Thiên niên kiện với 9 bài thuốc trị đau nhức xương khớp, mẩn ngứa, dị ứng, đau bụng kinh,…dễ áp dụng tại nhà

Thiên niên kiện là vị thuốc đông y được đánh giá cao với công dụng điều trị đau nhức xương khớp hiệu quả. Ngoài ra, dược liệu còn có nhiều công dụng trị bệnh khác như: đau bụng kinh, mẩn ngứa, dị ứng,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên gọi khác: Cây bao kim, sơn thục, ráy hương, duyên, vắt vẻo,…

Tên dược: Rhizoma Homalomena

Tên khoa học: Homalomena occulta Schott

Họ: Ráy (danh pháp khoa học: Araceae)

Đặc điểm dược liệu thiên niên kiện

1. Mô tả

Thiên niên kiện là cây thân thảo, sống nhiều năm, có đường kính khoảng 1 – 2cm. Vỏ thân màu xanh, rễ mập và có mùi thơm. Lá mọc so le, có cuống dài từ 16 – 25cm, bề mặt lá mà xanh và nhẵn, chiều rộng khoảng 8 – 11cm và dài từ 12 – 15cm.

Hoa mọc thành cụm, nở vào tháng 3 – 4 hằng năm. Quả mọng, có hình thuôn dài. Quả được kết vào tháng 8 – 10 hằng năm.

Thiên niên kiện
Thiên niên kiện

2. Bộ phận dùng

Thân rễ của cây được ứng dụng để làm thuốc.

3. Phân bố

Thiên niên kiện thường mọc hoang ở những vùng đất có độ ẩm cao như rừng mưa nhiệt đới, hai bên bờ suối,…Hiện nay cây đã được trồng để làm dược liệu ở nhiều quốc gia trên thế giới. Ở nước ta, cây mọc rải rác từ bắc vào nam.

4. Thu hái – sơ chế

Thiên niên kiện có thể thu hái quanh năm. Sau khi hái về, rửa sạch bùn đất và loại bỏ tạp chất. Sau đó cắt thành khúc 10 – 20cm và sấy khô với nhiệt độ 50 độ C. Cuối cùng đem sấy khô hoặc phơi khô hoàn toàn.

5. Bảo quản

Dược liệu chứa nhiều tinh dầu nên rất dễ ẩm mốc và hư hại. Vì vậy cần bảo quản dược liệu ở nơi thoáng mát và khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp và ẩm thấp.

6. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, thành phần chủ yếu có trong thiên niên kiện là tinh dầu với khoảng 0.8 – 1%, trong tinh dầu có chứa 2% este, sabinen, a-terpinen, terpineol, aldehyde propionic, acetaldehyt,…Các hoạt chất này đều đóng vai trò quan trọng trong các bài thuốc điều trị một số bệnh.

Vị thuốc thiên niên kiện

1. Tính vị, quy kinh

Vị cay, đắng, tính ấm.

Quy vào kinh Thận và Can.

2. Tác dụng dược lý

Các chuyên gia đông y và y học học hiện đại đều đánh giá rất cao công dụng của thiên niên kiện bởi không chỉ có tác dụng chữa bệnh mà thảo dược này còn có nhiều ứng dụng khác.

– Theo Đông Y:

  • Tác dụng: Mạnh gân cốt, trừ phong thấp, tiêu sưng và chỉ thống.
  • Chủ trị: Phong thấp có các biểu hiện như tê cứng chân, đau lưng mỏi gối, lạnh khớp,…

– Theo nghiên cứu dược lý hiện đại:

  • Tinh dầu chiết xuất từ dược liệu này được sử dụng để chiết xuất linalola và làm nước hoa.
  • Kích thích hoạt động của cơ quan tiêu hóa.
  • Giảm đau nhức xương khớp, bồi bổ gân cốt và chữa phong tê thấp hiệu quả.
  • Nước sắc từ thiên niên kiện có tác dụng chống đông máu, giảm đau nhức và tăng lưu thông khí huyết.
  • Tinh dầu trong dược liệu có tác dụng ức chế Herpes simplex virus type 1 và một số loại vi khuẩn gây bệnh khác.
  • Cồn thuốc từ dược liệu có tác dụng kháng histamine, ngăn ngừa dị ứng, chống viêm và giảm đau nhức xương khớp.
Thiên niên kiện
Thiên niên kiện có nhiều tác dụng chữa bệnh

3. Cách dùng – liều lượng

Thiên niên kiện được dùng bằng cách ngâm rượu, sắc thuốc hoặc giã nát dùng ngoài. Nếu dùng uống, bạn chỉ nên sử dụng từ 6 – 12g/ ngày.

Bài thuốc chữa bệnh từ thiên niên kiện

1. Trị đau nhức xương khớp và thấp khớp

Thiên niên kiện là một trong những vị thuốc điều trị đau nhức xương khớp hiệu quả nhất trong đông y. Để bài thuốc phát huy tối đa tác dụng, người bệnh có thể kết hợp với một số dược liệu sau:

  • Chuẩn bị: Bạch chỉ 8g, thiên niên kiện 12g và cốt toái bổ 10g.
  • Thực hiện: Sắc uống, dùng hằng ngày.

2. Bài thuốc ngâm rượu giúp giảm đau lưng mỏi gối

Có rất nhiều dược liệu được bào chế theo cách ngâm thành rượu để xoa bóp hoặc uống điều trị bệnh. Đối với thiên niên kiện, người bệnh áp dụng như sau:

  • Chuẩn bị: Quả dành dành 8g, thiên niên kiện 12g và rễ bưởi bung 10g.
  • Thực hiện: Đem các vị ngâm với rượu, uống hằng ngày.

3. Chữa đau mỏi xương khớp, tê bì chân tay ở người cao tuổi

Đau mỏi xương, tê bì chân tay là bệnh lý thường xuyên xảy ra ở người cao tuổi do sự lão hoá xương khớp. Để hỗ trợ ngăn ngăn quá trình này, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Kim ngân hoa, thổ phục linh, thiên niên kiện, kế đầu ngựa, dây đau xương, cà gai leo, cở xước, hy thiêm và cây xấu hổ, mỗi vị bằng lượng nhau.
  • Thực hiện: Đem các vị rửa sạch, sau đó đun với nước theo tỷ lệ 1:1, đun thành siro hoặc chế thành rượu thuốc.

4. Trị đau mỏi vai gáy, tê bì chân tay

Để giảm tình trạng đau mỏi vai gáy, người bệnh áp dụng bài thuốc sau:

  • Chuẩn bị: Thương nhĩ tử (sao vàng) 12g, ngải cứu 12g, thiên niên kiện 12g, thổ phục linh 18g, cỏ mực 16g, hy thiêm 28g, rễ cỏ xước 40g.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống, ngày dùng 1 thang.

5. Tăng cường gân cốt và giảm đau nhức xương do tuổi tác cao

Để bài thuốc phát huy hiệu quả tối đa, người bệnh nên kết hợp với một số dược liệu dưới đây:

  • Chuẩn bị: Hà thủ ô trắng, kê huyết đằng, thiên niên kiện và ngũ gia bì mỗi thứ 50g.
  • Thực hiện: Đem dược liệu ngâm với rắn cạp/ rắn hổ mang và rượu trong vòng 3 tháng. Sau đó dùng 1 chén nhỏ uống trong bữa ăn, sử dụng đều đặn trong nhiều tháng liền.
Thiên niên kiện
Đau khớp có thể điều trị hiệu quả bằng thiên niên kiện

6. Trị đau mỏi lưng và nhức đầu gối khi thời tiết lạnh

Thời tiết thay đổi, đặc biệt là thời tiết lạnh có thể khiến nhiều người gặp các triệu chứng như đau nhức, sưng đỏ, cưới khí,…Để ngăn chặn tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc như sau:

  • Chuẩn bị: Dây chiều, đan sâm, xích thược, độc hoạt, tang ký sinh, thiên niên kiện, kê huyết đằng, thục địa, thổ phục linh, khương hoạt và đỗ trọng mỗi thứ 12g, nhục quế 8g, hoài sơn 16g, đảng sâm 20g, ngưu tất 10g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

7. Trị phong thấp

Để điều trị phong thấp hiệu quả, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Ngưu tất 5g, thiên niên kiện 10g, mộc qua 15g và hy thiêm 20g.
  • Thực hiện: Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

8. Chữa da nổi mẩn ngứa và dị ứng

Bên cạnh công dụng điều trị đau nhức xương khớp, thiên niên kiện còn hỗ trợ điều trị hiệu quả một số bệnh ngoài da như mẩn ngứa và dị ứng. Cách áp dụng bài thuốc này như sau:

  • Chuẩn bị: Gừng, sả và thiên niên kiện mỗi vị 10g.
  • Thực hiện: Sắc uống hết trong ngày.

9. Chữa đau bụng kinh

Nguyên nhân dẫn đến đau bụng kinh là tình trạng huyết ứ, máu lưu thông kém. Để điều trị tình trạng này, người bệnh áp dụng bài thuốc dưới đây:

  • Chuẩn bị: Gỗ vang, rễ sim rừng, rễ bưởi bung, thiên niên kiện và rễ bướm bạc, các vị bằng lượng nhau.
  • Thực hiện: Đem các vị sắc lấy nước uống.
Thiên niên kiện hỗ trợ điều trị đau bụng hiệu quả

Những điều cần lưu ý khi dùng dược liệu thiên niên kiện

Mặc dù thiên niên kiện mang lại nhiều công dụng chữa bệnh, song người bệnh cần tuân thủ một số lưu ý sau khi sử dụng dược liệu này:

  • Người bị nhức đầu, táo bón và âm hư nội nhiệt không nên dùng dược liệu.
  • Dược liệu này có tính nóng, nếu sử dụng lâu ngày có thể gây ra chứng táo bón nên cần chú ý trong liều lượng.
  • Không sử dụng vượt quá liều lượng cho phép, song cũng cần kiên trì áp dụng các bài thuốc trong một thời gian dài mới thấy được hiệu quả.
  • Các bài thuốc từ thiên niên kiện chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh nên người bệnh vẫn cần phải kết hợp với các phương pháp điều trị khác.
  • Người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ về cách dùng cũng như liều lượng trước khi tự áp dụng.
  • Bên cạnh việc sử dụng bài thuốc, cần phải kết hợp với chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý để điều trị bệnh nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc từ dược liệu thiên niên kiện. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây đuôi chuột và 12 bài thuốc điều trị bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *