị chua ngọt, tính mát
  • Lá: Vị chua nhẹ, có tính sát khuẩn cao
  • Rễ: Tính nóng, dùng như chất chống độc đối với nọc rắn độc

2. Tác dụng dược lý

Theo các chuyên gia y học cổ truyền, tầm duột có một số tác dụng như sau:

  • Quả có tác dụng thanh nhiệt, bổ máu, tăng cường chức năng gan, hỗ trợ điều trị bệnh xơ gan rất hiệu quả.
  • Lá và rễ tính nóng, rễ độc, có tác dụng tan huyết ứ, tiêu đờm, tiêu độc, sát trùng, chữa độc rắn cắn. Lá cây khi nấu chín còn giúp trị mụn nhọt, hút mủ mụn, lở, nổi mề đay và các bệnh lý ngoài da. Lá tầm duột giúp chữa viêm họng, viêm miệng.
  • Thân cây tầm duột có khả năng hạ sốt nhanh, vỏ cây có thể tiêu hạch độc, ung nhọt, tiêu đờm, trừ tích ở phế. Rượu ngâm từ vỏ thân cây có thể chữa viêm tai tiêu mủ, chữa ghẻ, loét, vết thương chảy máu ngoài da, ngậm chữa đau răng, đau họng.

Cách dùng và liều lượng

Tầm duột thường được dùng ở nhiều dạng khác nhau như dạng tươi hay giã nát bôi ngoài da, nấu lấy nước để tắm. Vỏ thân cây thường được phơi khô, tán bột và kết hợp với nhiều nguyên liệu khác. Quả được ép lấy nước, dùng dưới dạng nguyên trái, ngâm mứt đường hoặc làm mứt.

Các bài thuốc sử dụng tầm duột

1. Chữa hen suyễn

Hen suyễn hay hen phế quản là một căn bệnh mãn tính gây hẹp đường thở, khiến người bệnh hô hấp khó khăn. Để hỗ trợ giảm bớt triệu chứng của căn bệnh này, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ tầm duột như sau:

  • Lấy 6 quả chùm ruột, 2 củ hành đỏ, 1 nắm hạt đậu biếc, 8 quả long nhãn rửa sạch, nghiền nhỏ sau đó trộn đều.
  • Cho vào ấm chuyên dụng, thêm 2 tách nước, đun đến khi thấy nước cạn còn ⅓ thì tắt bếp
  • Để hơi nguội sau đó chắt lấy nước, có thể thêm ít đường để uống, dùng đều đặn 1 – 2 lần/ngày.
Hen suyễn
Hen suyễn có thể điều trị hiệu quả bằng tầm duột

2. Chữa lở ngứa, vết thương ngoài da

Tầm duột chứa các hoạt chất kháng viêm nên thích hợp điều trị lở ngứa, viêm da hiệu quả. Cách áp dụng bài thuốc này khá đơn giản, người bệnh có thể tự áp dụng tại nhà.

  • Chuẩn bị một ít vỏ thân cây tầm duột đã phơi khô
  • Tán thành bột, chưng với dầu dừa
  • Bôi ngoài da đều đặn mỗi ngày đến khi tình trạng mề đay, ghẻ loét lở ngứa cải thiện.

3. Chữa lở ngứa dữ dội

Đây là một bài thuốc chữa lở ngữa nữa từ tầm duột. Người bệnh khi sử dụng bài thuốc này không cần phải kết hợp với các vị thuốc khác nên không mất nhiều công sức để chuẩn bị. Cách áp dụng bài thuốc này như sau:

  • Chuẩn bị một ít vỏ tầm duột, lá me chua, đọt ổ, đọt chuối sứ với lượng bằng nhau
  • Cho vào nồi, thêm nước đun sôi rồi bỏ phèn chua vào
  • Để nguội, dùng nước này tắm hoặc thoa vào chỗ ngứa, đến khi thuốc bôi khô lại.

4. Trị suy yếu tim

Đây là một trong những bài thuốc trị suy tim được các chuyên gia đánh giá cao. Bên cạnh việc sử dụng thuốc, người bệnh có thể áp dụng bài thuốc từ cây tầm duột để hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn. Cách áp dụng bài thuốc như sau:

  • Lấy 1 phần vỏ thân tầm duột, 2 phần vỏ thân vông đồng
  • Sắc 2 nguyên liệu này sao cho cô đặc
  • Khi dùng, hòa với một ít rượu trắng, uống 2 muỗng cà phê/ngày, chia làm 2 lần uống.
Công dụng của tầm duột
Tầm duột hỗ trợ điều trị suy tim hiệu quả

5. Chữa táo bón

Tầm duột là một trong những vị thuốc trị táo bón hiệu quả nhờ chức năng cải thiện hệ tiêu hoá. Nếu người bệnh gặp tình trạng táo bón lâu ngày không khỏi có thể áp dụng bài thuốc từ tầm duột theo cách dưới đây.

  • Lấy hạt tầm duột, phơi khô, xay thành bột nhuyễn
  • Dùng ¾ muỗng bột xay từ hạt chùm ruột hãm với ½ tách nước nóng
  • Để hơi nguội thì hòa thêm 1 muỗng mật ong, khuấy đều, uống 2 lần/ngày.

6. Trị viêm tai, chảy máu ngoài da, đau răng, đau họng

Để điều trị các chứng bệnh kể trên, người bệnh áp dụng bài thuốc từ rượu ngâm tầm duột. Cách áp dụng bài thuốc này khá đơn giản, người bệnh có thể tự thực hiện tại nhà để hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả hơn.

  • Lấy vỏ tầm duột phơi khô, tán thành bột mịn, ngâm với rượu trắng nồng độ cao
  • Cứ 200g bột chùm ruột ngâm với 1 lít rượu, để trong 10 ngày là sử dụng được.

Cách sử dụng:

  • Đối với bệnh về tai dùng theo đường nhỏ
  • Đau răng, đau họng thì ngậm trong 5 – 10 phút thì nhổ ra, súc lại bằng nước
  • Vết thương, lở loét ngoài da thì dùng rượu này để bôi
Tầm duột
Tầm duột hỗ trợ điều trị viêm tai hiệu quả

7. Điều trị đau nhức xương khớp

Tầm duột được đánh giá là một trong những dược liệu có công dụng trị đau nhức xương khớp hiệu quả cao. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau:

  • Lấy một ít lá chùm ruột tươi rửa sạch, để ráo nước
  • Giã nát cùng vài hạt tiêu, đắp vào chỗ đau
  • Thực hiện 1 lần/ngày để thấy hiệu quả.

Lưu ý khi dùng tầm duột chữa bệnh

Tầm duột là dược liệu quý trong đông y. Mặc dù chưa phổ biến song những hiệu quả mà nó mang lại là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, giống như các dược liệu tự nhiên khác, hoạt chất đa dạng có trong tầm duột có thể gây ra một số tác dụng phụ. Vì thế, người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý dưới đây khi sử dụng các bài thuốc từ dược liệu này.

  • Vỏ và rễ tầm duột chứa nhiều độc tố nên tuyệt đối không được uống hay tiếp xúc bằng đường miệng.
  • Uống nước sắc hoặc rượu ngâm từ vỏ rễ cây có thể gây ra nhức đầu, đau bụng dữ dội thậm chí gây tử vong.
  • Những người mắc bệnh gút và sỏi thận cũng không được ăn quả chùm ruột vì chúng rất giàu acid oxalic.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc từ cây tầm duột. Mặc dù loại cây này có nhiều lợi ích cho sức khoẻ song người bệnh vẫn nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng. Ngoài ra, một số bộ phận như vỏ và rễ của cây có chứa độc nên người bệnh cần tuân thủ những lưu ý khi sử dụng. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi sớm nhất.

Xem thêm: Náng hoa trắng với 5 bài thuốc trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *