Thầu dầu và 5 bài thuốc quý giúp điều trị táo bón, sa trực tràng, trĩ,…hiệu quả

Thầu dầu là dược liệu được các chuyên gia đông y đánh giá cao với công dụng điều trị táo bón, trĩ, suy giảm khứu giác,…Tuy nhiên, đây là vị thuốc có độc, có thể gây tử vong nếu không được sử dụng đúng cách. Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Tên gọi khác: Thầu dầu tía, Đu đủ tía, Đu đủ dầu

Tên khoa học: Ricinus communis L.

Họ: Thầu dầu – Euphorbiaceae

Đặc điểm dược liệu thầu dầu

1. Mô tả

Thầu dầu là dược liệu thân thảo thường mọc thành bụi sống hằng năm. Thân cây có thể cao đến 5m khi trưởng thành. Thân cây nhẵn, co phủ một lớp bột sáp, thường có màu xanh lá cây, xám xanh hoặc đỏ tím. Thân dược liệu tròn và rỗng, có nhiều cành nhỏ với các lá to và phân chia đều sang hai bên.

Thầu dầu
Cây thầu dầu

Cây có phiến lá khá tròn, màu tía, dài và rộng khoảng 40 cm hoặc lớn hơn. Lá có khoảng 7 – 11 thùy, thùy phân nhánh đến giữ, có hình trứng thuôn hoặc có hình dáng như ngọn giáo. Mép lá có răng cưa. Các gân lá rất rõ ràng, cuống lá có thể dày đến 40cm.

Cụm hoa thầu dầu thường mọc ở ngọn hoặc các nách lá. Hoa mọc thành chùy, đài hoa hình tam giác rộng, có màng, nhiều lông, phân chia thành hoa đực và hoa cái. Hoa đực thùy hình bầu dục, dài từ 7 – 10 mm, có nhiều nhụy hoa. Hoa cái hình bầu dục hoặc hình chóp. Dài từ 5 – 8 mm, hình trứng. Hoa cái có nhiều chóp là bao phủ bên trên.

Quả thầu dầu là dạng quả nang, hình trứng, chiều dài khoảng 1.5 – 2.5 cm. Bên ngoài quả có màng gau mềm hoặc nhẵn bao bọc. Hạt Đu đủ tía có hình elip, hơi dẹp, dài khoảng 8 – 18 mm, nhẵn, có hoa văn ngựa vằn màu nâu nhạt hoặc xám trắng. Mùa hoa rơi vào tháng 3 – 7, kết quả vào tháng 4 – 8.

2. Bộ phận sử dụng

Lá, thân và hạt của thầu dầu là bộ phận được sử dụng để làm thuốc.

3. Phân bố

Thầu dầu có nguồn gốc từ Ai Cập, Ethiopia và Ấn Độ. Sau đó Thầu dầu du nhập vào Brazil, Thái Lan, Argentina, Hoa Kỳ và một số nước khác. Hiện tại, thầu dầu phân bố rộng rãi ở nhiều vùng nhiệt đới trên thế giới.

Ở nước ta, dược liệu này chủ yếu sinh trưởng và phát triển ở vùng núi phía Tây Bắc như Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Lào Cai, Hà Giang.

4. Thu hái và sơ chế

  • Lá thầu dầu có thể thu hái quanh năm, có thể dùng tươi hoặc phơi khô đều được.
  • Hạt thầu dầu thường được thu hái khoảng tháng 5 – 6 hàng năm. Hạt thường dùng để ép thành dầu.
Thầu dầu
Dầu thầu dầu

5. Bảo quản

  • Lá thầu dầu cần được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc ẩm mốc.
  • Dầu thầu dầu cần bảo quản trong lọ kín, tiệt trùng. Sau mỗi lần sử dụng cần đậy kín nắp lọ để tránh không khí hoặc các hoạt chất ngoài môi trường làm biến đổi tính chất dầu.

6. Thành phần hóa học

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong hạt thầu dầu có chứa 40 – 50% là tinh dầu, 25% anbummoit, 0.15% rixin.  Bên cạnh đó, lá thầu dầu có chứa rất nhiều các thành phần hoạt chất như:

  • Axit Tactric
  • Axit Xitric
  • Axit Corydalic
  • Axit Amin
  • Quextin
  • Rutonozit
  • Astragalin
  • Rixin (lượng Rixin trong lá non là 1.3% và trong là già là 2.5%)

Vị thuốc Thầu dầu

1. Tính vị

  • Hạt có vị ngọt, cay, tính bình, có độc
  • Lá có vị ngọt, cay, tính bình, ít có độc
  • Rễ nhạt, hơi cay, tính bình

2. Tác dụng dược lý

Nghiên cứu của các nhà khoa học hiện đại đã chỉ ra rằng dầu thầu dầu có tác dụng cải thiện tiêu hoá, giảm thiểu các triệu chứng đầy bụng, táo bón hiệu quả.

3. Cách dùng – Liều lượng

Lá Thầu dầu có thể dùng đế thoa hoặc đắp bên ngoài để điều trị các tổn thương ngoài da.

Bài thuốc từ dược liệu thầu dầu

1. Chữa sa tử cung, trực tràng

Thầu dầu có thể được ứng dụng trong các bài thuốc hỗ trợ điều trị sa tử cung, trực tràng hiệu quả. Để áp dụng bài thuốc này, người bệnh thực hiện như sau: Sử dụng hạt thầu dầu giã nát, dùng đắp lên đỉnh đầu. Kiên trì thực hiện trong ít nhất 1 tuần để bệnh thuyên giảm.

Sa tử cung
Thầu dầu hỗ trợ điều trị sa tử cung

2. Điều trị liệt dây thần kinh mặt

Người bệnh có thể sử dụng thầu dầu để hỗ trợ điều trị liệt dây thần kinh mặt. Cách áp dụng bài thuốc này khá đơn giản, người bệnh chỉ cần thực hiện như sau: Sử dụng hạt Thầu dầu dùng giã nát để đắp lên phía đối diện mặt bị liệt dây thần kinh.

3. Điều trị đẻ khó, sót nhau thai

Đây là bài thuốc sử dụng mẹo với nguyên liệu là thầu dầu. Đây là phương pháp dựa trên kinh nghiệm dân gian và chưa được kiểm chứng về hiệu quả nên người bệnh chỉ nên tham khảo. Cách áp dụng bài thuốc này như sau: Sử dụng khoảng 14 hạt Thầu dầu giã nát đắp vào lòng bàn chân. Sau khi đẻ xong hoặc nhau thai đã ra hết thì bỏ thuốc ra ngay và rửa sạch chân hoặc bất cứ nơi nào tiếp xúc với thuốc.

4. Trị đột nhiên điếc mũi

Trong trường hợp bị mất đi khứu giác, người bệnh có thể sử dụng thầu dầu để cải thiện. Cách áp dụng bài thuốc này như sau: Sử dụng 20 hạt Thầu dầu và 1 quả táo tàu đã bóc vỏ, đun sôi nhỏ lửa, sau đó lại bọc trong vải mỏng, đắp lên mũi. Sau 30 ngày mũi sẽ thông hoàn toàn, khứu giác cũng được phục hồi.

5. Điều trị bệnh trĩ

Người bệnh có thể sử dụng thầu dầu để điều trị bệnh trĩ bằng nhiều cách dưới đây:

Bài thuốc thứ nhất: Dùng lá thầu dầu chữa bệnh trĩ

Người bệnh chọn một lượng lá Thầu dầu tía vừa đủ, mang đi rửa sạch, đun đến khi nước đặc, để nguội rồi dùng để rửa hậu môn.

Trĩ
Thầu dầu hỗ trợ điều trị bệnh trĩ hiệu quả

Bài thuốc thứ hai: Kết hợp lá Thầu dầu và lá vông nem chữa bệnh trĩ

  • Cách 1: Sử dụng lá Thầu dầu và lá Vong nem (dùng cả lá và thân) mang đi rửa sạch, đun sôi với một lượng nước vừa đủ. Dùng nước này để ngâm rửa hậu môn.
  • Cách 2: Sử dụng lá Thầu dầu và lá Vong nem theo tỷ lệ 1:1, rửa sạch, giã nát rồi dùng vải mỏng bọc lại đắp vào hậu môn trong 5 phút. Sau đó dùng khăn sạch để lau hậu môn, không cần rửa lại với nước. Thực hiện bài thuốc 1 lần mỗi ngày, sau khoảng 1 tuần các triệu chứng bệnh trĩ sẽ thuyên giảm rõ rệt.

Bài thuốc thứ ba: Chữa bệnh trĩ bằng hạt Thầu dầu tía

Lấy 9 hạt thầu dầu tía và 9 con học trò nước (con vật có chân dài tương tự như nhện, thường hay chạy trên mặt nước) trộn chung, giã nát với nhau rồi xào với giấm thanh cho nóng. Sau đó bọc hỗn hợp trong mảnh vải mỏng rồi vạch tóc ra đắp vào huyệt Bách Hội ở giữa đỉnh đầu.

Tuy nhiên, trong trường hợp bệnh nặng như búi trĩ quá lớn, sưng viêm nghiêm trọng, chảy nhiều máu thì người bệnh nên đến bệnh viện thăm khám để áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

Lưu ý khi áp dụng các bài thuốc từ thầu dầu

Mặc dù mang lại những hiệu quả chữa bệnh nhất định song các bài thuốc từ thầu dầu có thể gây ra một số tác dụng phụ đối với cơ thể nếu không được sử dụng đúng liều lượng cho phép. Vì thế, khi áp dụng các bài thuốc, người bệnh cần lưu ý một số điều dưới đây.

Hạt thầu dầu có chứa Ricin có thể gây ngộ độc. Các triệu chứng ngộ độc dầu thầu dầu bao gồm:

  • Nhức đầu
  • Viêm dạ dày ruột
  • Tăng nhiệt độ cơ thể
  • Tăng bạch cầu
  • Đi tiểu ít, khó tiểu
  • Vàng da
  • Thường xuyên đổ mồ hôi lạnh
  • Chuột rút thường xuyên
  • Trụy tim mạch
Thầu dầu
Thầu dầu có chứa độc nên người bệnh cần thận trọng khi sử dụng

Ngộ độc Thầu dầu có thể gây tử vong, do đó khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường sau khi sử dụng dược liệu, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế để cấp cứu kịp thời.

Tốt nhất trước khi sử dụng dược liệu này, người bệnh nên tham vấn ý kiến của bác sĩ. Phụ nữ có thai, đang trong giai đoạn cho con bú tuyệt đối không nên sử dụng.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc từ dược liệu thầu dầu. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi sớm nhất.

Có thể bạn quan tâm

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *