Tiểu đường thai kỳ nguy hiểm như thế nào? Cách phòng ngừa, nhận biết và điều trị!

Một số nghiên cứu đã chỉ ra, cứ 7 phụ nữ mang thai thì có 1 người mắc tiểu đường thai kỳ. Đây là bệnh lý gây ảnh hưởng không nhỏ đến cả thai phụ lẫn thai nhi. Chính vì vậy việc tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết giúp bạn phòng ngừa hoặc điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm có thể xảy tới.

Có thể bạn quan tâm

Tiểu đường thai kỳ là gì?

Tiểu đường là bệnh lý mạn tính liên quan đến rối loạn chuyển hóa glucose trong cơ thể với biểu hiện lượng đường trong máu luôn cao hơn mức bình thường. Bệnh được chia làm 3 loại gồm: tiểu đường tuýp 1, tuýp 2 và tiểu đường thai kỳ.

Tiểu đường thai kỳ đang ngày càng phổ biến
Tiểu đường thai kỳ đang ngày càng phổ biến

Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì tiểu đường thai kỳ (hay còn gọi là đái tháo đường thai kỳ) là tình trạng rối loạn dung nạp glucose ở bất kỳ mức độ nào, khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong lúc mang thai. Thông thường trình trạng này sẽ tự động biến mất sau 6 tuần kể từ khi sinh.

Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết

Tuy chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây bệnh nhưng một số nghiên cứu cũng chỉ ra, khi mang thai sự bài tiết các hormon liên quan đến thai như: Lactogen, Estrogen, Progesteron, Prolactin,… do nhau thai tiết ra là nguyên nhân gây kháng insulin, làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose trong cơ thể dẫn đến lượng đường trong máu tăng cao. Nồng độ các hormone tăng dần theo trọng lượng thai dẫn đến  tiểu đường. Vì vậy đái tháo đường thai kỳ thường xuất hiện ở tuần 24 – 28.

Thông thường bệnh không có bất cứ triệu chứng nào bất thường được biểu hiện ra bên ngoài. Chính vì vậy, thai phụ chỉ có thể xác định bệnh thông qua xét nghiệm đường huyết. Trong thai kỳ, mẹ bầu sẽ được chỉ định thăm khám và làm một số xét nghiệm cần thiết liên quan đến tiểu đường. Lúc này các chỉ số sẽ giúp bác sĩ kết luận chính xác tình trạng của từng người.

Tiểu đường thai kỳ thông thường được phát hiện qua xét nghiệm chỉ số đường huyết
Tiểu đường thai kỳ thông thường được phát hiện qua xét nghiệm chỉ số đường huyết

Tiểu đường thai kỳ nguy hiểm như thế nào với mẹ và thai nhi?

Có thể bạn chưa biết nhưng khi lượng đường trong máu cao sẽ gây ảnh hưởng lớn đến nhiều hệ cơ quan. Đặc biệt với mẹ bầu thì mức độ nguy hiểm càng tăng cao.

Đối với thai phụ

Tiểu đường có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như:

  • Dẫn đến nguy cơ chấn thương vùng lưng, gãy xương và trật khớp do thai nhi quá to.
  • Tăng tỷ lệ tiền sản giật cao gấp 4 lần người bình thường ở thai phụ mắc bệnh tiểu đường thai kỳ.
  • Khả năng phải sinh non và sinh mổ tăng cao, do phần thân dưới của bé quá to.
  • Gia tăng nguy cơ sảy thai hoặc thai chết lưu.
  • Có thể dẫn đến tình trạng băng huyết sau sinh vô cùng nguy hiểm

Đối với thai nhi

Bên cạnh những mối nguy mà mẹ bầu phải đối mặt thì mức độ ảnh hưởng đối với thai nhi cũng không hề nhỏ. Khi lượng đường trong máu liên tục ở mức cao có thể dẫn đến:

  • Em bé được sinh ra có kích thước lớn, dễ bị thừa cân, béo phì hoặc mắc các bệnh về hô hấp, bệnh về đường huyết hơn các bé bình thường.
  • Bé bị tụt canxi sau khi chào đời.
  • Nguy cơ thai nhi bị dị tật,…
  • Những biến chứng nguy hiểm khác.
Tiểu đường thai kỳ có thể gây hại đến thai nhi
Tiểu đường thai kỳ có thể gây hại đến thai nhi

Những ai thường có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ?

Bất cứ mẹ bầu nào cũng có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường trong thai kỳ. Tuy nhiên, với những trường hợp sau đây thì nguy cơ sẽ cao hơn bình thường:

  • Mẹ bầu mang thai khi đã ngoài tuổi 30.
  • Tiền sử gia đình có người mắc bệnh đái tháo đường type 2.
  • Bản thân đã từng bị tiểu đường thai kỳ trong lần mang thai trước.
  • Mẹ bầu thừa cân, béo phì trước và trong khi mang thai.
  • Đứa con ở lần sinh trước nặng hơn 4,1 kg.

Đồng thời, những mẹ bầu nạp quá nhiều đồ ngọt trong thời kỳ đầu mang thai hoặc suốt thai kỳ, chế độ dinh dưỡng không phù hợp,… đều có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường hơn những người bình thường. Vì vậy hãy lưu ý nếu thuộc nhóm đối tượng nguy cơ trên để có biện pháp phòng tránh.

Cách phòng và điều trị tiểu đường thai kỳ

Để giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc có hướng chữa bệnh kịp thời, tránh ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi thì dưới đây là một số lời khuyên từ chuyên gia về tiểu đường thai kỳ mà bạn nên tham khảo.

Hướng dẫn phòng bệnh

Ông bà ta vẫn thường nói “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Vì vậy, mẹ bầu nên phòng ngừa ngay từ đầu để tránh những ảnh hưởng hay biến chứng có thể gây hại đối với bản thân và cả em bé trong bụng.

  • Giữ đường huyết ổn định: Đây là một trong những cách phòng tránh tốt nhất mà mẹ bầu cần nhớ. Việc cân bằng đường huyết ở mức an toàn với mỗi người đều cần thiết và quan trọng.
  • Giữ thói quen vận động: Mỗi ngày bạn nên chủ động tập luyện nhẹ nhàng để nâng cao sức khỏe, thể chất và phòng bệnh tốt nhất.
  • Ăn các thực phẩm lành mạnH: Chọn thực phẩm đa dạng với nhiều chất xơ, ít chất béo và calo và ăn nhiều trái cây, rau xanh, ngũ cốc. Đồng thời hạn chế đồ ăn chiên rán, nhiều dầu mỡ, đồ ngọt,…
  • Giảm cân hợp lý trước khi mang thai và duy trì cân nặng thai kỳ thích hợp.
  • Khi có thai cần đi khám thai đúng lịch và tuân thủ chỉ định của bác sĩ và thường xuyên kiểm tra đường máu để có thể có các biện pháp can thiệp kịp thời.

Phương pháp điều trị

*Kiểm soát đường huyết:

Phụ nữ mang thai mắc bệnh tiểu đường thai kỳ sẽ được kiểm soát đường huyết tích cực và an toàn trong một khoảng hẹp nhằm đảm bảo an toàn cho cả sản phụ và thai nhi. Theo đó, chỉ số đường huyết lúc đói < 5,8 mmo/l, đường huyết 1 giờ sau ăn < 7,8 mmol/l và 2 giờ sau ăn < 7,2 mmol/l. Việc kiểm soát nên lưu ý không nên để mức đường huyết lúc đói thấp < 3,4 mmol/l.

Thai phụ cần kiểm soát tốt đường huyết
Thai phụ cần kiểm soát tốt đường huyết

*Dinh dưỡng trong quá trình điều trị:

Dựa trên số cân nặng thì tổng số năng lượng mỗi ngày được tính là 30 Kcal/kg. Nên chia đều theo 3 bữa ăn chính và 3 bữa ăn phụ, tuy nhiên không nên ăn quá nhiều carbon hydrat vào bữa sáng để tránh đường huyết tăng vọt.

*Điều trị bằng thuốc tây:

Tính đến nay thì insulin human là thuốc duy nhất được FDA công nhận cho điều trị đái tháo đường thai kỳ. Các bệnh nhân sẽ được đo đường huyết khoảng 4- 6 lần/ngày (vào trước bữa ăn, 2h sau ăn và trước khi đi ngủ) và sử dụng thuốc theo chỉ định từ bác sĩ.

Điều trị tiểu đường thai kỳ bằng thuốc
Điều trị tiểu đường thai kỳ bằng thuốc

Thực đơn dinh dưỡng cho mẹ bầu mắc tiểu đường thai kỳ

Bên cạnh quá trình điều trị thì các bác sĩ, chuyên gia y tế cũng khuyên mẹ bầu cần duy trì thực đơn dinh dưỡng đầy đủ, đảm bảo sự phát triển của thai nhi mà không khiến đường huyết bị mất kiểm soát. Theo đó, bạn nên lưu ý một số vấn đề khi xây dựng thực đơn ăn uống hàng ngày như sau:

Thực phẩm nên bổ sung

Khi mắc tiểu đường thai kỳ, phụ nữ nên lưu ý bổ sung những thực phẩm vừa dinh dưỡng không khiến bệnh trở nên trầm trọng, điển hình:

  • Nên ăn thịt nạc, cá, đậu hũ, yaourt, các loại sữa không béo và không đường.
  • Bổ sung các loại thực phẩm ít gây tăng đường máu như: đậu đỗ, gạo lứt, các loại trái cây ít ngọt, củ quả, rau xanh,…
  • Nên ăn nhiều bữa trong ngày để đảm bảo không làm tăng đường máu lên quá cao, sau khi ăn và cũng không để đường máu hạ quá thấp lúc xa bữa ăn. Tốt nhất, mẹ bầu nên ăn 3 bữa chính và 1 -2 bữa phụ trong ngày.
  • Đối với phụ nữ mang thai trong 6 tháng cuối cần tăng thêm 350 Kcal/ngày so với bình thường.
Mẹ bầu bị tiểu đường nên chú ý thực đơn dinh dưỡng
Mẹ bầu bị tiểu đường nên chú ý thực đơn dinh dưỡng

Thực phẩm thai phụ nên hạn chế hoặc tránh xa

Bên cạnh những đồ ăn cần bổ sung thì mẹ bầu cần đặc biệt lưu ý tránh xa một số loại thực phẩm dưới đây:

  • Bánh kẹo, kem, chè, các loại trái cây ngọt, nước ngọt,…
  • Hạn chế ăn mặn và các loại thực phẩm chế biến sẵn có chứa nhiều muối để phòng ngừa tăng huyết áp như: thịt nguội, đồ hộp, vì gói, cháo,…
  • Hạn chế các loại thực phẩm có nhiều chất béo gây tăng mỡ máu như: lòng đỏ trứng, thức ăn chiên xào, nội tạng (tim, gan, thận),…
  • Thai phụ cũng cần giảm uống nước ép trái cây ngọt, tránh xa chè đặc, rượu bia, cà phê,…

Ngoài ra, mẹ bầu cần tăng cường vận động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga,… đồng thời xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học, ngủ nghỉ đúng giờ, đủ giấc, tránh thức khuya để bảo vệ sức khỏe. Đừng quên kiểm tra chỉ số đường huyết thường xuyên và thăm khám theo lịch hẹn của bác sĩ để nắm rõ tình trạng của bản thân, sự phát triển của thai nhi và phát hiện cũng như xử lý kịp thời một số vấn đề phát sinh trong suốt thai kỳ.

Phía trên là những thông tin chúng tôi cung cấp về tiểu đường thai kỳ, dấu hiệu nhận biết cũng như cách phòng tránh và điều trị. Hy vọng thông tin hữu ích cho nhiều người. Nếu còn bất cứ thắc mắc nào cần giải đáp, hãy để lại bình luận hoặc liên hệ chuyên gia Thuốc dân tộc để được tư vấn chi tiết!

Hỏi đáp cùng Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng
Chuyên khoa

Y học cổ truyền, Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng

Nơi công tác

Phó Viện trưởng Viện khoa học Điều dưỡng và Phục hồi chức năng

Nếu có một trong các biểu hiện sau cần tư vấn tôi sẽ hỗ trợ miễn phí

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *