9 cách trị bệnh hiệu quả từ tía tô giúp đẩy lùi bệnh đau nhức xương khớp, đau dạ dày, cầm máu,…ít người biết

Tía tô không chỉ là gia vị quen thuộc trong các món ăn của người Việt, đây còn là dược liệu được các chuyên gia đông y đánh giá cao bởi có rất nhiều công dụng trị bệnh như: chữa đau nhức xương khớp, cầm máu, trị mụn, đau dạ dày,…Cùng Thuốc Dân Tộc tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Tên khác: Tô ngạnh (cành), tử tô (hạt) và tô diệp (lá)

Tên khoa học: Perilla frutescens.

Họ: Lamiaceae

Đặc điểm dược liệu tía tô

1. Mô tả

Tía tô là loài cây thân thảo, có chiều cao trung bình khi trưởng thành khoảng 0,5 – 1m. Lá hinh thoi, thuôn nhọn ở đầu, có lông nhám, mép có khía răng cưa. Mặt dưới lá có màu tím, mặt còn lại màu xanh lục hoặc nâu. Hoa có màu trắng hoặc tím, mọc thành xim ở đầu cành. Quả tía tô có hình cầu.

Lá tía tô
Lá tía tô

2. Phân bố

Cây tía tô được trồng ở nhiều nơi trên thế giới. Ở Việt Nam, dược liệu này trải dài từ bắc vào nam.

3. Bộ phận dùng và thu hái

  • Bộ phận dùng: Bao gồm lá, cành và quả
  • Thu hái: Tùy theo mục đích sử dụng của từng bộ phận mà cây được thu hoạch trong những khoảng thời gian khác nhau. Ví dụ, nếu lấy lá, thời gian hái sau khi gieo hạt khoảng 2 tháng. Khi đó, chỉ nên hái lá già và chờ 1 tháng sau đó tiếp tục hái. Còn đối với lấy hạt, chờ cho đến khi cây tía tô già.

4. Thành phần hóa học

Theo nghiên cứu, tía tô có nhiều thành phần hoá học mang dược tính cao, cụ thể như:

  • Hạt tía tô: Có khoảng 40% lượng dầu bao gồm acid béo chưa bão hòa (acid alpha – linoleic).
  • Lá tía tô: Chứa 0,2% tinh dầu với các thành phần chính như aldehyde, xeton, hydrocarbon, furan,…

Vị thuốc tía tô

1. Tính vị, quy kinh

Tính ôn, vị cay

Dược liệu được quy vào 2 kinh Tỳ và Phế

2. Tác dụng dược lý

Theo nghiên cứu, tía tô có nhiều tác dụng điều trị bệnh hiệu quả. Cụ thể:

Trị hen suyễn: Dầu hạt tía tô có ảnh hưởng nhất định lên bệnh hen suyễn, giúp tăng khả năng lưu thông khí và cải thiện chức năng của phổi, hỗ trợ điều trị hen.

Chống viêm và dị ứng: Các thành phần hóa học chứa trong tía tô như Acid Rosmarinic, Quercetin, Acid Alpha – lineolic, Perilla, Luteolin có tác dụng ngăn chặn quá trình sản xuất histamin và giảm Cytokine, hạn chế xảy ra vấn đề viêm và dị ứng ở cơ thể.

Điều trị dạ dày: Hoạt chất Tanin và Glucosid chiết xuất từ tía tô có tác dụng chống viêm và làm lành vết loét. Đồng thời, chúng còn giúp trung hòa, giảm acid trong dạ dày.

Khả năng chống oxy hóa: Chất chống oxy hóa Aldehyde trong tía tô có tác dụng ngăn chặn gốc tự do hình thành và gây tổn thương đến các tế bào và DNA.

Lá tía tô
Lá tía tô có nhiều tác dụng chữa bệnh

Giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh tim mạch: Dầu hạt tía tô giàu hàm lượng chất chống oxy hóa và acid béo không bão hòa omega – 3 có tác dụng làm giảm lượng cholesterol xấu. Từ đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và ngăn ngừa chứng xơ vữa động mạch.

Hỗ trợ giảm đau, trị viêm xương khớp: Các hoạt chất tồn tại trong tinh dầu tía tô có tác dụng giảm đau, hạn chế tình trạng viêm phát triển ở khớp, giúp điều trị viêm khớp dạng thấp và bệnh lupus.

Giúp đầu óc tỉnh táo và thư giãn: Các hoạt chất apigenin, acid caffeic và acid rosmarinic chiết xuất từ tía tô giúp phòng tránh và điều trị chứng trầm cảm. Đồng thời, còn có tác dụng kích thích nâng cao tinh thần, giúp đầu óc tỉnh táo, tâm trạng thoải mái và giảm stress.

Tác dụng làm đẹp da: Một vài nghiên cứu đã phát hiên hoạt chất chứa trong tía tô có tác dụng ức chế sự tổng hợp melatonin và tyrosinase ở chuột, giúp làm sáng da.

3. Cách dùng và liều lượng

Có thể dùng ở dạng tươi hoặc sấy khô. Liều lượng sử dụng còn tuỳ thuộc vào tình trạng bệnh cũng như bài thuốc.

Bài thuốc chữa bệnh từ tía tô

1. Chữa cảm mạo

Tía tô có tính ôn, vị cay nên có tác dụng giải cảm hiệu quả. Vì thế, người bệnh có thể sử dụng dược liệu này để điều trị cảm mạo như sau:

  • Cách 1: Lá tía tô, rửa sạch, thái chỉ nhỏ rồi trộn chung với cháo trắng gạo tẻ, ăn khi còn nóng. Cách làm này giúp thoát mồ hôi ra ngoài, giải cảm nhanh.
  • Cách 2: Dùng 15 – 20 gram lá tía tô, rửa sạch và ngâm nước muối pha loãng 5 – 10 phút. Sau đó, giã nát và thêm một ít nước sôi, lọc lấy nước thuốc và uống. Để thuốc phát huy tác dụng, sau khi uống xong bệnh nhân nên nằm nghỉ và đắp chăn kín. Uống nước lá tía tô chữa cảm mạo chỉ áp dụng cho đối tượng trẻ em và người già.
  • Cách 3: Sử dụng lá tía tô nấu nước và xông. Bên cạnh đó cũng có thể dùng nước ngâm chân, giúp đẩy mồ hôi ra ngoài, giải cảm.

2. Điều trị chứng ho ở trẻ sơ sinh

Lá tía tô là dược liệu an toàn, có thể dùng cho cả trẻ sơ sinh nên phụ huynh có thể sử dụng bài thuốc từ dược liệu này để trị ho cho trẻ. Cách áp dụng bài thuốc như sau: Dùng 20 gram lá tía tô, 5 gram hoa khế, 5 – 10 gram hoa đủ đủ đực và 5 gram đường phèn. Tất cả các nguyên liệu trừ đường phèn được đem đi rửa sạch và giã nát. Sau đó vắt lấy nước cốt, thêm đường phèn vào và đem hấp cách thủy. Mỗi ngày cho trẻ uống 5 lần, mỗi lần nửa thìa cà phê (tương đương 2,5 ml).

3. Chữa rôm sảy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Để trị tình trạng rôm sẩy ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Rửa sạch một nắm lá tía tô rồi xay nhuyễn, vắt lấy nước cốt. Sau đó đun sôi, tắm cho trẻ. Hoặc cha mẹ cũng có thể để nguyên lá tía tô, nấu nước và tắm cho bé.

4. Giảm đau nhức do gout gây ra

Tía tô được biết đến là một trong những dược liệu trị đau nhức xương khớp hiệu quả nhất, trong đó có hỗ trợ giảm các triệu chứng do bệnh gout gây ra. Mỗi khi cơn đau do bệnh gout ghé thăm, người bệnh có thể hái một nắm lá tía tô, rửa sạch, ngâm nước muối và nhai nuốt sống. Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể sắc thuốc lá tía tô uống mỗi ngày để cải thiện triệu chứng bệnh.

Lá tía tô
Lá tía tô hỗ trợ điều trị bệnh gout hiệu quả

5. Điều trị sưng vú

Sưng vú thường xảy ra ở phụ nữ trong một số giai đoạn nhất định. Người gặp tình trạng này thường có biểu hiện sưng cùng với đau nhức, tức ngực. Để điều trị, người bệnh có thể tham khảo bài thuốc từ là tía tô như sau: Sử dụng 10 gram lá tía tô, sắc thuốc uống. Phần bã dùng đắp lên vú. Kiên trì thực hiện cho đến khi bệnh có dấu hiệu thuyên giảm thì ngừng.

6. Trị trúng độc do ăn hải sản

Một số người có thể gặp những phản ứng của cơ thể như dị ứng hoặc ngộ độc khi ăn phải hải sản. Để điều trị, người bệnh áp dụng bài thuốc sau: Dùng 10- gram lá tía tô tươi, giã nát và vắt lấy nước uống. Hoặc sắc thuốc lá tía tô khô và uống mỗi ngày.

7. Điều trị mụn thịt, mụn cơm

Tía tô có tính ôn và có khả năng kháng khuẩn cao, thích hợp trong điều trị các bệnh ngoài da, trong đó trị mụn. Cách áp dụng bài thuốc cũng khá đơn giản như sau: Hái một nắm lá tía tô, rửa sạch và ngâm nước muối để làm sạch bụi bẩn, ký sinh trùng và giảm bớt lượng lông trên lá. Sau đó, giã nát và thoa lên những nốt mụn. Thực hiện 3 – 4 lần mỗi tuần, giúp giảm mụn và làm sáng da.

8. Chữa bụng trướng

Dược liệu tía tô hỗ trợ cải thiện hệ tiêu hoá hiệu quả và có cách áp dụng đơn giản nên được nhiều người sử dụng. Người bệnh trị chứng bụng trướng thực hiện như sau: Lấy một ít lá tía tô đã được vệ sinh sạch, giã nát, vắt lấy nước cốt rồi thêm ít muối vào uống.

Tía tô trị đau bụng
Tía tô có tác dụng hỗ trợ trị bệnh đau bụng hiệu quả

9. Cải thiện tình trạng chảy máu ngoài da

Tía tô có tác dụng cầm máu nhanh chóng nên người bệnh có thể sử dụng dược liệu này để cải thiện tình trạng chảy máu ngoài da. Để áp dụng bài thuốc, người bệnh tiến hành như sau: Sử dụng một nắm lá tía tô non, giã nát rồi đắp lên vết thương. Sau đó, dùng lá tía tô tươi sao vàng, nghiền nhỏ và rắc lên.

Lưu ý khi sử dụng tía tô chữa bệnh

Mặc dù tía tô mang lại nhiều hiệu quả trong điều trị bệnh. Tuy nhiên, dược liệu này được các chuyên gia cảnh báo có thể gây ra một số tác dụng phụ đối với một số đối tượng sau:

  • Đối với bà bầu: Lá tía tô có tác dụng an thai nhưng nếu dùng với liều lượng lớn, liên tục trong khoảng thời gian có thể làm tăng huyết áp, ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ lẫn thai nhi.
  • Đối với người bị cảm nóng, hay ra mồ hôi: Tốt nhất nên thận trọng khi dùng lá tía tô chữa bệnh. Vì chúng có tác dụng dược tính gây ra mồ hôi nhiều, sử dụng kéo dài có thể khiến bệnh thêm trầm trọng.
  • Người có tiền sử dị ứng: Đối với những người này nên hạn chế dùng lá tía tô điều trị bệnh để tránh những tác dụng phụ không mong muốn có thể xảy ra.

Đặc biệt, các bài thuốc từ lá tía tô chỉ có tác dụng hỗ trợ điều trị chữa bệnh, không có tác dụng thay thế thuốc nên người bệnh vẫn cần phải sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh cũng nên tham vấn ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng các bái thuốc từ tía tô tại nhà.

Trên đây là một số thông tin cũng như bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ tía tô. Nếu còn thắc mắc, vui lòng để lại bình luận bên dưới bài viết, các dược sĩ của Thuốc Dân Tộc sẽ phản hồi một cách sớm nhất.

Xem thêm: Cây cà gai leo và 8 bài thuốc chữa bệnh hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *