Tiểu đường tuýp 1 là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách phân biệt và điều trị hiệu quả!

Tiểu đường tuýp 1 (còn gọi là tiểu đường phụ thuộc insulin) đang có xu hướng gia tăng hiện nay. Vậy bệnh xuất hiện do đâu? Có thể nhận biết thông qua dấu hiệu nào và cách điều trị ra sao? Tất cả thông tin sẽ được cập nhật trong bài viết dưới đây.

Có thể bạn quan tâm

Bệnh tiểu đường là gì? Tiểu đường tuýp 1 là gì?

Tiểu đường (đái tháo đường) là một trong những bệnh mạn tính xảy ra khi tuyến tụy không còn đủ khả năng tạo ra insulin hoặc khi cơ thể bạn không thể sử dụng insulin một cách hiệu quả. Điều này dẫn đến làm tăng nồng độ glucose trong máu, khiến chúng luôn ở mức cao hơn bình thường.

Tiểu đường tuýp 1 đang ngày càng phổ biến hiện nay
Tiểu đường tuýp 1 đang ngày càng phổ biến hiện nay

Bệnh được chia làm 3 loại chính bao gồm: Tiểu đường tuýp 1, tuýp 2 và tiểu đường thai kỳ. Trong đó, có thể hiểu thì tiểu đường tuýp 1 còn gọi là tiểu đường phụ thuộc insulin. Đây là bệnh xuất hiện khi có sự phá hủy tế bào beta của đảo tụy (tế bào tiết insulin) dẫn đến tình trạng thiếu hụt insulin và phải sử dụng nguồn insulin từ bên ngoài đưa vào cơ thể. Loại này chiếm khoảng 5 – 10% trong tổng số người mắc tiểu đường nhưng cũng trở thành nỗi ám ảnh đối với nhiều người.

Nguyên nhân gây bệnh

Thông thường, tiểu đường khó xác định nguyên nhân, trong đó loại 1 cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho rằng, các tế bào của hệ miễn dịch của cơ thể bình thường chỉ chống lại các tác nhân gây hại, vì một lí do nào đó đã phá hủy các tế bào tiết insulin. Điều này dẫn đến cơ thể không còn insulin cho quá trình chuyển hóa glucose và làm lượng đường trong máu tăng cao. Về nguyên nhân chính xác, cụ thể gây nên bệnh vẫn đang trong quá trình nghiên cứu.

Nguyên nhân gây bệnh tiểu đường tuýp 1 chưa được kết luận chính xác

Triệu chứng nhận biết

Để nhận biết sớm bệnh tiểu đường tuýp 1 thì bạn nên chú ý khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu điển hình dưới đây:

  • Thị lực suy giảm, mắt mờ, thường xuyên hoa mắt,…
  • Đi tiểu liên tục, nhiều lần/ngày.
  • Cảm thấy rất khát nước và đói thường xuyên
  • Dễ bị nhiễm trùng.
  • Cơ thể mệt mỏi, suy yếu, thiếu năng lượng để làm việc và sinh hoạt,…
  • Vết thương lâu lành hơn bình thường
  • Cảm giác tê bì ở tay hoặc chân
  • Sụt cân đột ngột mà không rõ nguyên nhân

Các biểu hiện trên có thể khác nhau ở mỗi người, tùy tình trạng, mức độ cũng như cơ địa. Tuy nhiên dù xuất hiện một hay một vài dấu hiệu kể trên thì cảnh báo nguy cơ đái tháo đường là rất cao. Lúc này bạn nên tiến hành thăm khám để nhận kết quả chính xác và có hướng điều trị thích hợp nếu mắc bệnh.

Có thể nhận biết tiểu đường tuýp 1 qua nhiều dấu hiệu
Có thể nhận biết tiểu đường tuýp 1 qua nhiều dấu hiệu

Cách phân biệt tiểu đường tuýp 1 với các loại khác

Để nhận biết bệnh và phân biệt với các loại tiểu đường khác thì bạn có thể căn cứ theo một số tiêu chí sau đây:

  • Độ tuổi: Trẻ, thanh thiếu niên, thông thường dưới 30 tuổi.
  • Khởi phát và triệu chứng lâm sàng: Ăn nhiều, uống nhiều, đái nhiều, khát nhiều và sụt cân nhanh.
  • Nhiễm ceton, tăng ceton trong máu, nước tiểu: Dương tính, thậm chí nhiễm toan ceton rất nặng.
  • Chỉ số C-peptid: Thấp hoặc không đo được.
  • Điều trị: Bắt buộc phải sử dụng insulin

Hãy chú ý đến những yếu tố trên để dễ dàng nhận biết và phân biệt tiểu đường tuýp 1 so với loại 2 hay tiểu đường thai kỳ. Đây là bệnh tiểu đường gây ảnh hưởng lớn đến người trẻ nên cần đặc biệt lưutâm!

Tiểu đường tuýp 1 có di truyền không?

Nếu có chung băn khoăn trên thì câu trả lời là “CÓ”. Cụ thể, tỷ lệ di truyền sẽ phụ thuộc vào người mắc bệnh và độ tuổi. Nếu trong gia đình, cả bố và mẹ mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 thì khả năng di truyền cho con lên đến 30%. Nếu người bố mắc bệnh tiểu đường thì khả năng di truyền của con rơi vào khoảng 6%, với mẹ thì tỷ lệ di truyền là 4% và 1% khi người phụ nữ trên độ tuổi 25.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra, trẻ có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tăng gấp đôi nếu bố hoặc mẹ bị bệnh tiểu đường trước 11 tuổi. Nếu cả bố và mẹ đều bị tiểu đường thì nguy cơ đứa trẻ bị di truyền bệnh cũng lên đến 10-25%. Vì vậy, khi có người thân mắc bệnh trên thì bạn cần đặc biệt lưu ý.

Bệnh tiểu đường tuýp 1 có nguy hiểm không? Có chữa được không?

Tiểu đường có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm cấp tính và mạn tính, cụ thể:

  • Biến chứng cấp tính: Hôn mê do với biểu hiện từ cơ thể yếu, mệt mỏi, khát nước, khô da, chuột rút, mạch nhanh, tụt huyết áp đến rối loạn ý thức, buồn nôn, thở nhanh, ngất,… cần cấp cứu và điều trị kịp thời.
  • Biến chứng mạn tính: bệnh võng mạc, đục thủy tinh thể, bệnh động mạch vành, biến chứng thần kinh, loét và nhiễm trùng bàn chân, chậm tiêu, khó nuốt, thậm chí liệt dạ dày, thực quản,…
Bệnh trên có chữa được không là lo lắng của nhiều người
Bệnh trên có chữa được không là lo lắng của nhiều người

Có thể nói tiểu đường tuýp 1 gây ảnh hưởng đến sinh hoạt, đời sống, sức khỏe và tiềm ẩn biến chứng vô cùng nguy hiểm. Một tin buồn là bệnh tiểu đường dù thuộc loại nào cũng chưa có phương pháp chữa khỏi dứt điểm. Việc điều trị giúp kiểm soát đường huyết ở mức ổn định cũng như ngăn ngừa biến chứng để người mắc bệnh sống khỏe và kéo dài tuổi thọ.

Phương pháp chẩn đoán và điều trị tiểu đường tuýp 1

Chẩn đoán bệnh

Có thể áp dụng phương pháp chung như đo đường huyết bất kỳ, đường huyết lúc đói, đường huyết 2 giờ sau khi uống 75g glucose hay chỉ số HbA1c, cụ thể:

  • Đường huyết bất kì >11,1 mmol/l
  • Đường huyết lúc đói (nhịn ăn >8-14h) >7 mmol trong 2 buổi sáng khác nhau
  • Đường huyết 2 giờ sau khi uống 75g glucose >11,1 mmol/l.
  • Chỉ số HbA1C >6,5%

Ngoài ra người bệnh có thể được chỉ định thực hiện xét nghiệm cholesterol, HDL-C, LDL-C, phân tích nước tiểu, soi đáy mắt, điện tâm đồ,… kết hợp với triệu chứng lâm sàng, độ tuổi,… để xác định bệnh lý.

Cách điều trị bệnh

Tuy chưa có phương pháp chữa bệnh dứt điểm nhưng kiểm soát đường huyết ở mức ổn định là rất quan trọng. Với người bệnh đái tháo đường tuýp 1 thì sử dụng insulin ngoại sinh là chủ yếu. Theo đó, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ, giờ tiêm và liều lượng để tránh bị tụt đường huyết tùy thuộc vào tình trạng, cơ địa của mỗi người.

Tiêm insulin là phương pháp điều trị tiểu đường tuýp 1 phổ biến
Tiêm insulin là phương pháp điều trị tiểu đường tuýp 1 phổ biến

Một số loại insulin được sử dụng phổ biến để tiêm vào cơ thể bao gồm: insulin thường (tác dụng rất nhanh và nhanh, insulin Lispro, Actrapid..), insulin bán chậm (NPH, Lente..), insulin chậm (ultralente..), insulin hỗn hợp (Mixtard..), insulin nền (Lantus),…

Lưu ý đối với bệnh nhân tiểu đường tuýp 1

Bên cạnh việc điều trị bệnh bằng insulin thì người mắc tiểu đường cần đặc biệt lưu ý kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học hoặc sử dụng thêm những thảo dược có tác dụng ổn định đường huyết cũng là gợi ý tốt. Người bệnh tiểu đường tuýp 1 có thể tham khảo một số gợi ý sau đây:

  • Bổ sung thực phẩm giàu dinh dưỡng, giàu chất xơ, ít chất béo như: trái cây, rau, ngũ cốc,…
  • Ăn ít sản phẩm động vật và carbohydrate tinh chế, chẳng hạn như bánh mì trắng và đồ ngọt.
  • Bạn sẽ cần học cách đếm lượng carbohydrate trong thực phẩm để có thể cung cấp cho mình đủ insulin giúp chuyển hóa đúng lượng carbohydrate đó.
  • Ăn ít cơm trắng và tránh xa đồ ngọt, đồ uống có ga, có cồn, chất kích thích,…
  • Uống nhiều nước lọc mỗi ngày.
  • Tập thể dục đều đặn và duy trì lối sống khoa học, lành mạnh.
  • Luôn giữ tâm trạng vui vẻ, thoải mái, lạc quan, tránh căng thẳng, stress,…
  • Kiểm tra chỉ số đường huyết và kiểm soát chúng.
  • Thường xuyên thăm khám sức khỏe định kỳ để sớm phát hiện biến chứng và có hướng điều trị kịp thời, hiệu quả,…
Chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học rất quan trọng với bệnh nhân đái tháo đường
Chế độ ăn uống và sinh hoạt khoa học rất quan trọng với bệnh nhân đái tháo đường

Việc kiểm soát tốt đường huyết là cách giúp bệnh nhân tiểu đường ngăn ngừa biến chứng và sống khỏe. Với những thông tin mà chúng tôi cung cấp về bệnh tiểu đường tuýp 1 như trên, hy vọng sẽ hữu ích dành cho nhiều người. Nếu có bất cứ băn khoăn hay thắc mắc nào cần giải đáp, hãy để lại bình luận hoặc liên hệ chuyên gia Thuốc dân tộc để được tư vấn chi tiết!

Hỏi đáp cùng Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng

Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hưng Củng
Chuyên khoa

Y học cổ truyền, Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng

Nơi công tác

Phó Viện trưởng Viện khoa học Điều dưỡng và Phục hồi chức năng

Nếu có một trong các biểu hiện sau cần tư vấn tôi sẽ hỗ trợ miễn phí

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *